൪. യസ്സംദിസംസുത്തവണ്ണനാ

൧൩൪. ചതുത്ഥേ ഉഭതോതി ദ്വീഹിപി പക്ഖേഹി. മാതിതോ ച പിതിതോ ചാതി യസ്സ ഹി മാതാ ഖത്തിയാ, മാതുമാതാ ഖത്തിയാ, തസ്സാപി മാതാ ഖത്തിയാ. പിതാ ഖത്തിയോ, പിതുപിതാ ഖത്തിയോ, തസ്സപി പിതാ ഖത്തിയോ. സോ ഉഭതോ സുജാതോ മാതിതോ ച പിതിതോ ച. സംസുദ്ധഗഹണികോതി സംസുദ്ധായ മാതുകുച്ഛിയാ സമന്നാഗതോ. ‘‘സമവേപാകിനിയാ ഗഹണിയാ’’തി ഏത്ഥ പന കമ്മജതേജോധാതു ഗഹണീതി വുച്ചതി. യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാതി ഏത്ഥ പിതുപിതാ പിതാമഹോ, പിതാമഹസ്സ യുഗം പിതാമഹയുഗം. യുഗന്തി ആയുപ്പമാണം വുച്ചതി. അഭിലാപമത്തമേവ ചേതം, അത്ഥതോ പന പിതാമഹോയേവ പിതാമഹയുഗം. തതോ ഉദ്ധം സബ്ബേപി പുബ്ബപുരിസാ പിതാമഹഗ്ഗഹണേനേവ ഗഹിതാ. ഏവം യാവ സത്തമോ പുരിസോ, താവ സംസുദ്ധഗഹണികോ, അഥ വാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേനാതി ദസ്സേതി. അക്ഖിത്തോതി ‘‘അപനേഥ ഏതം, കിം ഇമിനാ’’തി ഏവം അക്ഖിത്തോ അനവക്ഖിത്തോ. അനുപക്കുട്ഠോതി ന ഉപക്കുട്ഠോ ന അക്കോസം വാ നിന്ദം വാ പത്തപുബ്ബോ. കേന കാരണേനാതി? ജാതിവാദേന, ‘‘ഇതിപി ഹീനജാതികോ ഏസോ’’തി ഏവരൂപേന വചനേനാതി അത്ഥോ.

അഡ്ഢോതിആദീസു യോ കോചി അത്തനോ സന്തകേന വിഭവേന അഡ്ഢോ ഹോതി. ഇധ പന ന കേവലം അഡ്ഢോയേവ, മഹദ്ധനോ മഹതാ അപരിമാണസങ്ഖേന ധനേന സമന്നാഗതോതി അത്ഥോ. പഞ്ചകാമഗുണവസേന മഹന്താ ഉളാരാ ഭോഗാ അസ്സാതി മഹാഭോഗോ. പരിപുണ്ണകോസകോട്ഠാഗാരോതി കോസോ വുച്ചതി ഭണ്ഡാഗാരം, നിദഹിത്വാ ഠപിതേന ധനേന പരിപുണ്ണകോസോ, ധഞ്ഞേന ച പരിപുണ്ണകോട്ഠാഗാരോതി അത്ഥോ. അഥ വാ ചതുബ്ബിധോ കോസോ ഹത്ഥീ അസ്സാ രഥാ രട്ഠന്തി, തിവിധം കോട്ഠാഗാരം ധനകോട്ഠാഗാരം ധഞ്ഞകോട്ഠാഗാരം വത്ഥകോട്ഠാഗാരന്തി. തം സബ്ബമ്പി പരിപുണ്ണമസ്സാതി പരിപുണ്ണകോസകോട്ഠാഗാരോ. അസ്സവായാതി കസ്സചി ബഹുമ്പി ധനം ദേന്തസ്സ സേനാ ന സുണാതി, സാ അനസ്സവാ നാമ ഹോതി. കസ്സചി അദേന്തസ്സാപി സുണാതിയേവ, അയം അസ്സവാ നാമ. ഓവാദപടികരായാതി ‘‘ഇദം വോ കത്തബ്ബ, ഇദം ന കത്തബ്ബ’’ന്തി ദിന്നഓവാദകരായ. പണ്ഡിതോതി പണ്ഡിച്ചേന സമന്നാഗതോ. ബ്യത്തോതി പഞ്ഞാവേയ്യത്തിയേന യുത്തോ. മേധാവീതി ഠാനുപ്പത്തികപഞ്ഞായ സമന്നാഗതോ. പടിബലോതി സമത്ഥോ. അത്ഥേ ചിന്തേതുന്തി വഡ്ഢിഅത്ഥേ ചിന്തേതും. സോ ഹി പച്ചുപ്പന്നഅത്ഥവസേനേവ ‘‘അതീതേപി ഏവം അഹേസും, അനാഗതേപി ഏവം ഭവിസ്സന്തീ’’തി ചിന്തേതി. വിജിതാവീനന്തി വിജിതവിജയാനം, മഹന്തേന വാ വിജയേന സമന്നാഗതാനം. വിമുത്തചിത്താനന്തി പഞ്ചഹി വിമുത്തീഹി വിമുത്തമാനസാനം.