൩. ഉഗ്ഗഹസുത്തവണ്ണനാ

൩൩. തതിയേ ഭദ്ദിയേതി ഭദ്ദിയനഗരേ. ജാതിയാവനേതി സയംജാതേ അരോപിതേ ഹിമവന്തേന സദ്ധിം ഏകാബദ്ധേ വനസണ്ഡേ, തം നഗരം ഉപനിസ്സായ തസ്മിം വനേ വിഹരതീതി അത്ഥോ. അത്തചതുത്ഥോതി അത്തനാ ചതുത്ഥോ. കസ്മാ പനേസ ഭഗവന്തം അത്തചതുത്ഥംയേവ നിമന്തേസി? ഗേഹേ കിരസ്സ മങ്ഗലം മഹന്തം, തത്ഥ മഹന്തേന സംവിധാനേന ബഹൂ മനുസ്സാ സന്നിപതിസ്സന്തി. തേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പരിവിസന്തേന ദുസ്സങ്ഗഹാ ഭവിസ്സന്തീതി അത്തചതുത്ഥംയേവ നിമന്തേസി. അപി ചസ്സ ഏവമ്പി അഹോസി – ‘‘ദഹരകുമാരികായോ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘമജ്ഝേ സത്ഥരി ഓവദന്തേ ഓലീനമനാ ഓവാദം ഗഹേതും ന സക്കുണേയ്യു’’ന്തി. ഇമിനാപി കാരണേന അത്തചതുത്ഥമേവ നിമന്തേസി. ഓവദതു താസം, ഭന്തേതി, ഭന്തേ ഭഗവാ, ഏതാസം ഓവദതു, ഏതാ ഓവദതൂതി അത്ഥോ. ഉപയോഗത്ഥസ്മിഞ്ഹി ഏതം സാമിവചനം. യം താസന്തി യം ഓവാദാനുസാസനം ഏതാസം. ഏവഞ്ച പന വത്വാ സോ സേട്ഠി ‘‘ഇമാ മമ സന്തികേ ഓവാദം ഗണ്ഹമാനാ ഹരായേയ്യു’’ന്തി ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ പക്കാമി.

ഭത്തൂതി സാമികസ്സ. അനുകമ്പം ഉപാദായാതി അനുദ്ദയം പടിച്ച. പുബ്ബുട്ഠായിനിയോതി സബ്ബപഠമം ഉട്ഠാനസീലാ. പച്ഛാനിപാതിനിയോതി സബ്ബപച്ഛാ നിപജ്ജനസീലാ. ഇത്ഥിയാ ഹി പഠമതരം ഭുഞ്ജിത്വാ സയനം ആരുയ്ഹ നിപജ്ജിതും ന വട്ടതി, സബ്ബേ പന ഗേഹപരിജനേ ഭോജേത്വാ ഉപകരണഭണ്ഡം സംവിധായ ഗോരൂപാദീനി ആഗതാനാഗതാനി ഞത്വാ സ്വേ കത്തബ്ബകമ്മം വിചാരേത്വാ കുഞ്ചികാമുദ്ദികം ഹത്ഥേ കത്വാ സചേ ഭോജനം അത്ഥി, ഭുഞ്ജിത്വാ, നോ ചേ അത്ഥി, അഞ്ഞം പചാപേത്വാ സബ്ബേ സന്തപ്പേത്വാ പച്ഛാ നിപജ്ജിതും വട്ടതി. നിപന്നായപി യാവ സൂരിയുഗ്ഗമനാ നിദ്ദായിതും ന വട്ടതി, സബ്ബപഠമം പന ഉട്ഠായ ദാസകമ്മകരേ പക്കോസാപേത്വാ ‘‘ഇദഞ്ചിദഞ്ച കമ്മം കരോഥാ’’തി കമ്മന്തം വിചാരേത്വാ ധേനുയോ ദുഹാപേത്വാ സബ്ബം ഗേഹേ കത്തബ്ബകിച്ചം അത്തനോ പച്ചക്ഖംയേവ കാതും വട്ടതി. ഏതമത്ഥം സന്ധായ ‘‘പുബ്ബുട്ഠായിനിയോ പച്ഛാനിപാതിനിയോ’’തി ആഹ. ‘‘കിംകാരപടിസ്സാവിനിയോതി കിം കരോമ കിം കരോമാ’’തി മുഖം ഓലോകേത്വാ വിചരണസീലാ. മനാപചാരിനിയോതി മനാപംയേവ കിരിയം കരണസീലാ. പിയവാദിനിയോതി പിയമേവ വചനം വാദനസീലാ. പൂജേസ്സാമാതി ചതുപച്ചയപൂജായ പൂജയിസ്സാമ.

അബ്ഭാഗതേതി അത്തനോ സന്തികം ആഗതേ. ആസനോദകേന പടിപൂജേസ്സാമാതി ആസനേന ച പാദധോവനഉദകേന ച പൂജയിസ്സാമ. ഏത്ഥ ച മാതാപിതൂനം ദേവസികം സക്കാരോ കാതബ്ബോ. സമണബ്രാഹ്മണാനം പന അബ്ഭാഗതാനം ആസനം ദത്വാ പാദധോവനഞ്ച ദാതബ്ബം, സക്കാരോ ച കാതബ്ബോ.

ഉണ്ണാതി ഏളകലോമം. തത്ഥ ദക്ഖാ ഭവിസ്സാമാതി ഏളകലോമാനം വിജടനധോവനരജനവേണികരണാദീസു കപ്പാസസ്സ ച വട്ടനപിസനഫോടനകന്തനാദീസു ഛേകാ ഭവിസ്സാമ. തത്രുപായായാതി തസ്മിം ഉണ്ണാകപ്പാസസംവിധാനേ ഉപായഭൂതായ ‘‘ഇമസ്മിം കാലേ ഇദം നാമ കാതും വട്ടതീ’’തി ഏവം പവത്തായ വീമംസായ സമന്നാഗതാ. അലം കാതും അലം സംവിധാതുന്തി അത്തനാ കാതുമ്പി പരേഹി കാരാപേതുമ്പി യുത്താ ചേവ സമത്ഥാ ച ഭവിസ്സാമാതി അത്ഥോ.

കതഞ്ച കതതോ ജാനിസ്സാമ, അകതഞ്ച അകതതോതി സകലദിവസം ഇദം നാമ കമ്മം കത്വാ ആഗതാനം, ഉപഡ്ഢദിവസം ഇദം നാമ കമ്മം കത്വാ ആഗതാനം, നിക്കമ്മാനം ഗേഹേ നിസിന്നാനം ഇദം നാമ ദാതുഞ്ച ഏവഞ്ച കാതും വട്ടതീതി ഏവം ജാനിസ്സാമ. ഗിലാനകാനഞ്ച ബലാബലന്തി സചേ ഹി ഗിലാനകാലേ തേസം ഭേസജ്ജഭോജനാദീനി ദത്വാ രോഗം ഫാസും ന കരോന്തി, ‘‘ഇമേ അരോഗകാലേ അമ്ഹേ യം ഇച്ഛന്തി, തം കാരേന്തി. ഗിലാനകാലേ അത്ഥി ഭാവമ്പി നോ ന ജാനന്തീ’’തി വിരത്തരൂപാ പച്ഛാ കിച്ചാനി ന കരോന്തി, ദുക്കടാനി വാ കരോന്തി. തസ്മാ നേസം ബലാബലം ഞത്വാ ദാതബ്ബഞ്ച കാതബ്ബഞ്ച ജാനിസ്സാമാതി ഏവം തുമ്ഹേഹി സിക്ഖിതബ്ബന്തി ദസ്സേതി. ഖാദനീയം ഭോജനീയഞ്ചസ്സാതി ഖാദനീയഞ്ച ഭോജനീയഞ്ച അസ്സ അന്തോജനസ്സ. പച്ചംസേനാതി പടിലഭിതബ്ബേന അംസേന, അത്തനോ അത്തനോ ലദ്ധബ്ബകോട്ഠാസാനുരൂപേനാതി അത്ഥോ. സംവിഭജിസ്സാമാതി ദസ്സാമ. സമ്പാദേസ്സാമാതി സമ്പാദയിസ്സാമ.

അധുത്തീതി പുരിസധുത്തസുരാധുത്തതാവസേന അധുത്തിയോ. അഥേനീതി അഥേനിയോ അചോരിയോ. അസോണ്ഡീതി സുരാസോണ്ഡതാദിവസേന അസോണ്ഡിയോ.

ഏവം സുത്തന്തം നിട്ഠപേത്വാ ഇദാനി ഗാഥാഹി കൂടം ഗണ്ഹന്തോ യോ നം ഭരതി സബ്ബദാതിആദിമാഹ. തത്ഥ ഭരതീതി പോസതി പടിജഗ്ഗതി. സബ്ബകാമഹരന്തി സബ്ബകാമദദം. സോത്ഥീതി സുഇത്ഥീ. ഏവം വത്തതീതി ഏത്തകം വത്തം പൂരേത്വാ വത്തതി. മനാപാ നാമ തേ ദേവാതി നിമ്മാനരതീ ദേവാ. തേ ഹി ഇച്ഛിതിച്ഛിതം രൂപം മാപേത്വാ അഭിരമണതോ നിമ്മാനരതീതി ച മനാപാതി ച വുച്ചന്തീതി.