൧. സോതാനുഗതസുത്തവണ്ണനാ

൧൯൧. പഞ്ചമസ്സ പഠമേ സോതാനുഗതാനന്തി പസാദസോതം ഓദഹിത്വാ ഞാണസോതേന വവത്ഥപിതാനം. ചത്താരോ ആനിസംസാ പാടികങ്ഖാതി ചത്താരോ ഗുണാനിസംസാ പാടികങ്ഖിതബ്ബാ. ഇദം പന ഭഗവതാ അത്ഥുപ്പത്തിവസേന ആരദ്ധം. കതരഅത്ഥുപ്പത്തിവസേനാതി? ഭിക്ഖൂനം ധമ്മസ്സവനായ അനുപസങ്കമനഅത്ഥുപ്പത്തിവസേന. പഞ്ചസതാ കിര ബ്രാഹ്മണപബ്ബജിതാ ‘‘സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ലിങ്ഗവചനവിഭത്തിപദബ്യഞ്ജനാദീഹി കഥേന്തോ അമ്ഹേഹി ഞാതമേവ കഥേസ്സതി, അഞ്ഞാതം കിം കഥേസ്സതീ’’തി ധമ്മസ്സവനത്ഥം ന ഗച്ഛന്തി. സത്ഥാ തം പവത്തിം സുത്വാ തേ പക്കോസാപേത്വാ ‘‘കസ്മാ ഏവം കരോഥ, സക്കച്ചം ധമ്മം സുണാഥ, സക്കച്ചം ധമ്മം സുണന്താനഞ്ച സജ്ഝായന്താനഞ്ച ഇമേ ഏത്തകാ ആനിസംസാ’’തി ദസ്സേന്തോ ഇമം ദേസനം ആരഭി.

തത്ഥ ധമ്മം പരിയാപുണാതീതി സുത്തം ഗേയ്യന്തിആദികം നവങ്ഗം സത്ഥുസാസനഭൂതം തന്തിധമ്മം വളഞ്ജേതി. സോതാനുഗതാ ഹോന്തീതി സോതം അനുപ്പത്താ അനുപവിട്ഠാ ഹോന്തി. മനസാനുപേക്ഖിതാതി ചിത്തേന ഓലോകിതാ. ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാതി അത്ഥതോ ച കാരണതോ ച പഞ്ഞായ സുട്ഠു പടിവിദ്ധാ പച്ചക്ഖം കതാ. മുട്ഠസ്സതി കാലം കുരുമാനോതി നയിദം ബുദ്ധവചനം അനുസ്സരണസതിയാ അഭാവേന വുത്തം, പുഥുജ്ജനകാലകിരിയം പന സന്ധായ വുത്തം. പുഥുജ്ജനോ ഹി മുട്ഠസ്സതി കാലം കരോതി നാമ. ഉപപജ്ജതീതി സുദ്ധസീലേ പതിട്ഠിതോ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തതി. ധമ്മപദാ പ്ലവന്തീതി അന്തരാഭവേ നിബ്ബത്തമുട്ഠസ്സതിനോ, യേപി പുബ്ബേ സജ്ഝായമൂലികാ വാചാപരിചിതബുദ്ധവചനധമ്മാ, തേ സബ്ബേ പസന്നേ ആദാസേ ഛായാ വിയ പ്ലവന്തി, പാകടാ ഹുത്വാ പഞ്ഞായന്തി. ദന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, സതുപ്പാദോതി ബുദ്ധവചനാനുസ്സരണസതിയാ ഉപ്പാദോ ദന്ധോ ഗരു. അഥ സോ സത്തോ ഖിപ്പംയേവ വിസേസഗാമീ ഹോതി, നിബ്ബാനഗാമീ ഹോതീതി അത്ഥോ.

ഇദ്ധിമാ ചേതോവസിപ്പത്തോതി ഇദ്ധിസമ്പന്നോ ചിത്തസ്സ വസിഭാവപത്തോ ഖീണാസവോ. അയം വാ സോ ധമ്മവിനയോതി ഏത്ഥ വിഭാവനത്ഥോ വാ-സദ്ദോ. യത്ഥാതി യസ്മിം ധമ്മവിനയേ. ബ്രഹ്മചരിയം അചരിന്തി ബ്രഹ്മചരിയവാസം വസിം. ഇദമ്പി ബുദ്ധവചനം മയാ പുബ്ബേ വളഞ്ജിതന്തി ബുദ്ധവചനാനുസ്സരണവസേനേതം വുത്തം. ദേവപുത്തോതി പഞ്ചാലചണ്ഡോ വിയ ഹത്ഥകമഹാബ്രഹ്മാ വിയ സനങ്കുമാരബ്രഹ്മാ വിയ ച ഏകോ ധമ്മകഥികദേവപുത്തോ. ഓപപാതികോ ഓപപാതികം സാരേതീതി പഠമം ഉപ്പന്നോ ദേവപുത്തോ പച്ഛാ ഉപ്പന്നം സാരേതി. സഹപംസുകീളികാതി ഏതേന നേസം ദീഘരത്തം കതപരിചയഭാവം ദസ്സേതി. സമാഗച്ഛേയ്യുന്തി സാലായ വാ രുക്ഖമൂലേ വാ സമ്മുഖീഭാവം ഗച്ഛേയ്യും. ഏവം വദേയ്യാതി സാലായ വാ രുക്ഖമൂലേ വാ പഠമതരം നിസിന്നോ പച്ഛാ ആഗതം ഏവം വദേയ്യ. സേസമേത്ഥ പാളിനയേനേവ വേദിതബ്ബം.