൮. ജമ്ബാലീസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൮. അട്ഠമേ സന്തം ചേതോവിമുത്തിന്തി അട്ഠന്നം സമാപത്തീനം അഞ്ഞതരം സമാപത്തിം. സക്കായനിരോധന്തി തേഭൂമകവട്ടസങ്ഖാതസ്സ സക്കായസ്സ നിരോധം, നിബ്ബാനന്തി അത്ഥോ. ന പക്ഖന്ദതീതി ആരമ്മണവസേന ന പക്ഖന്ദതി. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ. ന പാടികങ്ഖോതി ന പാടികങ്ഖിതബ്ബോ. ലേപഗതേനാതി ലേപമക്ഖിതേന.

ഇമസ്മിഞ്ച പനത്ഥേ നദീപാരം ഗന്തുകാമപുരിസോപമ്മം ആഹരിതബ്ബം – ഏകോ കിര പുരിസോ ചണ്ഡസോതായ വാളമച്ഛാകുലായ നദിയാ പാരം ഗന്തുകാമോ ‘‘ഓരിമം തീരം സാസങ്കം സപ്പടിഭയം, പാരിമം തീരം ഖേമം അപ്പടിഭയം, കിം നു ഖോ കത്വാ പാരം ഗമിസ്സാമീ’’തി പടിപാടിയാ ഠിതേ അട്ഠ കകുധരുക്ഖേ ദിസ്വാ ‘‘സക്കാ ഇമായ രുക്ഖപടിപാടിയാ ഗന്തു’’ന്തി മനസികത്വാ ‘‘കകുധരുക്ഖാ നാമ മട്ഠസാഖാ ഹോന്തി, സാഖായ ഹത്ഥാ ന സണ്ഠഹേയ്യു’’ന്തി നിഗ്രോധപിലക്ഖരുക്ഖാദീനം അഞ്ഞതരസ്സ ലാഖായ ഹത്ഥപാദേ മക്ഖേത്വാ ദക്ഖിണഹത്ഥേന ഏകം സാഖം ഗണ്ഹി. ഹത്ഥോ തത്ഥേവ ലഗി. പുന വാമഹത്ഥേന ദക്ഖിണപാദേന വാമപാദേനാതി ചത്താരോപി ഹത്ഥപാദാ തത്ഥേവ ലഗിംസു. സോ അധോസിരോ ലമ്ബമാനോ ഉപരിനദിയം ദേവേ വുട്ഠേ പുണ്ണായ നദിയാ സോതേ നിമുഗ്ഗോ കുമ്ഭീലാദീനം ഭക്ഖോ അഹോസി.

തത്ഥ നദീസോതം വിയ സംസാരസോതം ദട്ഠബ്ബം, സോതസ്സ പാരം ഗന്തുകാമപുരിസോ വിയ യോഗാവചരോ, ഓരിമതീരം വിയ സക്കായോ, പാരിമതീരം വിയ നിബ്ബാനം, പടിപാടിയാ ഠിതാ അട്ഠ കകുധരുക്ഖാ വിയ അട്ഠ സമാപത്തിയോ, ലേപമക്ഖിതേന ഹത്ഥേന സാഖാഗഹണം വിയ ഝാനവിപസ്സനാനം പാരിപന്ഥികേ അസോധേത്വാ സമാപത്തിസമാപജ്ജനം, ചതൂഹി ഹത്ഥപാദേഹി സാഖായ ബദ്ധസ്സ ഓലമ്ബനം വിയ പഠമജ്ഝാനേ നികന്തിയാ ലഗ്ഗകാലോ, ഉപരിസോതേ വുട്ഠി വിയ ഛസു ദ്വാരേസു കിലേസാനം ഉപ്പന്നകാലോ, നദിയാ പുണ്ണായ സോതേ നിമുഗ്ഗസ്സ കുമ്ഭീലാദീനം ഭക്ഖഭൂതകാലോ വിയ സംസാരസോതേ നിമുഗ്ഗസ്സ ചതൂസു അപായേസു ദുക്ഖാനുഭവനകാലോ വേദിതബ്ബോ.

സുദ്ധേന ഹത്ഥേനാതി സുധോതേന പരിസുദ്ധഹത്ഥേന. ഇമസ്മിമ്പി അത്ഥേ താദിസമേവ ഓപമ്മം കാതബ്ബം – തഥേവ ഹി പാരം ഗന്തുകാമോ പുരിസോ ‘‘കകുധരുക്ഖാ നാമ മട്ഠസാഖാ, കിലിട്ഠഹത്ഥേന ഗണ്ഹന്തസ്സ ഹത്ഥോ പരിഗലേയ്യാ’’തി ഹത്ഥപാദേ സുധോതേ കത്വാ ഏകം സാഖം ഗണ്ഹിത്വാ പഠമം രുക്ഖം ആരുള്ഹോ. തതോ ഓതരിത്വാ ദുതിയം…പേ… തതോ ഓതരിത്വാ അട്ഠമം, അട്ഠമരുക്ഖതോ ഓതരിത്വാ പാരിമതീരേ ഖേമന്തഭൂമിം ഗതോ.

തത്ഥ ‘‘ഇമേഹി രുക്ഖേഹി പാരിമതീരം ഗമിസ്സാമീ’’തി തസ്സ പുരിസസ്സ ചിന്തിതകാലോ വിയ യോഗിനോ ‘‘അട്ഠ സമാപത്തിയോ സമാപജ്ജിത്വാ സമാപത്തിതോ വുട്ഠായ അരഹത്തം ഗമിസ്സാമീ’’തി ചിന്തിതകാലോ, സുദ്ധേന ഹത്ഥേന സാഖാഗഹണം വിയ ഝാനവിപസ്സനാനം പാരിപന്ഥികധമ്മേ സോധേത്വാ സമാപത്തിസമാപജ്ജനം. തത്ഥ പഠമരുക്ഖാരോഹണകാലോ വിയ പഠമജ്ഝാനസമാപത്തികാലോ, പഠമരുക്ഖതോ ഓരുയ്ഹ ദുതിയം ആരുള്ഹകാലോ വിയ പഠമജ്ഝാനേ നികന്തിയാ അബദ്ധസ്സ തതോ വുട്ഠായ ദുതിയജ്ഝാനസമാപന്നകാലോ…പേ… സത്തമരുക്ഖതോ ഓരുയ്ഹ അട്ഠമം ആരുള്ഹകാലോ വിയ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനസമാപത്തിയം നികന്തിയാ അബദ്ധസ്സ തതോ വുട്ഠായ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസമാപന്നകാലോ. അട്ഠമരുക്ഖതോ ഓരുയ്ഹ പാരിമതീരം ഖേമന്തഭൂമിം ഗതകാലോ വിയ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനേ നികന്തിയാ അബദ്ധസ്സ സമാപത്തിതോ വുട്ഠായ സങ്ഖാരേ സമ്മസിത്വാ അരഹത്തപ്പത്തകാലോ വേദിതബ്ബോ.

അവിജ്ജാപ്പഭേദം മനസി കരോതീതി അട്ഠസു ഠാനേസു അഞ്ഞാണഭൂതായ ഗണബഹലമഹാഅവിജ്ജായ പഭേദസങ്ഖാതം അരഹത്തം മനസി കരോതി. ന പക്ഖന്ദതീതി ആരമ്മണവസേനേവ ന പക്ഖന്ദതി. ജമ്ബാലീതി ഗാമതോ നിക്ഖന്തസ്സ മഹാഉദകസ്സ പതിട്ഠാനഭൂതോ മഹാആവാടോ. അനേകവസ്സഗണികാതി ഗാമസ്സ വാ നഗരസ്സ വാ ഉപ്പന്നകാലേയേവ ഉപ്പന്നത്താ അനേകാനി വസ്സഗണാനി ഉപ്പന്നായ ഏതിസ്സാതി അനേകവസ്സഗണികാ. ആയമുഖാനീതി ചതസ്സോ പവിസനകന്ദരാ. അപായമുഖാനീതി അപവാഹനച്ഛിദ്ദാനി. ന ആളിപ്പഭേദോ പാടികങ്ഖോതി ന പാളിപ്പഭേദോ പാടികങ്ഖിതബ്ബോ. ന ഹി തതോ ഉദകം ഉട്ഠായ പാളിം ഭിന്ദിത്വാ കചവരം ഗഹേത്വാ മഹാസമുദ്ദം പാപുണാതി.

ഇമസ്സ പനത്ഥസ്സ വിഭാവനത്ഥം ഉയ്യാനഗവേസകഓപമ്മം ആഹരിതബ്ബം. ഏകോ കിര നഗരവാസികോ കുലപുത്തോ ഉയ്യാനം ഗവേസന്തോ നഗരതോ നാതിദൂരേ നച്ചാസന്നേ മഹന്തം ജമ്ബാലിം അദ്ദസ. സോ ‘‘ഇമസ്മിം ഠാനേ രമണീയം ഉയ്യാനം ഭവിസ്സതീ’’തി സല്ലക്ഖേത്വാ കുദ്ദാലം ആദായ ചത്താരിപി കന്ദരാനി പിധായ അപവാഹനച്ഛിദ്ദാനി വിവരിത്വാ അട്ഠാസി. ദേവോ ന സമ്മാ വസ്സി, അവസേസഉദകം അപവാഹനച്ഛിദ്ദേന പരിസ്സവിത്വാ ഗതം. ചമ്മഖണ്ഡപിലോതികാദീനി തത്ഥേവ പൂതികാനി ജാതാനി, പാണകാ സണ്ഠിതാ, സമന്താ അനുപഗമനീയാ ജാതാ. ഉപഗതാനമ്പി നാസാപുടേ പിധായ പക്കമിതബ്ബം ഹോതി. സോ കതിപാഹേന ആഗന്ത്വാ പടിക്കമ്മ ഠിതോ ഓലോകേത്വാ ‘‘ന സക്കാ ഉപഗന്തു’’ന്തി പക്കാമി.

തത്ഥ നഗരവാസീ കുലപുത്തോ വിയ യോഗാവചരോ ദട്ഠബ്ബോ, ഉയ്യാനം ഗവേസന്തേന ഗാമദ്വാരേ ജമ്ബാലിയാ ദിട്ഠകാലോ വിയ ചാതുമഹാഭൂതികകായോ, ആയമുഖാനം പിഹിതകാലോ വിയ ധമ്മസ്സവനോദകസ്സ അലദ്ധകാലോ, അപായമുഖാനം വിവടകാലോ വിയ ഛദ്വാരികസംവരസ്സ വിസ്സട്ഠകാലോ, ദേവസ്സ സമ്മാ അവുട്ഠകാലോ വിയ സപ്പായകമ്മട്ഠാനസ്സ അലദ്ധകാലോ, അവസേസഉദകസ്സ അപായമുഖേഹി പരിസ്സവിത്വാ ഗതകാലോ വിയ അബ്ഭന്തരേ ഗുണാനം പരിഹീനകാലോ, ഉദകസ്സ ഉട്ഠായ പാളിം ഭിന്ദിത്വാ കചവരം ആദായ മഹാസമുദ്ദം പാപുണിതും അസമത്ഥകാലോ വിയ അരഹത്തമഗ്ഗേന അവിജ്ജാപാളിം ഭിന്ദിത്വാ കിലേസരാസിം വിധമിത്വാ നിബ്ബാനം സച്ഛികാതും അസമത്ഥകാലോ, ചമ്മഖണ്ഡപിലോതികാദീനം തത്ഥേവ പൂതിഭാവോ വിയ അബ്ഭന്തരേ രാഗാദികിലേസേഹി പരിപൂരിതകാലോ, തസ്സ ആഗന്ത്വാ ദിസ്വാ വിപ്പടിസാരിനോ ഗതകാലോ വിയ വട്ടസമങ്ഗിപുഗ്ഗലസ്സ വട്ടേ അഭിരതകാലോ വേദിതബ്ബോ.

ആളിപ്പഭേദോ പാടികങ്ഖോതി പാളിപ്പഭേദോ പാടികങ്ഖിതബ്ബോ. തതോ ഹി ഉദകം ഉട്ഠായ പാളിം ഭിന്ദിത്വാ കചവരം ആദായ മഹാസമുദ്ദം പാപുണിതും സക്ഖിസ്സതീതി അത്ഥോ.

ഇധാപി തദേവ ഓപമ്മം ആഹരിതബ്ബം. തത്ഥ ആയമുഖാനം വിവടകാലോ വിയ സപ്പായധമ്മസ്സവനസ്സ ലദ്ധകാലോ, അപായമുഖാനം പിഹിതകാലോ വിയ ഛസു ദ്വാരേസു സംവരസ്സ പച്ചുപട്ഠിതകാലോ, ദേവസ്സ സമ്മാ വുട്ഠകാലോ വിയ സപ്പായകമ്മട്ഠാനസ്സ ലദ്ധകാലോ, ഉദകസ്സ ഉട്ഠായ പാളിം ഭിന്ദിത്വാ കചവരം ആദായ മഹാസമുദ്ദം പത്തകാലോ വിയ അരഹത്തമഗ്ഗേന അവിജ്ജം ഭിന്ദിത്വാ അകുസലരാസിം വിധമിത്വാ അരഹത്തം സച്ഛികതകാലോ, ആയമുഖേഹി പവിട്ഠേന ഉദകേന സരസ്സ പരിപുണ്ണകാലോ വിയ അബ്ഭന്തരേ ലോകുത്തരധമ്മേഹി പരിപുണ്ണകാലോ, സമന്തതോ വതിം കത്വാ രുക്ഖേ രോപേത്വാ ഉയ്യാനമജ്ഝേ പാസാദം മാപേത്വാ നാടകാനി പച്ചുപട്ഠപേത്വാ സുഭോജനം ഭുഞ്ജന്തസ്സ നിസിന്നകാലോ വിയ ധമ്മപാസാദം ആരുയ്ഹ നിബ്ബാനാരമ്മണം ഫലസമാപത്തിം അപ്പേത്വാ നിസിന്നകാലോ വേദിതബ്ബോ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവ. ദേസനാ പന ലോകിയലോകുത്തരമിസ്സികാ കഥിതാതി.