൧-൫. പാണാതിപാതാദിസുത്തപഞ്ചകവണ്ണനാ

൮൧-൮൫. ചതുത്ഥസ്സ പഠമാദീനി ഉത്താനത്ഥാനേവ. പഞ്ചമേ ‘‘നീചേ കുലേ പച്ചാജാതോ’’തിആദികേന തമേന യുത്തോതി തമോ. കായദുച്ചരിതാദീഹി പുന നിരയതമൂപഗമനതോ തമപരായണോ. ഇതി ഉഭയേനപി ഖന്ധതമോവ കഥിതോ ഹോതി. ‘‘അഡ്ഢേ കുലേ പച്ചാജാതോ’’തിആദികേന ജോതിനാ യുത്തതോ ജോതി, ആലോകഭൂതോതി വുത്തം ഹോതി. കായസുചരിതാദീഹി പുന സഗ്ഗുപ്പത്തിജോതിഭാവൂപഗമനതോ ജോതിപരായണോ. ഇമിനാ നയേന ഇതരേപി ദ്വേ വേദിതബ്ബാ.

വേനകുലേതി വിലീവകാരകുലേ. നേസാദകുലേതി മിഗലുദ്ദകാദീനം കുലേ. രഥകാരകുലേതി ചമ്മകാരകുലേ. പുക്കുസകുലേതി പുപ്ഫഛഡ്ഡകകുലേ. കസിരവുത്തികേതി ദുക്ഖവുത്തികേ. ദുബ്ബണ്ണോതി പംസുപിസാചകോ വിയ ഝാമഖാണുവണ്ണോ. ദുദ്ദസികോതി വിജാതമാതുയാപി അമനാപദസ്സനോ. ഓകോടിമകോതി ലകുണ്ഡകോ. കാണോതി ഏകച്ഛികാണോ വാ ഉഭയച്ഛികാണോ വാ. കുണീതി ഏകഹത്ഥകുണീ വാ ഉഭയഹത്ഥകുണീ വാ. ഖഞ്ജോതി ഏകപാദഖഞ്ജോ വാ ഉഭയപാദഖഞ്ജോ വാ. പക്ഖഹതോതി ഹതപക്ഖോ പീഠസപ്പീ. പദീപേയ്യസ്സാതി തേലകപല്ലാദിനോ ദീപഉപകരണസ്സ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേതി ഏത്ഥ ഏകോ പുഗ്ഗലോ ബഹിദ്ധാ ആലോകം അദിസ്വാ മാതു കുച്ഛിമ്ഹിയേവ കാലം കത്വാ അപായേസു നിബ്ബത്തന്തോ സകലമ്പി കപ്പം സംസരതി. സോപി തമോതമപരായണോവ. സോ പന കുഹകപുഗ്ഗലോ ഭവേയ്യ. കുഹകസ്സ ഹി ഏവരൂപാ നിപ്ഫത്തി ഹോതീതി വുത്തം.

ഏത്ഥ ച ‘‘നീചേ കുലേ’’തിആദീഹി ആഗമനവിപത്തി ചേവ പച്ചുപ്പന്നപച്ചയവിപത്തി ച ദസ്സിതാ. ‘‘ദലിദ്ദേ’’തിആദീഹി പവത്തപച്ചയവിപത്തി, ‘‘കസിരവുത്തികേ’’തിആദീഹി ആജീവുപായവിപത്തി, ‘‘ദുബ്ബണ്ണോ’’തിആദീഹി അത്തഭാവവിപത്തി, ‘‘ബഹ്വാബാധോ’’തിആദീഹി ദുക്ഖകാരണസമായോഗോ, ‘‘ന ലാഭീ’’തിആദീഹി സുഖകാരണവിപത്തി ചേവ ഉപഭോഗവിപത്തി ച, ‘‘കായേന ദുച്ചരിത’’ന്തിആദീഹി തമപരായണഭാവസ്സ കാരണസമായോഗോ, ‘‘കായസ്സ ഭേദാ’’തിആദീഹി സമ്പരായികതമൂപഗമോ. സുക്കപക്ഖോ വുത്തപടിപക്ഖനയേന വേദിതബ്ബോ.