൪. അപരിയാപന്നം

൯൯൭. അപരിയാപന്നേ കതി ഖന്ധാ…പേ… കതി ചിത്താനി?

അപരിയാപന്നേ ചത്താരോ ഖന്ധാ, ദ്വേ ആയതനാനി, ദ്വേ ധാതുയോ, ദ്വേ സച്ചാനി, ദ്വാദസിന്ദ്രിയാനി, ഛ ഹേതൂ, തയോ ആഹാരാ, ഏകോ ഫസ്സോ, ഏകാ വേദനാ, ഏകാ സഞ്ഞാ, ഏകാ ചേതനാ, ഏകം ചിത്തം.

൯൯൮. തത്ഥ കതമേ അപരിയാപന്നേ ചത്താരോ ഖന്ധാ? വേദനാക്ഖന്ധോ, സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ, സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ, വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – ഇമേ വുച്ചന്തി ‘‘അപരിയാപന്നേ ചത്താരോ ഖന്ധാ’’.

തത്ഥ കതമാനി അപരിയാപന്നേ ദ്വേ ആയതനാനി? മനായതനം, ധമ്മായതനം – ഇമാനി വുച്ചന്തി ‘‘അപരിയാപന്നേ ദ്വേ ആയതനാനി’’.

തത്ഥ കതമാ അപരിയാപന്നേ ദ്വേ ധാതുയോ? മനോവിഞ്ഞാണധാതു, ധമ്മധാതു – ഇമാ വുച്ചന്തി ‘‘അപരിയാപന്നേ ദ്വേ ധാതുയോ’’.

തത്ഥ കതമാനി അപരിയാപന്നേ ദ്വേ സച്ചാനി? മഗ്ഗസച്ചം, നിരോധസച്ചം – ഇമാനി വുച്ചന്തി ‘‘അപരിയാപന്നേ ദ്വേ സച്ചാനി’’.

തത്ഥ കതമാനി അപരിയാപന്നേ ദ്വാദസിന്ദ്രിയാനി? മനിന്ദ്രിയം, ജീവിതിന്ദ്രിയം, സോമനസ്സിന്ദ്രിയം, ഉപേക്ഖിന്ദ്രിയം, സദ്ധിന്ദ്രിയം, വീരിയിന്ദ്രിയം, സതിന്ദ്രിയം, സമാധിന്ദ്രിയം, പഞ്ഞിന്ദ്രിയം, അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയം, അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം – ഇമാനി വുച്ചന്തി ‘‘അപരിയാപന്നേ ദ്വാദസിന്ദ്രിയാനി’’.

തത്ഥ കതമേ അപരിയാപന്നേ ഛ ഹേതൂ? തയോ കുസലഹേതൂ, തയോ അബ്യാകതഹേതൂ.

തത്ഥ കതമേ തയോ കുസലഹേതൂ? അലോഭോ കുസലഹേതു, അദോസോ കുസലഹേതു, അമോഹോ കുസലഹേതു – ഇമേ തയോ കുസലഹേതൂ.

തത്ഥ കതമേ തയോ അബ്യാകതഹേതൂ? കുസലാനം ധമ്മാനം വിപാകതോ അലോഭോ, അദോസോ, അമോഹോ – ഇമേ തയോ അബ്യാകതഹേതൂ. ഇമേ വുച്ചന്തി ‘‘അപരിയാപന്നേ ഛ ഹേതൂ’’.

തത്ഥ കതമേ അപരിയാപന്നേ തയോ ആഹാരാ? ഫസ്സാഹാരോ, മനോസഞ്ചേതനാഹാരോ, വിഞ്ഞാണാഹാരോ – ഇമേ വുച്ചന്തി ‘‘അപരിയാപന്നേ തയോ ആഹാരാ’’.

തത്ഥ കതമോ അപരിയാപന്നേ ഏകോ ഫസ്സോ? മനോവിഞ്ഞാണധാതുസമ്ഫസ്സോ – അയം വുച്ചതി ‘‘അപരിയാപന്നേ ഏകോ ഫസ്സോ’’.

തത്ഥ കതമാ അപരിയാപന്നേ ഏകാ വേദനാ…പേ… ഏകാ സഞ്ഞാ…പേ… ഏകാ ചേതനാ…പേ… ഏകം ചിത്തം? മനോവിഞ്ഞാണധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘അപരിയാപന്നേ ഏകം ചിത്തം’’.