൮. ആരഞ്ഞികങ്ഗകഥാവണ്ണനാ

൩൧. ഗാമന്തസേനാസനം പഹായ അരഞ്ഞേ അരുണം ഉട്ഠാപേതബ്ബന്തി ഏത്ഥ ഗാമന്തം, അരഞ്ഞഞ്ച സരൂപതോ ദസ്സേതും ‘‘തത്ഥ സദ്ധിം ഉപചാരേനാ’’തിആദി ആരദ്ധം. തത്ഥ ഗാമപരിയാപന്നത്താ ഗാമന്തസേനാസനസ്സ ‘‘ഗാമോയേവ ഗാമന്തസേനാസന’’ന്തി വുത്തം. യോ കോചി സത്ഥോപി ഗാമോ നാമാതി സമ്ബന്ധോ. ഇന്ദഖീലാതി ഉമ്മാരാ. തസ്സാതി ലേഡ്ഡുപാതസ്സ. വിനയപരിയായേന അരഞ്ഞലക്ഖണം അദിന്നാദാനപാരാജികേ (പാരാ. ൯൨) ആഗതം. തത്ഥ ഹി ‘‘ഗാമാ വാ അരഞ്ഞാ വാ’’തി അനവസേസതോ അവഹാരട്ഠാനപരിഗ്ഗഹേ തദുഭയം അസങ്കരതോ ദസ്സേതും ‘‘ഠപേത്വാ ഗാമഞ്ചാ’’തിആദി വുത്തം. ഗാമൂപചാരോ ഹി ലോകേ ഗാമസങ്ഖമേവ ഗച്ഛതീതി. നിപ്പരിയായതോ പന ഗാമവിനിമുത്തം ഠാനം അരഞ്ഞമേവ ഹോതീതി അഭിധമ്മേ (വിഭ. ൫൨൯) ഗാമാ ‘‘നിക്ഖമിത്വാ ബഹി ഇന്ദഖീലാ, സബ്ബമേതം അരഞ്ഞ’’ന്തി വുത്തം. സുത്തന്തികപരിയായേന ആരഞ്ഞകസിക്ഖാപദേ (പാരാ. ൬൫൪) ‘‘പഞ്ചധനുസതികം പച്ഛിമ’’ന്തി ആഗതം ആരഞ്ഞികം ഭിക്ഖും സന്ധായ. ന ഹി സോ വിനയപരിയായികേ ‘‘അരഞ്ഞേ വസനതോ ആരഞ്ഞികോ പന്തസേനാസനോ’’തി സുത്തേ വുത്തോ. അയഞ്ച സുത്തസംവണ്ണനാതി ഇധ സബ്ബത്ഥ സുത്തന്തകഥാവ പമാണം. തസ്മാ തത്ഥ ആഗതമേവ ലക്ഖണം ഗഹേതബ്ബന്തി ദസ്സേന്തോ ‘‘തം ആരോപിതേന ആചരിയധനുനാ’’തിആദിനാ മിനനവിധിം ആഹ. തേനേവ ഹി മജ്ഝിമട്ഠകഥാനയോവ (മ. നി. അട്ഠ. ൧.൨൯൬) ഇദമേത്ഥ പമാണന്തി ച വുത്തോ.

തതോ തതോ മഗ്ഗന്തി തത്ഥ തത്ഥ ഖുദ്ദകമഗ്ഗം പിദഹതി. ധുതങ്ഗസുദ്ധികേന ധുതങ്ഗസോധനപസുതേന. യഥാപരിച്ഛിന്നേ കാലേതി ഉക്കട്ഠസ്സ തയോപി ഉതൂ, മജ്ഝിമസ്സ ദ്വേ, മുദുകസ്സ ഏകോ ഉതു. തത്ഥപി ധുതങ്ഗം ന ഭിജ്ജതി സഉസ്സാഹത്താ. നിപജ്ജിത്വാ ഗമിസ്സാമാതി ചിത്തസ്സ സിഥിലഭാവേന ധുതങ്ഗം ഭിജ്ജതീതി വുത്തം. അരഞ്ഞസഞ്ഞം മനസി കരോന്തോതി ‘‘അഹം വിവേകവാസം വസിസ്സാമി, യഥാലദ്ധോവ കായവിവേകോ സാത്ഥകോ കാതബ്ബോ’’തി മനസികാരസബ്ഭാവതോ ‘‘ഭബ്ബോ…പേ… രക്ഖിതു’’ന്തി വുത്തം. അസ്സ ആരഞ്ഞികസ്സ ചിത്തം ന വിക്ഖിപന്തി ആപാഥമനുപഗമനതോ. വിഗതസന്താസോ ഹോതി വിവേകപരിചയതോ. ജീവിതനികന്തിം ജഹതി ബഹുപരിസ്സയേ അരഞ്ഞേ നിവാസേനേവ മരണഭയസ്സ ദൂരീകരണതോ. പവിവേകസുഖരസം അസ്സാദേതി അനുഭവതി ജനസംസഗ്ഗാഭാവതോ. ആരാധയന്തോതി അനുനയന്തോ. യഥാനുസിട്ഠം പടിപത്തിയാ വിവേകസ്സ അധിട്ഠാനഭാവതോ ആരഞ്ഞികങ്ഗയോഗിനോ വാഹനസദിസന്തി കത്വാ വുത്തം ‘‘അവസേസധുതായുധോ’’തി, അവസിട്ഠധുതധമ്മായുധോതി അത്ഥോ.

ഇതി ആരഞ്ഞികങ്ഗകഥാവണ്ണനാ.