൯. രുക്ഖമൂലികങ്ഗകഥാവണ്ണനാ

൩൨. ഛന്നന്തി ഇട്ഠകാഛദനാദീഹി ഛാദിതം, ആവസഥന്തി അത്ഥോ. സീമന്തരികരുക്ഖോതി ദ്വിന്നം രാജൂനം രജ്ജസീമായ ഠിതരുക്ഖോ. തത്ഥ ഹി തേസം രാജൂനം ബലകായോ ഉപഗന്ത്വാ അന്തരന്തരാ യുദ്ധം കരേയ്യ, ചോരാപി പാരിപന്ഥികാ സമോസരന്താ ഭിക്ഖുസ്സ സുഖേന നിസീദിതും ന ദേന്തി. ചേതിയരുക്ഖോ ‘‘ദേവതാധിട്ഠിതോ’’തി മനുസ്സേഹി സമ്മതരുക്ഖോ പൂജേതും ഉപഗതേഹി മനുസ്സേഹി അവിവിത്തോ ഹോതി. നിയ്യാസരുക്ഖോ സജ്ജരുക്ഖാദി. വഗ്ഗുലിരുക്ഖോ വഗ്ഗുലിനിസേവിതോ. സീമന്തരികരുക്ഖാദയോ സപരിസ്സയാ, ദുല്ലഭവിവേകാ ചാതി ആഹ ‘‘ഇമേ രുക്ഖേ വിവജ്ജേത്വാ’’തി. പണ്ണസടന്തി രുക്ഖതോ പതിതപണ്ണം. പടിച്ഛന്നേ ഠാനേ നിസീദിതബ്ബം രുക്ഖമൂലികഭാവസ്സ പടിച്ഛാദനത്ഥം. ഛന്നേ വാസകപ്പനാ ധമ്മസ്സവനാദീനമത്ഥായപി ഹോതി. തസ്മാ ‘‘ജാനിത്വാ അരുണം ഉട്ഠാപിതമത്തേ’’തി വുത്തം.

അഭിണ്ഹം തരുപണ്ണവികാരദസ്സനേനാതി അഭിക്ഖണം തരൂസു, തരൂനം വാ പണ്ണേസു വികാരസ്സ ഖണഭങ്ഗസ്സ ദസ്സനേന. സേനാസനമച്ഛേരകമ്മാരാമതാനന്തി ആവാസമച്ഛരിയനവകമ്മരതഭാവാനം. ദേവതാഹീതി രുക്ഖദേവതാഹി. താപി ഹി രുക്ഖട്ഠവിമാനേസു വസന്തിയോ രുക്ഖേസു വസന്തി. അയമ്പി രുക്ഖേതി സഹവാസിതാ. വണ്ണിതോതി ‘‘അപ്പാനി ചേവാ’’തിആദിനാ പസംസിതോ. ‘‘രുക്ഖമൂലസേനാസനം നിസ്സായ പബ്ബജ്ജാ’’തി (മഹാവ. ൭൩, ൧൨൮) ഏവം നിസ്സയോതി ച ഭാസിതോ. അഭിരത്താനി തരുണകാലേ, നീലാനി മജ്ഝിമകാലേ, പണ്ഡൂനി ജിണ്ണകാലേ. പതിതാനി മിലായനവസേന. ഏവം പസ്സന്തോ തരുപണ്ണാനി പച്ചക്ഖതോ ഏവ നിച്ചസഞ്ഞം പനൂദതി പജഹതി, അനിച്ചസഞ്ഞാ ഏവസ്സ സണ്ഠാതി. യസ്മാ ഭഗവതോ ജാതിബോധിധമ്മചക്കപവത്തനപരിനിബ്ബാനാനി രുക്ഖമൂലേയേവ ജാതാനി, തസ്മാ വുത്തം ‘‘ബുദ്ധദായജ്ജം രുക്ഖമൂല’’ന്തി.

ഇതി രുക്ഖമൂലികങ്ഗകഥാവണ്ണനാ.