൧. പംസുകൂലികങ്ഗകഥാവണ്ണനാ

൨൪. ഗഹപതിദാനചീവരന്തി ഏത്ഥ ദായകഭാവേന സമണാപി ഉക്കട്ഠസ്സ ഗഹപതിപക്ഖംയേവ പവിട്ഠാതി ദട്ഠബ്ബം. ‘‘പബ്ബജിതോ ഗണ്ഹിസ്സതീ’’തി ഠപിതകം സിയാ ഗഹപതിചീവരം, ന പന ഗഹപതിദാനചീവരന്തി താദിസം നിവത്തേതും ദാനഗ്ഗഹണം. അഞ്ഞതരേനാതി ഏത്ഥ സമാദാനവചനേന താവ സമാദിന്നം ഹോതു, പടിക്ഖേപവചനേന പന കഥന്തി? അത്ഥതോ ആപന്നത്താ. യഥാ ‘‘ദേവദത്തോ ദിവാ ന ഭുഞ്ജതീ’’തി വുത്തേ ‘‘രത്തിയം ഭുഞ്ജതീ’’തി അത്ഥതോ ആപന്നമേവ ഹോതി, തസ്സ ആഹാരേന വിനാ സരീരട്ഠിതി നത്ഥീതി, ഏവമിധാപി ഭിക്ഖുനോ ഗഹപതിദാനചീവരേ പടിക്ഖിത്തേ തദഞ്ഞചീവരപ്പടിഗ്ഗഹോ അത്ഥതോ ആപന്നോ ഏവ ഹോതി, ചീവരേന വിനാ സാസനേ ഠിതി നത്ഥീതി.

ഏവം സമാദിന്നധുതങ്ഗേനാതിആദിവിധാനം പംസുകൂലികങ്ഗേ പടിപജ്ജനവിധി. സുസാനേ ലദ്ധം സോസാനികം. തം പന യസ്മാ തത്ഥ കേനചി ഛഡ്ഡിതത്താ പതിതം ഹോതി, തസ്മാ വുത്തം ‘‘സുസാനേ പതിതക’’ന്തി. ഏവം പാപണികമ്പി ദട്ഠബ്ബം. താലവേളിമഗ്ഗോ നാമ മഹാഗാമേ ഏകാ വീഥി. അനുരാധപുരേതി ച വദന്തി. ഡഡ്ഢോ പദേസോ ഏതസ്സാതി ഡഡ്ഢപ്പദേസം, വത്ഥം. മഗ്ഗേ പതിതകം ബഹുദിവസാതിക്കന്തം ഗഹേതബ്ബന്തി വദന്തി. ‘‘ദ്വത്തിദിവസാതിക്കന്ത’’ന്തി അപരേ. ഥോകം രക്ഖിത്വാതി കതിപയം കാലം ആഗമേത്വാ. വാതാഹതമ്പി സാമികാനം സതിസമ്മോസേന പതിതസദിസന്തി ‘‘സാമികേ അപസ്സന്തേന ഗഹേതും വട്ടതീ’’തി വുത്തം. തസ്മാ ഥോകം ആഗമേത്വാ ഗഹേതബ്ബം.

‘‘സങ്ഘസ്സ ദേമാ’’തി ദിന്നം, ചോളകഭിക്ഖാവസേന ലദ്ധഞ്ച ലദ്ധകാലതോ പട്ഠായ ‘‘സമണചീവരം സിയാ നു ഖോ, നോ’’തി ആസങ്കം നിവത്തേതും ‘‘ന തം പംസുകൂല’’ന്തി വുത്തം. ന ഹി തം തേവീസതിയാ ഉപ്പത്തിട്ഠാനേസു കത്ഥചി പരിയാപന്നം. ഇദാനി ഇമിനാവ പസങ്ഗേന യം ഭിക്ഖുദത്തിയേ ലക്ഖണപത്തം പംസുകൂലം, തസ്സ ച ഉക്കട്ഠാനുക്കട്ഠവിഭാഗം ദസ്സേതും ‘‘ഭിക്ഖുദത്തിയേപീ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ഗാഹേത്വാ വാ ദീയതീതി സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ ദേന്തേഹി യം ചീവരം വസ്സഗ്ഗേന പാപേത്വാ ഭിക്ഖൂനം ദീയതി. സേനാസനചീവരന്തി സേനാസനം കാരേത്വാ ‘‘ഏതസ്മിം സേനാസനേ വസന്താ പരിഭുഞ്ജന്തൂ’’തി ദിന്നചീവരം. ന തം പംസുകൂലന്തി അപംസുകൂലഭാവോ പുബ്ബേ വുത്തകാരണതോ, ഗാഹേത്വാ ദിന്നത്താ ച. തേനാഹ ‘‘നോ ഗാഹാപേത്വാ ദിന്നമേവ പംസുകൂല’’ന്തി. തത്രപീതി യം ഗാഹേത്വാ ന ദിന്നം ഭിക്ഖുദത്തിയം, തത്രപി യേന ഭിക്ഖുനാ ചീവരം ദീയതി, തസ്സ ലാഭേ, ദാനേ ച വിസും വിസും ഉഭയത്ഥ ആദരഗാരവാനം സബ്ഭാവതോ, തദഭാവതോ ച ഭിക്ഖുദത്തിയസ്സ ഏകതോസുദ്ധി ഉഭതോസുദ്ധി അനുക്കട്ഠതാ ഹോന്തീതി ഇമമത്ഥം ദസ്സേതും ‘‘യം ദായകേഹീ’’തിആദി വുത്തം, പാദമൂലേ ഠപേത്വാ ദിന്നകം സമണേനാതി അധിപ്പായോ. യസ്സ കസ്സചീതി ഉക്കട്ഠാദീസു യസ്സ കസ്സചി. രുചിയാതി ഛന്ദേന. ഖന്തിയാതി നിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ.

നിസ്സയാനുരൂപപടിപത്തിസബ്ഭാവോതി ഉപസമ്പന്നസമനന്തരം ആചരിയേന വുത്തേസു ചതൂസു നിസ്സയേസു അത്തനാ യഥാപടിഞ്ഞാതദുതിയനിസ്സയാനുരൂപായ പടിപത്തിയാ വിജ്ജമാനതാ. ആരക്ഖദുക്ഖാഭാവോതി ചീവരാരക്ഖനദുക്ഖസ്സ അഭാവോ പംസുകൂലചീവരസ്സ അലോഭനീയത്താ. പരിഭോഗതണ്ഹായ അഭാവോ സവിസേസലൂഖസഭാവത്താ. പാസാദികതാതി പരേസം പസാദാവഹതാ. അപ്പിച്ഛതാദീനം ഫലനിപ്ഫത്തി ധുതങ്ഗപരിഹരണസ്സ അപ്പിച്ഛതാദീഹിയേവ നിപ്ഫാദേതബ്ബതോ. ധുതധമ്മേ സമാദായ വത്തനം യാവദേവ ഉപരി സമ്മാപടിപത്തിസമ്പാദനായാതി വുത്തം ‘‘സമ്മാപടിപത്തിയാ അനുബ്രൂഹന’’ന്തി. മാരസേനവിഘാതായാതി മാരസ്സ, മാരസേനായ ച വിഹനനായ വിദ്ധംസനായ. കായവാചാചിത്തേഹി യതോ സംയതോതി യതി, ഭിക്ഖു. ധാരിതം യം ലോകഗരുനാ പംസുകൂലം, തം കോ ന ധാരയേ, യസ്മാ വാ ലോകഗരുനാ പംസുകൂലം ധാരിതം, തസ്മാ കോ തം ന ധാരയേതി യോജനാ യംതംസദ്ദാനം ഏകന്തസമ്ബന്ധിഭാവതോ. പടിഞ്ഞം സമനുസ്സരന്തി ഉപസമ്പദമാളേ ‘‘ആമ ഭന്തേ’’തി ആചരിയപമുഖസ്സ സങ്ഘസ്സ സമ്മുഖാ ദിന്നം പടിഞ്ഞം സമനുസ്സരന്തോ.

ഇതി പംസുകൂലികങ്ഗകഥാവണ്ണനാ.