൧. പംസുകൂലികങ്ഗകഥാ

൨൪. ഇദാനി ഏകേകസ്സ സമാദാനവിധാനപ്പഭേദഭേദാനിസംസേ വണ്ണയിസ്സാമ. പംസുകൂലികങ്ഗം താവ ‘‘ഗഹപതിദാനചീവരം പടിക്ഖിപാമി, പംസുകൂലികങ്ഗം സമാദിയാമീ’’തി ഇമേസു ദ്വീസു വചനേസു അഞ്ഞതരേന സമാദിന്നം ഹോതി. ഇദം താവേത്ഥ സമാദാനം.

ഏവം സമാദിന്നധുതങ്ഗേന പന തേന സോസാനികം, പാപണികം, രഥിയചോളം, സങ്കാരചോളം, സോത്ഥിയം, ന്ഹാനചോളം, തിത്ഥചോളം, ഗതപച്ചാഗതം, അഗ്ഗിഡഡ്ഢം, ഗോഖായിതം, ഉപചികാഖായിതം, ഉന്ദൂരഖായിതം, അന്തച്ഛിന്നം, ദസാച്ഛിന്നം, ധജാഹടം, ഥൂപചീവരം, സമണചീവരം, ആഭിസേകികം, ഇദ്ധിമയം, പന്ഥികം, വാതാഹടം, ദേവദത്തിയം, സാമുദ്ദിയന്തിഏതേസു അഞ്ഞതരം ചീവരം ഗഹേത്വാ ഫാലേത്വാ ദുബ്ബലട്ഠാനം പഹായ ഥിരട്ഠാനാനി ധോവിത്വാ ചീവരം കത്വാ പോരാണം ഗഹപതിചീവരം അപനേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം.

തത്ഥ സോസാനികന്തി സുസാനേ പതിതകം. പാപണികന്തി ആപണദ്വാരേ പതിതകം. രഥിയചോളന്തി പുഞ്ഞത്ഥികേഹി വാതപാനന്തരേന രഥികായ ഛഡ്ഡിതചോളകം. സങ്കാരചോളന്തി സങ്കാരട്ഠാനേ ഛഡ്ഡിതചോളകം. സോത്ഥിയന്തി ഗബ്ഭമലം പുഞ്ഛിത്വാ ഛഡ്ഡിതവത്ഥം. തിസ്സാമച്ചമാതാ കിര സതഗ്ഘനകേന വത്ഥേന ഗബ്ഭമലം പുഞ്ഛാപേത്വാ പംസുകൂലികാ ഗണ്ഹിസ്സന്തീതി താലവേളിമഗ്ഗേ ഛഡ്ഡാപേസി. ഭിക്ഖൂ ജിണ്ണകട്ഠാനത്ഥമേവ ഗണ്ഹന്തി. ന്ഹാനചോളന്തി യം ഭൂതവേജ്ജേഹി സസീസം ന്ഹാപിതാ കാളകണ്ണിചോളന്തി ഛഡ്ഡേത്വാ ഗച്ഛന്തി.

തിത്ഥചോളന്തി ന്ഹാനതിത്ഥേ ഛഡ്ഡിതപിലോതികാ. ഗതപച്ചാഗതന്തി യം മനുസ്സാ സുസാനം ഗന്ത്വാ പച്ചാഗതാ ന്ഹത്വാ ഛഡ്ഡേന്തി. അഗ്ഗിഡഡ്ഢന്തി അഗ്ഗിനാ ഡഡ്ഢപ്പദേസം. തഞ്ഹി മനുസ്സാ ഛഡ്ഡേന്തി. ഗോഖായിതാദീനി പാകടാനേവ. താദിസാനിപി ഹി മനുസ്സാ ഛഡ്ഡേന്തി. ധജാഹടന്തി നാവം ആരോഹന്താ ധജം ബന്ധിത്വാ ആരൂഹന്തി. തം തേസം ദസ്സനാതിക്കമേ ഗഹേതും വട്ടതി. യമ്പി യുദ്ധഭൂമിയം ധജം ബന്ധിത്വാ ഠപിതം, തം ദ്വിന്നമ്പി സേനാനം ഗതകാലേ ഗഹേതും വട്ടതി.

ഥൂപചീവരന്തി വമ്മികം പരിക്ഖിപിത്വാ ബലികമ്മം കതം. സമണചീവരന്തി ഭിക്ഖുസന്തകം. ആഭിസേകികന്തി രഞ്ഞോ അഭിസേകട്ഠാനേ ഛഡ്ഡിതചീവരം. ഇദ്ധിമയന്തി ഏഹിഭിക്ഖുചീവരം. പന്ഥികന്തി അന്തരാമഗ്ഗേ പതിതകം. യം പന സാമികാനം സതിസമ്മോസേന പതിതം, തം ഥോകം രക്ഖിത്വാ ഗഹേതബ്ബം. വാതാഹടന്തി വാതേന പഹരിത്വാ ദൂരേ പാതിതം, തം പന സാമികേ അപസ്സന്തേന ഗഹേതും വട്ടതി. ദേവദത്തിയന്തി അനുരുദ്ധത്ഥേരസ്സ വിയ ദേവതാഹി ദിന്നകം. സാമുദ്ദിയന്തി സമുദ്ദവീചീഹി ഥലേ ഉസ്സാരിതം.

യം പന സങ്ഘസ്സ ദേമാതി ദിന്നം, ചോളകഭിക്ഖായ വാ ചരമാനേഹി ലദ്ധം, ന തം പംസുകൂലം. ഭിക്ഖുദത്തിയേപി യം വസ്സഗ്ഗേന ഗാഹേത്വാ വാ ദീയതി, സേനാസനചീവരം വാ ഹോതി, ന തം പംസുകൂലം. നോ ഗാഹാപേത്വാ ദിന്നമേവ പംസുകൂലം. തത്രപി യം ദായകേഹി ഭിക്ഖുസ്സ പാദമൂലേ നിക്ഖിത്തം, തേന പന ഭിക്ഖുനാ പംസുകൂലികസ്സ ഹത്ഥേ ഠപേത്വാ ദിന്നം, തം ഏകതോസുദ്ധികം നാമ. യം ഭിക്ഖുനോ ഹത്ഥേ ഠപേത്വാ ദിന്നം, തേന പന പാദമൂലേ ഠപിതം, തമ്പി ഏകതോസുദ്ധികം. യം ഭിക്ഖുനോപി പാദമൂലേ ഠപിതം, തേനാപി തഥേവ ദിന്നം, തം ഉഭതോസുദ്ധികം. യം ഹത്ഥേ ഠപേത്വാ ലദ്ധം, ഹത്ഥേയേവ ഠപിതം, തം അനുക്കട്ഠചീവരം നാമ. ഇതി ഇമം പംസുകൂലഭേദം ഞത്വാ പംസുകൂലികേന ചീവരം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി ഇദമേത്ഥ വിധാനം.

അയം പന പഭേദോ, തയോ പംസുകൂലികാ ഉക്കട്ഠോ മജ്ഝിമോ മുദൂതി. തത്ഥ സോസാനികംയേവ ഗണ്ഹന്തോ ഉക്കട്ഠോ ഹോതി. പബ്ബജിതാ ഗണ്ഹിസ്സന്തീതി ഠപിതകം ഗണ്ഹന്തോ മജ്ഝിമോ. പാദമൂലേ ഠപേത്വാ ദിന്നകം ഗണ്ഹന്തോ മുദൂതി.

തേസു യസ്സ കസ്സചി അത്തനോ രുചിയാ ഗിഹിദിന്നകം സാദിതക്ഖണേ ധുതങ്ഗം ഭിജ്ജതി. അയമേത്ഥ ഭേദോ.

അയം പനാനിസംസോ, ‘‘പംസുകൂലചീവരം നിസ്സായ പബ്ബജ്ജാ’’തി (മഹാവ. ൧൨൮) വചനതോ നിസ്സയാനുരൂപപടിപത്തിസബ്ഭാവോ, പഠമേ അരിയവംസേ പതിട്ഠാനം, ആരക്ഖദുക്ഖാഭാവോ, അപരായത്തവുത്തിതാ, ചോരഭയേന അഭയതാ, പരിഭോഗതണ്ഹായ അഭാവോ, സമണസാരുപ്പപരിക്ഖാരതാ, ‘‘അപ്പാനി ചേവ സുലഭാനി ച താനി ച അനവജ്ജാനീ’’തി (അ. നി. ൪.൨൭; ഇതിവു. ൧൦൧) ഭഗവതാ സംവണ്ണിതപച്ചയതാ, പാസാദികതാ, അപ്പിച്ഛതാദീനം ഫലനിപ്ഫത്തി, സമ്മാപടിപത്തിയാ അനുബ്രൂഹനം, പച്ഛിമായ ജനതായ ദിട്ഠാനുഗതിആപാദനന്തി.

മാരസേനവിഘാതായ, പംസുകൂലധരോ യതി;

സന്നദ്ധകവചോ യുദ്ധേ, ഖത്തിയോ വിയ സോഭതി.

പഹായ കാസികാദീനി, വരവത്ഥാനി ധാരിതം;

യം ലോകഗരുനാ കോ തം, പംസുകൂലം ന ധാരയേ.

തസ്മാ ഹി അത്തനോ ഭിക്ഖു, പടിഞ്ഞം സമനുസ്സരം;

യോഗാചാരാനുകൂലമ്ഹി, പംസുകൂലേ രതോ സിയാതി.

അയം താവ പംസുകൂലികങ്ഗേ സമാദാനവിധാനപ്പഭേദഭേദാനിസംസവണ്ണനാ.