൨൪. ഉത്തരസാമണേരസ്സ വത്ഥുമ്ഹി അയമാനുപുബ്ബീകഥാ

സോ കിര പുരിമബുദ്ധേസു [പുരിമബുദ്ധേ ഇതിസബ്ബത്ഥ] കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം പുഞ്ഞം ഉപചിനന്തോ സുമേധസ്സ ഭഗവതോ കാലേ വിജ്ജാധരോ ഹുത്വാ ഹിമവതി പടിവസതി. തദാ സുമേധോ നാമ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിവേക മനുബ്രൂഹന്തോ ഹിമവന്തം ഗന്ത്വാ രമണീയേ പദേസേ പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ നിസീദി. തദാ വിജ്ജാധരോ ആകാസേന ഗച്ഛന്തോ ഛബ്ബണ്ണരംസീഹി വിരാജമാനം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ തീഹി കണികാരപുപ്ഫേഹി പൂജേസി, പുപ്ഫാനി ബുദ്ധാനുഭാവേന സത്ഥു ഉപരി ഛത്താകാരേന അട്ഠംസു, സോ തേന ഭീയ്യോസോ മത്തായ പസന്നചിത്തോ ഹുത്വാ അപരഭാഗേ കാലംകത്വാ താവതിംസഭവനേ നിബ്ബത്തിത്വാ ഉളാരം ദിബ്ബസമ്പത്തിമനുഭവന്തോ യാവതായുകം തത്ഥ ഠത്വാ തതോ ചുതോ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ രാജഗഹനഗരേ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. ഉത്തരോതിസ്സ നാമം അഹോസി. സോ ഉത്തമരൂപധരോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ബ്രാഹ്മണവിജ്ജാസു നിപ്ഫത്തിം പത്വാ ജാതിയാ രൂപേന വിജ്ജായ സീലാചാരേന ച ലോകസ്സ മഹനീയോ ജാതോ, തസ്സ തം പഞ്ഞാസമ്പത്തിംദിസ്വാ വസ്സകാരോ മഗധമഹാമത്തോ അത്തനോ ധീതരം ദാതുകാമോ ഹുത്വാ അത്തനോ അധിപ്പായം പവേദേസി. സോ നിസ്സരണജ്ഝാസയതായ തം പടിക്ഖിപിത്വാ കാലേനകാലം ധമ്മസേനാപതിം പയിരുപാസന്തോ തസ്സ സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ വത്തസമ്പന്നോ ഹുത്വാ ഥേരം ഉപട്ഠഹതി. തേന ച സമയേന ഥേരസ്സ അഞ്ഞതരോ ആബാധോ ഉപ്പന്നോ ഹോതി, തസ്സ ഭേസജ്ജത്ഥായ ഉത്തരസാമണേരോ പാതോവ പത്തചീവര മാദായ വിഹാരതോ നിക്ഖമ്മ അന്തരാമഗ്ഗേ തളാകസ്സ തീരേ പത്തം ഠപേത്വാ ഉദകസമീപം ഗന്ത്വാ മുഖം ധോവതി, തദാ അഞ്ഞതരോ ഉമ്മഗ്ഗചോരോ കതകമ്മോ ആരക്ഖപുരിസേഹി അനുബദ്ധോ അഗ്ഗദ്വാരേനേവ നഗരതോ നിക്ഖമിത്വാ പലായന്തോ അത്തനാ ഗഹിതം രതനഭണ്ഡികം സാമണേരസ്സ പത്തേ പക്ഖിപിത്വാ പലായി. സോ സാമണേരോപി പത്തസമീപം [സത്തുസമീപം ഇതിപി കത്ഥചി] ഉപഗതോ ഹോതി, ചോരം അനുബന്ധന്താ രാജപുരിസാ സാമണേരസ്സ പത്തേ ഭണ്ഡികം ദിസ്വാ അയം ചോരോ, ഇമിനാ ചോരിയം കതന്തി സാമണേരം പച്ഛാബാഹം ബന്ധിത്വാ വസ്സകാരസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ദസ്സേസും. വസ്സകാരോ ച തദാ രഞ്ഞോ വിനിച്ഛയേ നിയുത്തോ ഹുത്വാ ഛേജ്ജഭേജ്ജം അനുസാസതി. സോ ഏസോ പുബ്ബേ മമ വചനം നാദിയി. സുദ്ധപാസണ്ഡിയേസു പബ്ബജീതി ച ബദ്ധാഘാതത്താ തം കമ്മം അസോധേത്വാവ ജീവന്തമേവേതം സൂലേ ഉത്താസേഥാതി ആണാ പേസി, രാജപുരിസാ തം നിമ്ബസൂലേ ഉത്താസേസും. സാമണേരോ സൂലഗ്ഗേ നിസിന്നോ ഉപജ്ഝായസ്സ മേ കോ ഭേസജ്ജം ആഹരിസ്സതീതി സാരിപുത്തത്ഥേരം സരി. തതോ ഥേരോ തം പവത്തിം ഞത്വാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ കഥേസി, ഭഗവാപി മഹാസാവകപരിവുതോ തസ്സ ഞാണപരിപാകം ഓലോകേത്വാ തം ഠാനമഗമാസി. തതോ ഭഗവതോ നിക്ഖന്തഭാവാ സകലനഗരേ കോലാഹലം അഹോസി, മഹാജനകായോ സന്നിപതി. അഥ ഭഗവാ വിപ്ഫുരന്തഹത്ഥതലേ നഖമണിമയൂഖസമ്ഭിന്നപീതാഭാസതായ പഗ്ഘരന്തജാതിഹിങ്ഗുലകസുവണ്ണരസധാരാവിയ ജാലാവഗുണ്ഠിതമുദുതലുനങ്ഗുലം ഹത്ഥം ഉത്തരസ്സ സീസേ ഠപേത്വാ ഉത്തര ഇദം തേ പുബ്ബേ കതപാപകമ്മസ്സ ഫലം ഉപ്പന്നം, തത്ഥ തയാ പച്ചവേക്ഖണബലേന അധിവാസനാ കാതബ്ബാതി ആഹ. തേനേവ ആഹ.

൧. അതീതേ കിര ഏകസ്മിം, ഗാമേ ത്വ മസി ദാരകോ;

ദാരേകേഹി സമാഗമ്മ, കീളന്തോ കേളിമണ്ഡലേ.

൨. ഗഹേത്വാ സുഖുമം സൂകം, തദാ ത്വം നിമ്ബജല്ലിയാ;

ഉത്താസേസി തത്ഥ സൂലേ, ജീവമാനകമക്ഖികം.

൩. അപരമ്പി തേ പാപകമ്മം, പവക്ഖാമി സുണോഹി മേ;

ഓവദന്തിം ഹിതേന ത്വം, അതീതേ സകമാതരം.

൪. ജീവസൂലേ നിസീദാതി, കോപേനാഭിസപീ തുവം;

ഇമേഹി ദ്വീഹി പാപേഹി, സരം സംസാരസാഗരേ.

൫. പഞ്ചജാതിസതേ അച്ഛി, ജീവസൂലമ്ഹി നിമ്ബജേ;

അയം തേ ചരിമാ ജാതി, ഏത്ഥാപിച വിപച്ചി സോതി.

ഏവമാദിനാ നയേന തസ്സ അജ്ഝാസയാനുരൂപേന ധമ്മം ദേസേസി, ഉത്തരോ അമതാഭിസേകസദിസേന സത്ഥുനോ ഹത്ഥസമ്ഫസ്സസഞ്ജാതപസാദസോമനസ്സതായ ഉളാരം പീതിപാമോജ്ജം പടിലഭിത്വാ യഥാപരിചിതം വിപസ്സനാമഗ്ഗം സമാരൂള്ഹോ ഞാണസ്സ പരിപാകം ഗതത്താ സത്ഥു ദേസനാവിലാസേന മഗ്ഗപടിപാടിയാ സബ്ബകിലേസേ ഖേപേത്വാ ഛളഭിഞ്ഞോ അഹോസി. ധമ്മം സുത്വാ തത്ഥ സമാഗതാനം ദേവമനുസ്സാനം ചതുരാസീതിപാണസഹസ്സാനം ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസീതി വദന്തി. ഉത്തരോ പന ഛളഭിഞ്ഞോ ഹുത്വാ സൂലതോ ഉട്ഠഹിത്വാ ആകാസേ ഠത്വാ പാടിഹാരിയം ദസ്സേസി. മഹാജനാ അച്ഛരിയബ്ഭുതചിത്താ ജാതാ അഹേസും. താവദേവസ്സ വണോരുന്ധി, സോ ഭിക്ഖൂഹി ആവുസോ താദിസം ദുക്ഖം അനുഭവന്തോ കഥം ത്വം വിപസ്സനം അനുയുഞ്ജിതും സക്ഖീതി പുട്ഠോ പഗേവ മേ ആവുസോ സംസാരേ ആദീനവോ സങ്ഖാരാനഞ്ച സഭാവോ സുദിട്ഠോ. തസ്മാഹം താദിസം ദുക്ഖം അനുഭവന്തോപി അസക്ഖിം വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ വിസേസം അധിഗന്തുംതി ആഹ. അഥാപരഭാഗേ സോ ഭിക്ഖുസങ്ഘമജ്ഝേ അത്തനോ പുബ്ബചരിതാ പദാനം പകാസേന്തോ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

൬. സുമേധോ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, ദ്വത്തിംസവരലക്ഖണോ;

വിവേകകാമോ സമ്ബുദ്ധോ, ഹിമവന്ത മുപാഗമി.

൭. അജ്ഝോഗഹേത്വാ ഹിമവന്തം, അഗ്ഗോ കാരുണികോ മുനി;

പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാന, നിസീദി പുരിസുത്തമോ.

൮. വിജ്ജാധരോ തദാ ആസിം, അന്തലിക്ഖചരോ അഹം;

തിസൂലം സുകതം ഗയ്ഹ, ഗച്ഛാമി അമ്ബരേ തദാ.

൯. പബ്ബതഗ്ഗേ യഥാ അഗ്ഗി, പുണ്ണമാസേവ ചന്ദിമാ;

വനം ഓഭാസതേ ബുദ്ധോ, സാലരാജാവ ഫുല്ലിതോ.

൧൦. വനഗ്ഗാ നിക്ഖമിത്വാന, ബുദ്ധരംസീ വിധാവരേ;

നലഗ്ഗിവണ്ണസങ്കാസാ, ദിസ്വാ ചിത്തം പസാദയിം.

൧൧. വിചിനം അദ്ദസം പുപ്ഫം, കണികാരം ദേവഗന്ധികം;

തീണി പുപ്ഫാനി ആദായ, ബുദ്ധസേട്ഠം അപൂജയിം.

൧൨. ബുദ്ധസ്സ ആനുഭാവേന, തീണി പുപ്ഫാനി മേ തദാ;

ഉദ്ധവണ്ടാ അധോപത്താ, ഛായം കുബ്ബന്തി സത്ഥുനോ.

൧൩. തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹിച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗഞ്ഛഹം.

൧൪. തത്ഥ മേ സുകതം ബ്യമ്ഹം, കണികാരീതി ഞായതി;

സട്ഠിയോജന മുബ്ബേധം, തിംസയോജനവിത്ഥതം.

൧൫. സഹസ്സഖണ്ഡം സതഭേണ്ഡു, ധജാലു ഹരിതാമയം;

സതസഹസ്സാനി ബ്യൂഹാനി, ബ്യമ്ഹേ പാതുരഹംസു മേ.

൧൬. സോണ്ണമയാ മണിമയാ, ലോഹിതങ്കമയാ പിച;

ഫലികാ പിച പല്ലങ്കാ, യദിച്ഛക യദിച്ഛകാ.

൧൭. മഹാരഹഞ്ച സയനം, തൂലികം വികതീയകം;

ഉദ്ദലോമികഏകന്തം, ബിമ്ബോഹനസമായുതം.

൧൮. ഭവനാ നിക്ഖമിത്വാന, ചരന്തോ ദേവചാരികം;

യദാ ഇച്ഛാമി ഗമനം, ദേവസംഘപുരക്ഖതോ.

൧൯. പുപ്ഫസ്സ ഹേട്ഠാ തിട്ഠാമി, ഉപരിച്ഛദനം മമ;

സമന്താ യോജനസതം, കണികാരേഹി ഛാദിതം.

൨൦. സട്ഠിതുരിയസഹസ്സാനി, സായം പാതം ഉപട്ഠഹും;

പരിവാരേന്തി മം നിച്ചം, രത്തിന്ദിവമതന്ദിതാ.

൨൧. തത്ഥ നച്ചേഹി ഗീതേഹി, താലേഹി വാദിതേഹി ച;

രമാമി ഖിഡ്ഡാരതിയാ, മോദാമി കാമകാമഹം.

൨൨. തത്ഥ ഭുത്വാ ച പിത്വാ ച, മോദാമി തിദസേ തദാ;

നാരീഗണേഹി സഹിതോ, മോദാമി ബ്യമ്ഹമുത്തമേ.

൨൩. സതാനം പഞ്ചക്ഖത്തുഞ്ച, ദേവരജ്ജ മകാരയിം;

സതാനം തീണിക്ഖത്തുംച, ചക്കവത്തീ അഹോസഹം;

പദേസരജ്ജം വിപുലം, ഗണനാതോ അസംഖിയം.

൨൪. ഭവാഭവേ സംസരന്തോ, മഹാഭോഗം ലഭാമഹം;

ഭോഗേ മേ ഊനതാ നത്ഥി, ബുദ്ധപൂജായി ദം ഫലം.

൨൫. ദ്വേ മേ ഭവേ സംസരാമി, ദേവത്തേ അഥ മാനുസേ;

അഞ്ഞം ഗതിം ന ജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൬. ദ്വേ മേ കുലേ പജാനാമി, ഖത്തിയേ ചാപി ബ്രാഹ്മണേ;

നീചേ കുലേ ന ജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൭. ഹത്ഥിയാനം അസ്സയാനം, സിവികം സന്ദമാനികം;

ലഭാമി സബ്ബമേവേ തം, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൮. ദാസീഗണം ദാസഗണം, നാരിയോ ച അലങ്കതാ;

ലഭാമി സബ്ബ മേവേ തം, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൯. കോസേയ്യകമ്ബലിയാനി, ഖോമകപ്പാസികാനിച;

ലഭാമി സബ്ബമേവേതം, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൦. നവവത്ഥം നവഫലം, നവഗ്ഗരസഭോജനം;

ലഭാമി സബ്ബമേവേതം, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൧. ഇമം ഖാദ ഇമം ഭുഞ്ജ, ഇമമ്ഹി സയനേ സയ;

ലഭാമി സബ്ബമേവേതം, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൨. സബ്ബത്ഥ പൂജിതോ ഹോമി, യസോ അച്ചുഗ്ഗതോ മമ;

മഹേസക്ഖോ ഘദാ ഹോമി, അഭേജ്ജപരിസോ സദാ;

ഞാതീനം ഉത്തമോ ഹോമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൩. സീതം ഉണ്ഹം ന ജാനാമി, പരിളാഹോ ന വിജ്ജതി;

അഥോ ചേതസികം ദുക്ഖം, ഹദയേ മേ ന വിജ്ജതി.

൩൪. സുവണ്ണവണ്ണോ ഹുത്വാന, സംസരാമി ഭവാഭവേ;

വേവണ്ണിയം ന ജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൫. ദേവലോകാ ചവിത്വാന, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

സാവത്ഥിയം പുരേ ജാതോ, മഹാസാലേ സുഅഡ്ഢകേ.

൩൬. പഞ്ചകാമഗുണേ ഹിത്വാ, പബ്ബജിംഅനഗാരിയം;

ജാതിയാ സത്തവസ്സോഹം, അരഹത്തമപാപുണിം.

൩൭. ഉപസമ്പാദയീ ബുദ്ധോ, ഗുണമഞ്ഞായ ചക്ഖുമാ;

തരുണോവ പൂജനീയോ ഹം, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൮. ദിബ്ബചക്ഖും വിസുദ്ധം മേ, സമാധികുസലോ അഹം;

അഭിഞ്ഞാപാരമിപ്പത്തോ, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൯. പടിസമ്ഭിദാ അനുപ്പത്തോ, ഇദ്ധിപാദേസു കോവിദോ;

സദ്ധമ്മേ പാരമിപ്പത്തോ, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪൦. തിംസകപ്പസഹസ്സമ്ഹി, യം ബുദ്ധമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪൧. കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;

നാഗോവ ബന്ധനം ഛേത്വാ, വിഹരാമി അനാസവോ.

൪൨. സ്വാഗതം വത മേ ആസി, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ സന്തികം;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്തോ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൪൩. പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ ച, വിമേക്ഖാ പിച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനംതി;

തം സുത്വാ ബഹൂ കുസലകമ്മപരായണാ അഹേസും.

൪൪. സഹേതുകാ പച്ഛിമികാപി സത്താ,

പാപം ന സക്കോന്തി ജഹാതുമേവം;

അനിച്ഛമാനേഹി ജനേഹി ദുക്ഖം,

ആരാവ പാപം പരിവജ്ജനീയംതി.

ഉത്തരസാമണേരസ്സ വത്ഥും ചതുത്ഥം.