യക്ഖവഞ്ചിതവഗ്ഗോ

൨൧. യക്ഖവഞ്ചിത വത്ഥുമ്ഹി അയമാനുപുബ്ബീകഥാ

ഭഗവതി പരിനിബ്ബുതമ്ഹി കോസലരഞ്ഞോ കിര ജനപദേ തുണ്ഡഗാമോനാമ അഹോസി. തത്ഥേകോ ബുദ്ധദാസോ നാമ മനുസ്സോ ‘‘യാവജീവം ബുദ്ധം സരണം ഗച്ഛാമി. ബുദ്ധോ മേ സരണം താണം ലേണം പരായണന്തി’’ ഏവം ജീവിതപരിയന്തം ബുദ്ധം സരണം ഗതോ പടിവസതി, തസ്മിം സമയേ ഏകോ ജനപദവാസികോ തത്ഥ തത്ഥ ആഹിണ്ഡന്തോ തം തുണ്ഡഗാമം പത്വാ തസ്സേവ ഘരേ നിവാസം കപ്പേസി, തസ്സ പന ജാനപദികസ്സ സരീരേ ഏകോ യക്ഖോ ആവിസിത്വാ പീളേതി, തദാ തസ്സ ഗാമസ്സ പവിസനകാലേ യക്ഖോ ബുദ്ധദാസോ പാസകസ്സ ഗുണതേജേന തസ്സ ഗേഹം പവിസിതും അസക്കോന്തോ തം മുഞ്ചിത്വാ ബഹിഗാമേ സത്താഹം അട്ഠാസി തസ്സാഗമനം ഓലോകേന്തോ. തതോ സോ ജാനപദികോ സത്തദിവസം തത്ഥ വസിത്വാ സത്തമേ ദിവസേ സകരട്ഠം ഗന്തുകാമോ ഗാമാ നിക്ഖമി. അഥ തം തഥാ നിക്ഖന്തം ദിസ്വാ യക്ഖോ അഗ്ഗഹേസി, അഥ സോ തം ഏത്തകം കാലം കുഹിംഗതോസീതി പുച്ഛി. യക്ഖോ ഭോ തവത്ഥായ ഏത്ഥ വസന്തസ്സ മേ സത്താഹം അതിക്കന്തന്തി. തതോ സോ കോ തേ മയാ അത്ഥോ, കിം തേ ദമ്മീതി, അഥ യക്ഖേന ഭോ അഹം ഖുദായ പീളിതോ ഭത്തേന മേ അത്ഥോതി വുത്തോ സോ ഏവം സതി കസ്മാ മം അന്തോഗേഹേ വസന്തം ന ഗണ്ഹീതി ആഹ. യക്ഖേന ഭോ തസ്മിം ഘരേ ബുദ്ധം സരണം ഗതോ ഏകോ ഉപസകോ അത്ഥി, തസ്സ സീലതേജേന ഗേഹം പവിസിതുമസക്കോന്തോ അട്ഠാസിന്തി വുത്തോ ജാനപദികോ സരണം നാമ കിന്തി അജാനന്തോ കിന്തി വത്വാ സോ സരണം അഗ്ഗഹേസീതി യക്ഖം പുച്ഛി. യക്ഖോ ‘‘ബുദ്ധം സരണം ഗച്ഛാമീ’’തി വത്വാ സരണം അഗ്ഗഹേസീതി ആഹ. തം സുത്വാ ജാനപദികോ ഇദാനി ഇമം വഞ്ചേസ്സാമീതി ചിന്തേത്വാ തേനഹി യക്ഖ അഹമ്പി ബുദ്ധം സരണം ഗച്ഛാമീതി ആഹ. ഏവം വുത്തമത്തേയേവ യക്ഖോ മഹാസദ്ദം കരോന്തോ ഭ യേ ന ഭമന്തോ പലായി, ഏവം സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സരണം ഇധലോകേ ഭയോ പദ്ദവ നിവാരണത്ഥം ഹോതി, പരലോകേ സഗ്ഗമോക്ഖാവഹം. തഥാഹി.

൧. ബുദ്ധോതി വചനം ഏതം, അമനുസ്സാനം ഭയാവഹം;

ബുദ്ധഭത്തികജന്തൂനം, സബ്ബദാ മുദമാവഹം.

൨. സബ്ബോപദ്ദവനാസായ, പച്ചക്ഖദിബ്ബമോസധം;

ദിബ്ബമന്തം മഹാതേജം, മഹായന്തം മഹബ്ഭുതം.

൩. തസ്മാ സോ ദാരുണോ യക്ഖോ,

ദിസ്വാ തം സരണേ ഠിഥം;

ഉബ്ബിഗ്ഗോ ച ഭയപ്പത്തോ,

ലോമഹട്ഠോ ച ഛമ്ഭീതോ.

൪. ഭമന്തോ ധാവിതം ദിസ്വാ, തിമിരോവ സുരിയുഗ്ഗതേ,

സിമ്ബലിതൂലഭട്ഠംവ, ചണ്ഡവാതേന ഖണ്ഡിതം.

൫. യം ദുക്ഖം രാജചോരാരി, യക്ഖപേതാ ദിസമ്ഭവം;

നിച്ഛന്തേന മനുസ്സേന, ഗന്തബ്ബം സരണത്തയംതി.

തതോ ജാനപദികോ സരണാഗമനേ മഹാഗുണം മഹാനിസംസം ഓലോകേത്വാ ബുദ്ധേ സഗാരവോ സപ്പേമോ ‘‘ജീവിതപരിയന്തം ബുദ്ധം സരണം ഗച്ഛാമീ’’തി സരണം ഗന്ത്വാ തേനേവ സരണാഗമനാനുഭാവേന ജീവിതപരിയോസാനേ സുത്തപ്പബുദ്ധോവിയ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തീതി.

൬. ദിസ്വാന ഏവം സരണം ഗതം തം,

അപേന്തി യക്ഖാപി മഹബ്ഭയേന;

പാലേഥ സീലം സരണഞ്ച തസ്മാ,

ജഹാഥ ദുരിതം സുഗതിം ഭജവ്ഹോതി.

യക്ഖവഞ്ചിതവത്ഥും പഥമം.

൨൨. മിച്ഛദിട്ഠികസ്സ വത്ഥുമ്ഹി അയമാനുപുബ്ബീകഥാ

ഭഗവതി ധരമാനേ രാജഗഹനഗരേ കിര ഏകോ ബ്രഹ്മഭത്തികോ മിച്ഛാദിട്ഠികോ പടിവസതി, തത്ഥേവ സമ്മാദിട്ഠികോപി. തേസം ഉഭിന്നമ്പി ദ്വേ പുത്താ അഹേസും. തേ ഏകതോ കീളന്താ വഡ്ഢന്തി. അഥാപരഭാഗേ ഗുളകീളംകീളന്താനം സമ്മാദിട്ഠികസ്സ പുത്തോ ‘‘നമോ ബുദ്ധയാ’’തി വത്വാ ഗുള്ഹം ഖിപന്തോ ദിവസേ ദിവസേ ജിനാതി. മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുത്തോ ‘‘നമോ ബ്രഹ്മുനോ’’തി വത്വാ ഖിപന്തോ പരാജേതി, തതോ മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുത്തോ നിച്ചം ജിനന്തം സമ്മാദിട്ഠികം കുമാരം ദിസ്വാ സമ്മ ത്വം നിച്ചമേവ ജിനാസി, കിം വത്വാ ഗുളം ഖിപസീതി പുച്ഛി. സോഹം സമ്മ ‘‘നമോ ബുദ്ധായാ’’തി വത്വാ ഖിപാമീതി ആഹ. സോപി തതോ പട്ഠായ ‘‘നമോ ബുദ്ധായാ’’തി വത്വാ ഖിപതി, അഥ തേ യേഭുയ്യേന ദൂതേ സമസമാവ ഹോന്തി. അപരഭാഗേ മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുത്തോ പിതരാ സദ്ധിം ദാരൂനമത്ഥായ വനം ഗന്ത്വാ സകടേന ദാരും ഗഹേത്വാ ആഗച്ഛന്തോ നഗരദ്വാരസമീപേ സകടം വിസ്സജ്ജേത്വാ തിണേ ഖാദനത്ഥായ ഗോണേ വിസ്സജ്ജേസി, ഗോണാ തിണം ഖാദന്തോ അഞ്ഞേഹി ഗോരൂപേഹി സദ്ധിം അന്തോനഗരം പവിസിംസു. അഥസ്സ പിതാ ഗോണേ പരിയേസന്തോ സകടം ഓലോകേഹീതി പുത്തം നിവത്തേത്വാ നഗരം പവിട്ഠോ അഹോസി, അഥ സായണ്ഹേ ജാതേ മനുസ്സാ നഗരദ്വാരം പിദഹിംസു, തതോ കുമാരോ ബഹിനഗരേ ദാരുസകടസ്സ ഹേട്ഠാ സയന്തോ നിദ്ദൂപഗതോ അഹോസി. അഥ തസ്സാ രത്തിയാ സമ്മാദിട്ഠികോ ച മിച്ഛാദിട്ഠികോ ചാതി ദ്വേ യക്ഖാ ഗോചരം പരിയേസമാനാ സകടസ്സ ഹേട്ഠാ നിപന്നം കുമാരം അദ്ദസംസു, തേസു മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഇമം ഖാദാമീതി ആഹ. അഥാപരോ മാ ഏവ മകാസി, ‘‘നമോ ബുദ്ധായാ’’തി വാചകോ ഏസോതി, ഖാദാമേവേതന്തി വത്വാ ഇതരേന യാവതതിയം വാരിയമാനോപി ഗന്ത്വാ തസ്സ പാദേ ഗഹേത്വാ ആകഡ്ഢി. തസ്മിം ഖണേ ദാരകോ പുബ്ബപരിചയേന ‘‘നമോ ബുദ്ധായാ’’തി ആഹ തം സുത്വാ യക്ഖോ ഭയപ്പത്തോ ലോമഹട്ഠോ ഹത്ഥം വിസ്സജ്ജേത്വാ പടിക്കമ്മ അട്ഠാസി. അഹോ അച്ഛരിയം ബുദ്ധാനുഭാവം അബ്ഭുതം, ഏവം അത്തം അനീയ്യാതേത്വാ പരിചയേന ‘‘നമോ ബുദ്ധായാ’’തി വുത്തസ്സപി ഭയം ഛമ്ഭിതത്തം ഉപദ്ദവം വാ ന ഹോതി. പഗേവ അത്തം നീയ്യാതേത്വാ യാവജീവം ബുദ്ധം സരണം ഗതസ്സാതി. വുത്തഞ്ഹി.

൧. യഥാപി സിഖിനോ നാദം, ഭുജങ്ഗാനം ഭയാവഹം;

ഏവം ബുദ്ധോതി വചനം, അമനുസ്സാനം ഭയാവഹം.

൨. യഥാ മന്തസ്സ ജപ്പേന, വിലയം യാതി കിബ്ബിസം;

ഏവം ബുദ്ധോതി വചനേന, അപയന്തി [പഹായന്തി ഇതിസബ്ബത്ഥ] പിസാചകാ.

൩. അഗ്ഗിം ദിസ്വാ യഥാ സിത്ഥം, ദൂരതോവ വിലീയതി;

ദിസ്വാനേവം സരണഗതം, പേതാ പേന്തിവ [പേതാപേന്താവ ഇതികത്ഥചി] ദൂരതോ.

൪. പവരം ബുദ്ധഇച്ചേത, മക്ഖരദ്വയമബ്ഭുതം;

സബ്ബോ പദ്ദവനാസായ, ഥിരപാകാര മുഗ്ഗതം.

൫. സത്തരതനപാസാദം, തമേവ വജിരം ഗുഹം;

തമേവ നാവം ദീപം തം, തമേവ കവചം സുഭം.

൬. തമേവ സിരസി ഭാസന്തം, കിരീടം രതനാമയം;

ലലാടേ തിലകം രമ്മം, കപ്പൂരം നയനദ്വയേ.

൭. താഡങ്കം കണ്ണയുഗലേ, സോണ്ണമാലാ ഗലേ സുഭാ;

ഏകാവളി താരഹാര, ഭാരാ ജത്തുസു ലങ്കതാ.

൮. അങ്ഗദം ബാഹുമൂലസ്സ, കരഗ്ഗേ വലയം തഥാ;

അങ്ഗുലിസ്വങ്ഗുലിയഞ്ച, ഖഗ്ഗം മങ്ഗലസമ്മതം.

൯. സോണ്ണാ തപത്ത മുണ്ഹീസം, സബാണംവ സരാസനം;

തമേവ സബ്ബാലങ്കാരം, തമേവ ദുരിതാപഹം.

൧൦. തസ്മാ ഹി പണ്ഡിതോ പോസോ,

ലോകലോചനസത്ഥുനോ;

സരണം തസ്സ ഗന്തേവ,

ഗുണനാമം ഏഹിപസ്സികം.

൧൧. നമോതി വചനം പുബ്ബം, ബുദ്ധായേതി ഗിരം തദാ;

സുപന്തേന കുമാരേന, മിച്ഛാദിട്ഠികസൂനുനാ.

൧൨. സുത്വാ വുത്തം പിസാ ചാപി, മനുസ്സകുണപേ രതാ;

ന ഹിംസന്തി അഹോ ബുദ്ധ, ഗുണസാരമഹന്തതാതി.

അഥ സമ്മാദിട്ഠികയക്ഖോ മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ യക്ഖസ്സ ഏവമാഹ, അയുത്തം ഭോ തയാ കതം. ബുദ്ധഗുണേ പഹാരോ ദിന്നോ, ദണ്ഡകമ്മം തയാ കാതബ്ബംതി, തേന കിംമയാ സമ്മ കാതബ്ബന്തി വുത്തേ ബുഭുക്ഖിതസ്സ ആഹാരം ദേഹീതി ആഹ. തതോ സോ സാധൂതി വത്വാ യാവാഹം ആഗച്ഛാമി, ത്വം താവേത്ഥ വച്ഛാഹീതി വത്വാ ബിമ്ബിസാരരഞ്ഞോ കഞ്ചനതട്ടകേ വഡ്ഢിതം രസഭോജനം ആഹരിത്വാ കുമാരസ്സ പിതുവണ്ണേന ദാരകം ഭോജേത്വാ പുന കുമാരേന വുത്തബുദ്ധവചനഞ്ച അത്തനാ കതവായാമം ചാതി സബ്ബം തട്ടകേ ലിഖിത്വാ ഇദം രഞ്ഞോയേവ പഞ്ഞായതൂതി അധിട്ഠായ അഗമംസു, അഥ പഭാതായ രത്തിയാ രഞ്ഞോ ഭോജനകാലേ രാജപുരിസാ തത്ഥ തട്ടകം അദിസ്വാ നഗരം ഉപപരിക്ഖന്താ സകടേ ദാരകഞ്ച തട്ടകഞ്ച ദിസ്വാ തട്ടകേന സദ്ധിം തം ഗഹേത്വാ രഞ്ഞോ ദസ്സേസും. രാജാ തട്ടകേ അക്ഖരാദീനി ദിസ്വാ വാചേത്വാ തസ്സ ഗുണേ പസന്നോ മഹന്തേന യസേന സദ്ധിം സേട്ഠിട്ഠാനമദാസി.

൧൩. ജിനസ്സ നാമം സുപിനേന പേവം,

ന ഹോതി ഭീതിം ലപനേന യസ്മാ;

തസ്മാ മുനിന്ദം സതതം സരാഥ,

ഗുണേ സരന്താ സരണഞ്ച യാഥാതി.

മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ വത്ഥും ദുതിയം.

൨൩. പാദപീഠികായ വത്ഥുമ്ഹി അയമാനുപുബ്ബീകഥാ

ജമ്ബുദീപേ മഹാബോധിതോ കിര ദക്ഖിണപസ്സേ ഏതം പച്ചന്തനഗരം അഹോസി. തത്ഥ സദ്ധാസമ്പന്നോ രതനത്തയമാമകോ ഏകോ ഉപാസകോ പടിവസതി. തദാ ഏകോ ഖീണാസവോ ഭഗവതാ പരിഭുത്തം പാദപീഠം ഥവികായ പക്ഖിപിത്വാ ഗതഗതട്ഠാനേ പൂജേന്തോ അനുക്കമേന തം നഗരം സമ്പാപുണിത്വാ സുനിവത്ഥോ സുപാരുതോ പത്തം ഗഹേത്വാ അന്തരവീഥിം പടിപജ്ജി യുഗമത്തദസോ പബ്ബജ്ജാലീലായ ജനം പരിതോസേന്തോ. അഥ സോ ഉപാസകോ തഥാ ഗച്ഛന്തം ഥേരം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ഉപഗന്ത്വാ പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ പത്തം ഗഹേത്വാ ഭോജേത്വാ നിബദ്ധം മമ ഗേഹം ആഗമനമിച്ഛാമി, മമാനുകമ്പായ ഏത്ഥേവ വസഥ സാമീതി യാചിത്വാ നഗരാസന്നേ രമണീയേ വനസണ്ഡേ നദീകൂലേ പണ്ണസാലം കത്വാ ഥേരസ്സ തം നീയ്യാതേത്വാ ചതുപച്ചയേഹി പടിജഗ്ഗന്തോ മാനേന്തോ പൂജേന്തോ വസതി. ഥേരോപി തത്ഥ ഫാസുകട്ഠാനേ ഭഗവതാ പരിഭുത്തപാദപീഠധാതും നിധായ വാലുകാഹി ഥൂപം കത്വാ നിച്ചം ഗന്ധധൂപദീപപുപ്ഫപൂജാദീഹി പൂജയമാനോ വാസം കപ്പേതി. തസ്മിം സമയേ തസ്സോ പാസകസ്സ അനന്തരഗേഹവാസികോ ഏകോ ഇസ്സരഭത്തികോ അത്തനോ ദേവതം നിബദ്ധം നമസ്സതി. തം ദിസ്വാസ്സ ഉപാസകോ ബുദ്ധഗുണേ വത്വാ അഖേത്തേ സമ്മ മാ വിരിയം കരോഹി. പജഹേതം ദിട്ഠിംതി ആഹ. തതോ സോ കേരാടികോ ഇസ്സരഭത്തികോ കോ തേ സത്ഥു ഗുണാനുഭാവോ, അമ്ഹാകം ഇസ്സരസ്സ ഗുണോവ മഹന്തോതി വത്വാ തസ്സ അഗുണം ഗുണന്തി കഥേന്തോ ആഹ.

൧. തിപുരം സോ വിനാസേസി, ലലാടനയനഗ്ഗിനാ;

അസുരേച വിനാസേസി, തിസൂലേന മഹിസ്സരോ.

൨. ജടാകലാപമാവത്തം, നച്ചതീ ദിനസന്ധിയം;

വാദേതി ഭേരിവീണാദിം, ഗീതംചാപി സ ഗായതി.

൩. ഭരിയായോ തസ്സ തിസ്സോ, ജടായേകം സമുബ്ബഹേ;

ഏകമേകേന പസ്സേന, പസ്സമാനോ ചരേകകം.

൪. ഹത്ഥിചമ്മമ്ബരധരോ, തേനേവ വാരിതാ തപോ;

അസാദിസേഹി പുത്തേഹി, രൂപേന ച സുപാകടോ.

൫. രതിയാ ച മധുപാനേ ച, ബ്യാവടോ സബ്ബദാ ച സോ;

മനുസ്സട്ഠിധരോ സീസ, കപാലേനേസ ഭുഞ്ജകി.

൬. ന ജാതോ ന ഭയം തസ്സ, മരണം നത്ഥി സസ്സതോ;

ഈദിസോ മേ മഹാദേവോ, നത്ഥഞ്ഞസ്സീദിസോ ഗുണോതി.

തം സുത്വാ ഉപാസകോ സമ്മ തുയ്ഹം ഇസ്സരസ്സ ഏതേ ഗുണാ നാമ താവ ഹോന്തു. അഗുണാ നാമ കിത്തകാ ഹോന്തീതി വത്വാ ഭഗവതോ സകലഗുണേ സംഹരിത്വാ കഥേന്തോ ആഹ.

൭. ലോകേ സബ്ബസവന്തീനം, ആധാരോ സാഗരോ യഥാ;

സബ്ബേസം ഗുണരാസീനം, ആധാരോവ തഥാഗതോ.

൮. ചരാചരാനം സബ്ബേസം, ആധാരാവ ധരാ അയം;

തഥാ ഗുണാനം സബ്ബേസം, ആധാരോവ തഥാഗതോ.

൯. ഏവം സന്തോ വിയത്തോച [വിയന്തോ ഇതികത്ഥചി], ഏവം സോ കരുണാപരോ;

ഏവ മിദ്ധിവിധാ തസ്സ, ഏവമേവം ഗുണാ ഇതി.

൧൦. ബുദ്ധോപി സക്കോതി ന യസ്സ വണ്ണേ,

കപ്പമ്പി വത്വാ ഖയതം ഗമേതും;

പഗേവ ച ബ്രഹ്മസുരാ സുരേഹി,

വത്തും ന ഹാനന്തഗുണസ്സ വണ്ണന്തി.

ഏവം വദന്താ പന തേ ഉഭോപി അമ്ഹാകം ദേവോ ഉത്തമോ അമ്ഹാകം ദേവോ ഉത്തമോതി കലഹം വഡ്ഢേത്വാ രഞ്ഞോ സന്തികമഗമംസു, രാജാ തേസം കഥം സുത്വാ തേനഹി തുമ്ഹാകം ദേവതാനം മഹന്തഭാവം ഇദ്ധിപാടിഹാരിയേന ജാനിസ്സാമ. ദസ്സേഥ തേഹി നോ ഇദ്ധിംതി നഗരേ ഭേരിം ചരാപേസി. ഇതോ കിര സത്താഹച്ചയേന ഇമേസം ദ്വിന്നം സത്ഥാരാനം പാടിഹാരിയാനി ഭവിസ്സന്തി. സബ്ബേ സന്നിപതന്തൂതി തം സുത്വാ നാനാദിസാസു ബഹൂ മനുസ്സാ സമാഗമിംസു, അഥ മിച്ഛാദിട്ഠികാ അജ്ജ അമ്ഹാകം ദേവസ്സ ആനുഭാവം പസ്സാമാതി മഹന്തം പൂജം കരോന്തോ തത്ഥ സാരം നാദ്ദസംസു, സമ്മാദിട്ഠികാപി അജ്ജ അമ്ഹാകം ഭഗവതോ ആനുഭാവം പസ്സിസ്സാമാതി വാളുകാഥൂപം ഗന്ത്വാ ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ അഞ്ജലിമ്പഗ്ഗയ്ഹ അട്ഠംസു. അഥ രാജാപി ബലവാഹനപരിവുതോ ഏകമന്തേ അട്ഠാസി. നാനാസമയവാദിനോപി അജ്ജ തേസം പാടിഹാരിയം പസ്സിസ്സാമാതി മഞ്ചാതിമഞ്ചം കത്വാ അട്ഠംസു. തേസം സമാഗമേ സമ്മാദിട്ഠികാ വാളുകാഥൂപ മഭിമുഖം കത്വാ അഞ്ജലിമ്പഗ്ഗയ്ഹ സാമി അമ്ഹാകം ഭഗവാ സബ്ബബുദ്ധകിച്ചാനി നിട്ഠാപേത്വാ അനുപാദിസേസായ നിബ്ബാണധാതുയാ പരിനിബ്ബായി. സാരിപുത്തമഹാമോഗ്ഗല്ലാനാദയോ അസീതിമഹാസാവകാപി പരിനിബ്ബായിംസു, നത്ഥേത്ഥ അമ്ഹാകം അഞ്ഞം പടിസരണന്തി വത്വാ സച്ചകിരിയം കരോന്താ ആഹംസു.

൧൧. ആപാണകോടിം ബുദ്ധസ്സ, സരണം നോ ഗതാ യദി;

തേന സച്ചേന യം ധാതു, ദസ്സേതു പാടിഹാരിയം.

൧൨. ആപാണകോടിം ധമ്മസ്സ, സരണം നോ ഗതാ യദി;

തേന സച്ചേന യം ധാതു, ദസ്സേതു പാടിഹാരിയം.

൧൩. ആപാണകോടിം സങ്ഘസ്സ, സരണം നോ ഗതാ യദി;

തേന സച്ചേന യം ധാതു, ദസ്സേതു പാടിഹാരിയം.

൧൪. രാമകാലേ മുനിന്ദസ്സ, പാദുകാ ചാസി അബ്ഭുതാ;

തേന സച്ചേന യം ധാതു, ദസ്സേതു പാടിഹാരിയം.

൧൫. ഛദ്ദന്തകാലേ മുനിനോ, ദാഠാ ഛരംസിരഞ്ജിതാ;

തേന സച്ചേനയം ധാതു, നിച്ഛാരേതു ഛ രംസിയോ.

൧൬. ജാതമത്തോ തദാ ബുദ്ധോ, ഠിതോ പങ്കജമുദ്ധനി;

നിച്ഛാരേസാസഭിംവാചം, അഗ്ഗോ സേട്ഠോതിആദിനാ;

തേന സച്ചേനയം ധാതു, ദസ്സേതു പാടിഹാരിയം.

൧൭. നിമിത്തേ ചതുരോ ദിസ്വാ, നിക്ഖന്തോ അഭിനിക്ഖമം;

തേന സച്ചേന യം ധാതു, ദസ്സേതു പാടിഹാരിയം.

൧൮. മാരസേനം പലാപേത്വാ, നിസിന്നോ ബുജ്ഝി ബോധിയം;

തേന സച്ചേന യം ധാതു ദസ്സേതു പാടിഹാരിയം.

൧൯. ധമ്മചക്കം പവത്തേസി, ജിനോ സിപതനേ തദാ;

തേന സച്ചേന യം ധാതു, ദസ്സേതു പാടിഹാരിയം.

൨൦. നന്ദോപനന്ദഭോഗിന്ദം, നാഗം നാലാഗിരിവ്ഹയം;

ആളവകാ ദയോ യക്ഖേ, ബ്രഹ്മാനോ ച ബകാ ദയോ.

൨൧. സച്ചകാദിനിഗണ്ഠേച, കൂടദന്താ ദയോ ദ്വിജേ;

ദമേസി തേന സച്ചേന, ദസ്സേതു പാടിഹാരിയംതി.

ഏവഞ്ച പന വത്വാ ഉപാസകാ അമ്ഹാകം അനുകമ്മം പടിച്ച മഹാജനസ്സ മിച്ഛാദിട്ഠിഭേദനത്തം പാടിഹാരിയം ദസ്സേഥ സാമീതി ആരാധേസും. അഥ ബുദ്ധാനുഭാവഞ്ച ഥേരാനുഭാവഞ്ച ഉപാസകാനം സച്ചകിരിയാനുഭാവഞ്ച പടിച്ച വാളുകാഥൂപം ദ്വിധാ ഭിന്ദിത്വാ പാദപീഠധാതു ആകാസ മബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ ഛബ്ബണ്ണരംസിയോ വിസ്സജ്ജേന്തീ വിലാസമാനാ അട്ഠാസി. അഥ മഹാജനാ ചേലുക്ഖേപസഹസ്സാനി പവത്തേന്താ സാധുകീള്ഹം കീളന്താ മഹാനാദം പവത്തേന്താ മഹന്തം പൂജമകംസു. മിച്ഛാദിട്ഠികാപി ഇമം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ വിമ്ഹിതമാനസാ മിച്ഛാദിട്ഠിം ഭിന്ദിത്വാ രതനത്തയപരായണാ സരണ മഗമംസൂതി.

൨൨. ഫുട്ഠോപി പാദേന ജിനസ്സ ഏവം,

കലിങ്ഗരോ പാ സി മഹാനുഭാവോ;

ലോകേകനാഥസ്സ അനാസവസ്സ,

മഹാനുഭാവോ ഹി അചിന്തനീയോതി.

പാദപീഠികായ വത്ഥും തതിയം.

൨൪. ഉത്തരസാമണേരസ്സ വത്ഥുമ്ഹി അയമാനുപുബ്ബീകഥാ

സോ കിര പുരിമബുദ്ധേസു [പുരിമബുദ്ധേ ഇതിസബ്ബത്ഥ] കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം പുഞ്ഞം ഉപചിനന്തോ സുമേധസ്സ ഭഗവതോ കാലേ വിജ്ജാധരോ ഹുത്വാ ഹിമവതി പടിവസതി. തദാ സുമേധോ നാമ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിവേക മനുബ്രൂഹന്തോ ഹിമവന്തം ഗന്ത്വാ രമണീയേ പദേസേ പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ നിസീദി. തദാ വിജ്ജാധരോ ആകാസേന ഗച്ഛന്തോ ഛബ്ബണ്ണരംസീഹി വിരാജമാനം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ തീഹി കണികാരപുപ്ഫേഹി പൂജേസി, പുപ്ഫാനി ബുദ്ധാനുഭാവേന സത്ഥു ഉപരി ഛത്താകാരേന അട്ഠംസു, സോ തേന ഭീയ്യോസോ മത്തായ പസന്നചിത്തോ ഹുത്വാ അപരഭാഗേ കാലംകത്വാ താവതിംസഭവനേ നിബ്ബത്തിത്വാ ഉളാരം ദിബ്ബസമ്പത്തിമനുഭവന്തോ യാവതായുകം തത്ഥ ഠത്വാ തതോ ചുതോ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ രാജഗഹനഗരേ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. ഉത്തരോതിസ്സ നാമം അഹോസി. സോ ഉത്തമരൂപധരോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ബ്രാഹ്മണവിജ്ജാസു നിപ്ഫത്തിം പത്വാ ജാതിയാ രൂപേന വിജ്ജായ സീലാചാരേന ച ലോകസ്സ മഹനീയോ ജാതോ, തസ്സ തം പഞ്ഞാസമ്പത്തിംദിസ്വാ വസ്സകാരോ മഗധമഹാമത്തോ അത്തനോ ധീതരം ദാതുകാമോ ഹുത്വാ അത്തനോ അധിപ്പായം പവേദേസി. സോ നിസ്സരണജ്ഝാസയതായ തം പടിക്ഖിപിത്വാ കാലേനകാലം ധമ്മസേനാപതിം പയിരുപാസന്തോ തസ്സ സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ വത്തസമ്പന്നോ ഹുത്വാ ഥേരം ഉപട്ഠഹതി. തേന ച സമയേന ഥേരസ്സ അഞ്ഞതരോ ആബാധോ ഉപ്പന്നോ ഹോതി, തസ്സ ഭേസജ്ജത്ഥായ ഉത്തരസാമണേരോ പാതോവ പത്തചീവര മാദായ വിഹാരതോ നിക്ഖമ്മ അന്തരാമഗ്ഗേ തളാകസ്സ തീരേ പത്തം ഠപേത്വാ ഉദകസമീപം ഗന്ത്വാ മുഖം ധോവതി, തദാ അഞ്ഞതരോ ഉമ്മഗ്ഗചോരോ കതകമ്മോ ആരക്ഖപുരിസേഹി അനുബദ്ധോ അഗ്ഗദ്വാരേനേവ നഗരതോ നിക്ഖമിത്വാ പലായന്തോ അത്തനാ ഗഹിതം രതനഭണ്ഡികം സാമണേരസ്സ പത്തേ പക്ഖിപിത്വാ പലായി. സോ സാമണേരോപി പത്തസമീപം [സത്തുസമീപം ഇതിപി കത്ഥചി] ഉപഗതോ ഹോതി, ചോരം അനുബന്ധന്താ രാജപുരിസാ സാമണേരസ്സ പത്തേ ഭണ്ഡികം ദിസ്വാ അയം ചോരോ, ഇമിനാ ചോരിയം കതന്തി സാമണേരം പച്ഛാബാഹം ബന്ധിത്വാ വസ്സകാരസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ദസ്സേസും. വസ്സകാരോ ച തദാ രഞ്ഞോ വിനിച്ഛയേ നിയുത്തോ ഹുത്വാ ഛേജ്ജഭേജ്ജം അനുസാസതി. സോ ഏസോ പുബ്ബേ മമ വചനം നാദിയി. സുദ്ധപാസണ്ഡിയേസു പബ്ബജീതി ച ബദ്ധാഘാതത്താ തം കമ്മം അസോധേത്വാവ ജീവന്തമേവേതം സൂലേ ഉത്താസേഥാതി ആണാ പേസി, രാജപുരിസാ തം നിമ്ബസൂലേ ഉത്താസേസും. സാമണേരോ സൂലഗ്ഗേ നിസിന്നോ ഉപജ്ഝായസ്സ മേ കോ ഭേസജ്ജം ആഹരിസ്സതീതി സാരിപുത്തത്ഥേരം സരി. തതോ ഥേരോ തം പവത്തിം ഞത്വാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ കഥേസി, ഭഗവാപി മഹാസാവകപരിവുതോ തസ്സ ഞാണപരിപാകം ഓലോകേത്വാ തം ഠാനമഗമാസി. തതോ ഭഗവതോ നിക്ഖന്തഭാവാ സകലനഗരേ കോലാഹലം അഹോസി, മഹാജനകായോ സന്നിപതി. അഥ ഭഗവാ വിപ്ഫുരന്തഹത്ഥതലേ നഖമണിമയൂഖസമ്ഭിന്നപീതാഭാസതായ പഗ്ഘരന്തജാതിഹിങ്ഗുലകസുവണ്ണരസധാരാവിയ ജാലാവഗുണ്ഠിതമുദുതലുനങ്ഗുലം ഹത്ഥം ഉത്തരസ്സ സീസേ ഠപേത്വാ ഉത്തര ഇദം തേ പുബ്ബേ കതപാപകമ്മസ്സ ഫലം ഉപ്പന്നം, തത്ഥ തയാ പച്ചവേക്ഖണബലേന അധിവാസനാ കാതബ്ബാതി ആഹ. തേനേവ ആഹ.

൧. അതീതേ കിര ഏകസ്മിം, ഗാമേ ത്വ മസി ദാരകോ;

ദാരേകേഹി സമാഗമ്മ, കീളന്തോ കേളിമണ്ഡലേ.

൨. ഗഹേത്വാ സുഖുമം സൂകം, തദാ ത്വം നിമ്ബജല്ലിയാ;

ഉത്താസേസി തത്ഥ സൂലേ, ജീവമാനകമക്ഖികം.

൩. അപരമ്പി തേ പാപകമ്മം, പവക്ഖാമി സുണോഹി മേ;

ഓവദന്തിം ഹിതേന ത്വം, അതീതേ സകമാതരം.

൪. ജീവസൂലേ നിസീദാതി, കോപേനാഭിസപീ തുവം;

ഇമേഹി ദ്വീഹി പാപേഹി, സരം സംസാരസാഗരേ.

൫. പഞ്ചജാതിസതേ അച്ഛി, ജീവസൂലമ്ഹി നിമ്ബജേ;

അയം തേ ചരിമാ ജാതി, ഏത്ഥാപിച വിപച്ചി സോതി.

ഏവമാദിനാ നയേന തസ്സ അജ്ഝാസയാനുരൂപേന ധമ്മം ദേസേസി, ഉത്തരോ അമതാഭിസേകസദിസേന സത്ഥുനോ ഹത്ഥസമ്ഫസ്സസഞ്ജാതപസാദസോമനസ്സതായ ഉളാരം പീതിപാമോജ്ജം പടിലഭിത്വാ യഥാപരിചിതം വിപസ്സനാമഗ്ഗം സമാരൂള്ഹോ ഞാണസ്സ പരിപാകം ഗതത്താ സത്ഥു ദേസനാവിലാസേന മഗ്ഗപടിപാടിയാ സബ്ബകിലേസേ ഖേപേത്വാ ഛളഭിഞ്ഞോ അഹോസി. ധമ്മം സുത്വാ തത്ഥ സമാഗതാനം ദേവമനുസ്സാനം ചതുരാസീതിപാണസഹസ്സാനം ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസീതി വദന്തി. ഉത്തരോ പന ഛളഭിഞ്ഞോ ഹുത്വാ സൂലതോ ഉട്ഠഹിത്വാ ആകാസേ ഠത്വാ പാടിഹാരിയം ദസ്സേസി. മഹാജനാ അച്ഛരിയബ്ഭുതചിത്താ ജാതാ അഹേസും. താവദേവസ്സ വണോരുന്ധി, സോ ഭിക്ഖൂഹി ആവുസോ താദിസം ദുക്ഖം അനുഭവന്തോ കഥം ത്വം വിപസ്സനം അനുയുഞ്ജിതും സക്ഖീതി പുട്ഠോ പഗേവ മേ ആവുസോ സംസാരേ ആദീനവോ സങ്ഖാരാനഞ്ച സഭാവോ സുദിട്ഠോ. തസ്മാഹം താദിസം ദുക്ഖം അനുഭവന്തോപി അസക്ഖിം വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ വിസേസം അധിഗന്തുംതി ആഹ. അഥാപരഭാഗേ സോ ഭിക്ഖുസങ്ഘമജ്ഝേ അത്തനോ പുബ്ബചരിതാ പദാനം പകാസേന്തോ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

൬. സുമേധോ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, ദ്വത്തിംസവരലക്ഖണോ;

വിവേകകാമോ സമ്ബുദ്ധോ, ഹിമവന്ത മുപാഗമി.

൭. അജ്ഝോഗഹേത്വാ ഹിമവന്തം, അഗ്ഗോ കാരുണികോ മുനി;

പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാന, നിസീദി പുരിസുത്തമോ.

൮. വിജ്ജാധരോ തദാ ആസിം, അന്തലിക്ഖചരോ അഹം;

തിസൂലം സുകതം ഗയ്ഹ, ഗച്ഛാമി അമ്ബരേ തദാ.

൯. പബ്ബതഗ്ഗേ യഥാ അഗ്ഗി, പുണ്ണമാസേവ ചന്ദിമാ;

വനം ഓഭാസതേ ബുദ്ധോ, സാലരാജാവ ഫുല്ലിതോ.

൧൦. വനഗ്ഗാ നിക്ഖമിത്വാന, ബുദ്ധരംസീ വിധാവരേ;

നലഗ്ഗിവണ്ണസങ്കാസാ, ദിസ്വാ ചിത്തം പസാദയിം.

൧൧. വിചിനം അദ്ദസം പുപ്ഫം, കണികാരം ദേവഗന്ധികം;

തീണി പുപ്ഫാനി ആദായ, ബുദ്ധസേട്ഠം അപൂജയിം.

൧൨. ബുദ്ധസ്സ ആനുഭാവേന, തീണി പുപ്ഫാനി മേ തദാ;

ഉദ്ധവണ്ടാ അധോപത്താ, ഛായം കുബ്ബന്തി സത്ഥുനോ.

൧൩. തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹിച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗഞ്ഛഹം.

൧൪. തത്ഥ മേ സുകതം ബ്യമ്ഹം, കണികാരീതി ഞായതി;

സട്ഠിയോജന മുബ്ബേധം, തിംസയോജനവിത്ഥതം.

൧൫. സഹസ്സഖണ്ഡം സതഭേണ്ഡു, ധജാലു ഹരിതാമയം;

സതസഹസ്സാനി ബ്യൂഹാനി, ബ്യമ്ഹേ പാതുരഹംസു മേ.

൧൬. സോണ്ണമയാ മണിമയാ, ലോഹിതങ്കമയാ പിച;

ഫലികാ പിച പല്ലങ്കാ, യദിച്ഛക യദിച്ഛകാ.

൧൭. മഹാരഹഞ്ച സയനം, തൂലികം വികതീയകം;

ഉദ്ദലോമികഏകന്തം, ബിമ്ബോഹനസമായുതം.

൧൮. ഭവനാ നിക്ഖമിത്വാന, ചരന്തോ ദേവചാരികം;

യദാ ഇച്ഛാമി ഗമനം, ദേവസംഘപുരക്ഖതോ.

൧൯. പുപ്ഫസ്സ ഹേട്ഠാ തിട്ഠാമി, ഉപരിച്ഛദനം മമ;