നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ.

രസവാഹിനീ

പണാമാദികഥാ

൧. സത്ഥുപ്പസത്ഥചരണം സരണം ജനാനം,

ബ്രഹ്മാദിമോളി മണിരംസി സമാവഹന്തം,

പങ്കേരുഹാഭമുദുകോമലചാരുവണ്ണം;

വന്ദാമി ചക്കവരലക്ഖണമാദധാനം.

൨. സിദ്ധം ജിനേന ചിരകാലമതന്ദിതേന,

യം ഭാവകോ സമധിഗച്ഛതി ഖേമമഗ്ഗം;

യം കപ്പരുക്ഖ രുചിദാന മണിവ ഭാതി,

തം ധമ്മമഗ്ഗ മസമം പണമാമി നിച്ചം.

൩. സന്തിന്ദ്രിയം സുഗതസൂനുവരം വിസുദ്ധം,

യം ദക്ഖിണേയ്യമതദം സുചിപുഞ്ഞഖേത്തം;

താണേസിനം സരണമുജ്ഝിതസബ്ബദുക്ഖം,

വന്ദാമി സങ്ഘ മനഘം സിരസാ മഹഗ്ഘം.

൪. യമ്പത്തമേത്ഥ രതനത്തയഥോമനേന,

പുഞ്ഞേന തേന ദുരിതം സകലം പണുജ്ജ,

വക്ഖാമഹം സുമധുരം രസവാഹിനിന്തം,

ഭോ ഭോ സുണന്തു സുജനാ ഭിമുദാവഹാ സാ.

൫. തത്ഥതത്ഥൂപപന്നാനി, വത്ഥൂനി അരഹാ പുരേ;

അഭാസും ദീപഭാസായ, ഠപേസും തം പുരാതനാ.

൬. മഹാവിഹാരേ തങ്ഗുത്ത, വങ്കപരിവേണവാസികോ;

രട്ഠപാലോതി നാമേന, സീലാചാര ഗുണാകരോ.

൭. ഹിതായ പരിവത്തേസി, പജാനം പാളിഭാസതോ;

പുനരുത്താദിദോസേഹി, തമാസി സബ്ബമാകുലം;

അനാകുലം കരിസ്സാമി, തം സുണാഥ സമാഹിതാ.

൮. വിതരാഗാ പുരേ വോചും, യസ്മാ തസ്മാ ഹി ഭാസിതം;

ഏതമാദരണീയഞ്ഹി, സാധു സാധൂഹി സബ്ബദാതി.

ജമ്ബുദീപുപ്പത്തി വത്ഥൂനി.

ധമ്മസോണ്ഡകവഗ്ഗോ

൧. ധമ്മസോണ്ഡകസ്സ വത്ഥുമ്ഹി അയമാനുപുബ്ബീകഥാ

തത്ഥ തേസം വത്ഥൂന മുപ്പത്തിയോ ദ്വിധാ ഭവന്തി ജമ്ബുദീപേ സീഹളദീപേചാതി, തത്ഥ ജമ്ബുദീപേ താളീസ, സീഹളദീപേ തേസട്ഠി, തേസു താവ ജമ്ബുദീപുപ്പത്തിവത്ഥൂനി ആവി ഭവിസ്സന്തി, തതോപി ധമ്മസോണ്ഡകസ്സ വത്ഥു ആദി, കഥം, അമ്ഹാകം കിര ഭഗവതോ പുബ്ബേ ഇമസ്മിംയേവ ഭദ്ദകപ്പേ കസ്സപോനാമ സത്ഥാ ലോകേ ഉദപാദി, തസ്സ ഖോ പന ഭഗവതോ സാസനന്തരധാനതോ ന ചിരേനേവ കാലേന അമ്ഹാകം ബോധിസത്തോ ബാരാണസീരഞ്ഞോ അഗ്ഗമഹേസിയാ കുച്ഛിസ്മിം നിബ്ബത്തി, തസ്സു പ്പത്തി കാലസമനന്തരമേവ സബ്ബസത്താനം മനസി ധമ്മസഞ്ഞാ ഉദപാദി, തസ്മാസ്സ ധമ്മസോണ്ഡോതിനാമ മകംസു, സോ പനേസോ കുമാരോ മഹന്തേന പരിവാരേന വഡ്ഢേന്തോ സബ്ബസിപ്പേസു നിപ്ഫത്തിം പത്വാ പിതരാ ഉപരജ്ജേന പൂജിതോ ഹുത്വാ ദാനാദയോ ദസകുസലകമ്മപഥേ പൂരേന്തോ പിതുഅച്ചയേനാമച്ചേഹി രജ്ജേനാഭിസിഞ്ചിതോ അഹോസി, സോ പനേസ ധമ്മസോണ്ഡകമഹാരാജാ ദേവനഗരസദിസേ ബാരാണസീനഗരേ ചക്കവത്തിസദിസം ബാരാണസീരജ്ജം കാരേന്തോ മാസദ്ധമാസച്ചയേന സിരിസയനഗതോ ഏവം ചിന്തേസി, മമേവം രജ്ജസിരിമനുഭവനം ന സോഭതി ധമ്മവിയോഗേന, ദിവാകര വിരഹിതോ നഭോ വിയാതിആദിനാ നാനാകാരണം ചിന്തേസി, തേനേത്ഥ.

൧. പുഞ്ഞേന സീലാദിമയേന പുബ്ബേ,

കതേന പത്തോസ്മി അതന്ദിതേന,

മസക്കസാരേ വിയ ദേവരാജാ;

രാജത്തമിദ്ധേ പുരമുത്തമമ്ഹി.

൨. രൂപേന ഹാരീനയനുസ്സവേന,

സദ്ദേന സമ്മാ സവണാമതേന,

ഗന്ധേന ഘാനുസ്സവസോഭനേന,

രസഞ്ഞപുഞ്ഞേന രസേനചാപി.

൩. ഫസ്സേന ഗത്തസ്സ സുഫസ്സദേന,

സമിദ്ധിപത്തോസ്മി മഹിദ്ധികോഹം,

നേവേത്തകേനേവ പമാദഭാവ,

മാ പജ്ജിതും യുത്തരൂപന്തി ഞത്വാ.

൪. ദസ്സാമി അങ്ഗഅപി ജീവിതഞ്ച,

ധഞ്ഞം ധനം ചാപി പസന്നചിത്തോ,

സോസ്സാമി ധമ്മം സിവമാദധാനം,

ജിനേരിതം ജാതിജരാപഹാണം.

൫. ന സോഭതി യഥാകാസം, ജലം ധാമപതിംവിനാ,

രജ്ജകരണം തഥാ മയ്ഹം, വിനാ ധമ്മാ ന സോഭതി.

൬. ന സോഭതി ഹഥാ രത്തി, നിസാനാഥം വിനാ സദാ,

രജ്ജകരണം തഥാ മയ്ഹം, വിനാ ധമ്മാ ന സോഭതി.

൭. അലങ്കതോപി ചേ ഹത്ഥീ, വിനാ ദാഠാ ന സോഭതി,

രജ്ജകരണം തഥാ മയ്ഹം, വിനാ ധമ്മാ ന സോഭതി.

൮. യഥാ കല്ലോലമാലീയം,

വിനാ വേലാ ന സോഭതി,

രജ്ജകരണം തഥാ മയ്ഹം,

വിനാ ധമ്മാ ന സോഭതി.

൯. യഥാ സുമണ്ഡിതോ രാജാ,

കുപടോ നേവ സോഭതി,

രജ്ജകരണം തഥാ മയ്ഹം,

വിനാ ധമ്മാ ന സോഭതി.

൧൦. ധമ്മമേവ സുണിസ്സാമി, ധമ്മേ മേ രമതീ മനോ,

ന ഹി ധമ്മാ പരം അത്ഥി, ധമ്മമൂലം തിസമ്പദന്തി.

ഏവം ചിന്തേത്വാ പാതോവ സിരിഗബ്ഭാ നിക്ഖമ്മ സുസജ്ജിതേ സമുസ്സിതസേതച്ഛത്തേ രാജപല്ലേങ്കേ അമച്ചഗണ പരിവുതോ നിസീദി ദേവരാജാവിയ വിരോചമാനോ, നിസിന്നോ പന രാജാ അമച്ചേ ഏവമാഹ, യോ പനേത്ഥ ഭോന്തോ ബുദ്ധഭാസിതേസു ധമ്മേസു കിഞ്ചിധമ്മം ജാനാതി, സോ ഭാസതു, സോതുമിച്ഛാമിധമ്മന്തി, തേ സബ്ബേപി മയം ദേവ ന ജാനാമാതി ആഹംസു, തം സുത്വാ അ ന ത്ത മ നോ രാജാ ഏവം ചിന്തേസി, യന്നൂനാഹം ഹത്ഥിക്ഖന്ധേ സഹസ്സം ഠപേത്വാ നഗരേ ഭേരിംചരാപേയ്യം, യം അപ്പേവനാമ കോചി ധനലോഭേന ചാതുപ്പദികായപി ഗാഥായ ധമ്മം ദേസേയ്യ. തം മേ ദീഘരത്തം ഹിതായ സുഖായ ഭവിസ്സതീതി, തതോ സോ തഥാ കത്വാപി ധമ്മദേസകം അലഭന്തോ പുന ദ്വിസഹസ്സം തിചതുപഞ്ചസഹസ്സന്തിയാവകോടിപ്പകോടിംദമ്മീതി, തതോ ഗാമ നിഗമ ജനപദേ, തതോ സേട്ഠിട്ഠാനം സേനാപതി ഉപരാജട്ഠാനാ ദയോപി, പുന സേതച്ഛത്തം ദമ്മി, രാജവേസം പഹായ അത്താനം ദാസം സാവേത്വാ ധമ്മദേസേന്തസ്സ ദമ്മിതി വത്വാ ഭേരി ചരാപേത്വാപി ധമ്മ ദേസകമലഭിത്വാ സംവിഗ്ഗോ കിമ്മേ ധമ്മവിയോഗേന രജ്ജേനാതി അമച്ചാനം രജ്ജം നീയ്യാതേത്വാ സദ്ധമ്മഗവേസകോ ധമ്മസോണ്ഡകമഹാരാജാ മഹാവനം പാവിസി ഗാമ നിഗമ രാജധാനി പരമ്പരായ, തേനേത്ഥ.

൧൧. പുരേ ഭേരിം ചരാപേത്വാ,

ധമ്മസോണ്ഡോ നരാധിപോ;

സദ്ധമ്മജ്ഝേസകം സത്ഥു,

അലദ്ധാ ധനകോടിഹി.

൧൨. ദാസോ ഹോമി പഹായാഹം,

രാജത്തം ദേസകസ്സ മേ;

ഇച്ചാഹ സോ മഹീപാലോ,

അഹോ ധമ്മേസു ലോലതാ.

൧൩. രജ്ജം നീയ്യാതയിത്വാന, അമച്ചാനം മനോരമം,

വനം പാവിസി സോ രാജാ, ഗവേസം ധമ്മമുത്തമന്തി.

മഹാവനം പവിട്ഠക്ഖണേ പന മഹാസത്തസ്സ പുഞ്ഞതേജേന സക്കസ്സാസനം ഉണ്ഹാകാരം ദസ്സേസി, അഥ ദേവരാജാ ചിന്തേസി അകാമം മേ പണ്ഡുകമ്ബല സിലാസനം ഉണ്ഹമഹോസി, കിന്നുഖോ കാരണന്തി ലോകം ഓലോകേന്തോ സക്കോ ദേവരാജാ ധമ്മസോണ്ഡക മഹാരാജാനം സകലജമ്ബുദീപം വിചിനിത്വാ സദ്ധമ്മജ്ഝേസകം അലഭിത്വാ വനം പവിട്ഠഭാവം അദ്ദസ, ധമ്മസോണ്ഡകമഹാരാജാ സദ്ധമ്മത്ഥായ രജ്ജ ധന ബന്ധു ജീവിതമ്പി പഹായ അരഞ്ഞം പവിട്ഠോ, ന സോ വതായം യോവാ സോവാ സത്തോ, ഇമസ്മിംയേവ കപ്പേ ബുദ്ധോ ഭവിസ്സതി, ബുദ്ധബോധിസത്തോ ചായം അജ്ജേവ മഹാരഞ്ഞം പവിട്ഠോ സദ്ധമ്മം അലദ്ധാ മഹാദുക്ഖം പാപുണേയ്യ, ന ചേതം യുത്തം, അജ്ജ മയാ തത്ഥ ഗന്ഥബ്ബം ധമ്മാമതരസേന തമഭിസിഞ്ചിത്വാ രജ്ജേ പഹിട്ഠാപേതുന്തി ചിന്തേത്വാ അത്തഭാവം വിജഹിത്വാ ഭയാനകം മഹന്തം രക്ഖസവേസം നിമ്മിണിത്വാ മഹാസത്താഭിമുഖോ അവിദൂരേ അത്താനം ദസ്സേസി, തേനേത്ഥ.

൧൪. ബ്യഗ്ഘച്ഛസീഹമഹിസോ രഗഹത്ഥിദീപി,

മിഗാകുലം കണ്ടകസേലരുക്ഖം;

നരാനമിന്ദോ പവിസിത്വകാനനം,

ഇതോചിതോ വിബ്ഭമി ധമ്മകാമോ.

൧൫. തസ്സാനുഭാവേന പുരിന്ദദസ്സ,

സിലാസനം ഉണ്ഹമഹോസി കാമം;

തേനേവ സോ ലോകമുദിക്ഖമാനോ,

അദ്ദക്ഖി ധീരം വിപിനേ ചരന്തം.

൧൬. മയജ്ജ തം ധമ്മരസേന സമ്മാ,

സന്തപ്പയിത്വാ ഗമനം വരന്തി;

മന്ത്വാ സുഭീമഞ്ജനകൂടവണ്ണം,

മഹാമുഖം നിഗ്ഗത ഭീമദാഠം.

൧൭. ദിത്തഗ്ഗിസങ്കാസ വിസാലനേത്തം,

മജ്ഝേന ഭഗ്ഗം ചിപിടഗ്ഗനാസം;

ഖരതമ്ബദാഠിം ഘനമസ്സുവന്തം,

നീലോദരം ഗജ്ജിതഭീമഘോസം.

൧൮. കരോരുഹം തിക്ഖസലോഹിതായതം,

വിസാലധോതായതഖഗ്ഗഹത്ഥം;

ഗദായുധേനങ്കിതമഞ്ഞബാഹും,

ദട്ഠോട്ഠഭീമം സവലീലലാടം.

൧൯. മനുസ്സമംസാദനരത്തപാനം,

ഭയാനകം കക്ഖലയക്ഖവണ്ണം;

സുമാപയിത്വാന വനന്തരസ്മിം,

ദസ്സേസി അത്തം സ നരാധിപസ്സാതി.

അഥ മഹാസത്തോ അത്തനോ അവിദൂരേ ഠിതം രക്ഖസം അദ്ദക്ഖി, തം ദിസ്വാനാസ്സ ഭയംവാ ഛമ്ഭിതത്തംവാ ചിത്ഥുത്രാസമത്തംവാ നാഹോസി, കിമത്ര ചിന്തേസി, അപിനാമ ഏവരൂപോ പിരക്ഖസോ ധമ്മം ജാനേയ്യ, യന്നൂനാഹം തസ്സ സന്തികേ ധമ്മം സുണിസ്സാമി, തമ്മേ ദീഘരത്തം ഹിതായ സുഖായ ഭവിസ്സതീതി ചിന്തേസി. ചിന്തേത്വാ ചപന അജ്ജ മയാ തമുപസങ്കമ്മ പുച്ഛിതം വട്ടതീതി ഗന്ത്വാ രക്ഖസേന സദ്ധിം സല്ലപന്തോ ആഹ.

൨൦. അസ്മിം വനസ്മിം തരുസണ്ഡ മണ്ഡിതേ;

സുഫുല്ലിതാനേകലതാകുലാകുലേ;

അധിഗ്ഗഹീതോ സി മഹാനുഭാവ,

പുച്ഛാമി തം ദേവ വദേഹി കങ്ഖം.

൨൧. ധമ്മം ഗവേസം വനമാഗതോമ്ഹി,

പഹായ രജ്ജം അപി ഞാതിസങ്ഘം;

ജാനാസി ചേ സമ്മ വദേഹി മയ്ഹം,

ഏകമ്പി ഗാഥം സുഗതേന ദേസിതം.

തതോ യക്ഖോ ആഹ.

൨൨. ധമ്മം പജാനാമഹമേകദേസം,

ജിനേരിതം സാധുതരം രസാനം,

ദേസേമി ചേഹം തവ ധമ്മ മഗ്ഗം,

തുവഞ്ഹി കിം കാഹസി ദേസകസ്സാതി.

അഥ മഹാസത്തോ ആഹ.

൨൩. രജ്ജേ ഠിതോ അസ്സമഹം സചേ ഭോ,

അനപ്പരൂപം പകരോമി പൂജം;

ഇദാനി ഏകോ വനമജ്ഝപത്തോ,

കരോമി കിം ദേഹമിമം ഠപേത്വാ.

൨൪. യദിച്ഛസി ത്വം മമ മംസലോഹിതം,

കരോമഹം സങ്ഗഹമജ്ജ തേന,

ന ചത്ഥി അഞ്ഞം തവ അച്ചനീയം,

ദേസേഹി ധമ്മം സുഗത പ്പസത്ഥന്തി.

തതോ യക്ഖോ ആഹ.

൨൫. ഭുത്വാന മംസം സുഹിതോവ സന്തോ,

ഹന്ത്വാ പിപാസം രുധിരം പിവിത്വാ;

ധമ്മം കഥേതും പഭവാമി തുയ്ഹം,

വത്തും ന സക്കോമി ഖുദാപരേതോതി.

അഥ മഹാസത്തോ ആഹ.

൨൬. ഭുത്വാ തുവം മം പഥമഞ്ഹി യക്ഖ,

പച്ഛാ തു ദേസേസ്സസി കസ്സ ധമ്മം;

ധമ്മസ്സ മയ്ഹം തവ മംസലാഭം,

ത്വമേവ ജാനാഹി യഥാ ഭവേയ്യാതി.

ഏവം വുത്തേ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സാധു മഹാരാജ അഹമേവ യുത്തം ജാനാമീതി വത്വാ തസ്സാവിദൂരേ തിഗാവുതുബ്ബേധം അഞ്ജനവണ്ണം മഹന്തം പബ്ബതം മാപേത്വാ മഹാരാജ ഇമമാരുയ്ഹ പബ്ബതമുദ്ധനിട്ഠിതോ മമ മുഖേ പതതു, അഹം പതന്ഥസ്സ തേ ധമ്മം ദേസേസ്സാമി, ഏവം സന്തേ തുയ്ഹം ധമ്മപടിലാഭോ, മയ്ഹംച മംസപടിലാഭോ ഭവിസ്സതീതി. തം സുത്വാ മഹാസത്തോ അനമതഗ്ഗേ സംസാരേ സംസരതോ മേ സീഹബ്യഗ്ഘച്ഛമച്ഛകച്ഛപവിഹങ്ഗാദീനം ഭക്ഖഭൂതസ്സ ജാതീസു പമാണം നത്തി, അജ്ജ മയാ സമ്ബുദ്ധസ്സ ധമ്മത്ഥായ ജീവിതം പരിച്ചജിതും വട്ടതീതി ചിന്തേത്വാ ഏവമാഹ.

൨൭. സംസാരവട്ടേസു വിവട്ടമാനാ,

പപ്പോന്തി ദുക്ഖം ജനതാ അനേകാ;

ഏതഞ്ഹി ഭോ അത്തനോ വാ പരസ്സ,

അത്ഥായ നാഹോസി അഹോസി തുച്ഛം.

൨൮. ത്വമദിന്നഹാരീ തിച പാരദാരികോ,

പാണാതിപാതീസി മുസാ അഭാസി;

ത്വ മജ്ജപായീതി അകാസി ദോസം,

പഗ്ഗയ്ഹ ദുക്ഖം ബഹുസോ ദദന്തി.

൨൯. ഏതഞ്ഹി ഭോ അത്തനോ വാ പരസ്സ,

അത്ഥായ നാഹോസി അഹോസി തുച്ഛം;

രുക്ഖാ പപാതാ പപതിത്വകേചി,

ദുബ്ബന്ധിയാ ദുഗ്ഗവിസാദനേന.

൩൦. ബ്യാധീഹി നാനാഖരവേദനാഹി,

മരന്തി സത്താ ഉതുവേദനാഹി;

ഏതഞ്ഹി ഭോ അത്തനോ വാ പരസ്സ,

അത്ഥായ നാഹോസി അഹോസി തുച്ഛം.