൫,൧൬. പയോജകബ്യാപാരേ ണാപി ച

കത്താരം യോ പയോജേതി, തസ്സ ബ്യാപാരേ ക്രിയത്ഥാ ണി+ണാപീ ഹോന്തി ബഹുലം.

ണിപച്ചയോ ഉവണ്ണന്താ, ആതോ ണാപേവ ഹോതി+ഹ;

ദ്വേ ദ്വേ+കോ ഹോതി വാ സേസേ, ബഹുലംത്യനുവുത്തിയാ.

അകമ്മകാപി ഹോന്തേവ, ണി+ണാപ്യന്താ സകമ്മകാ;

സകമ്മകാ ദ്വികമ്മാ+സ്സു, ദ്വികമ്മാ ച തികമ്മകാ.

തസ്മാ കത്തരി കമ്മേ ച, ണി+ണാപീനം തു സമ്ഭവോ;

ന ഭാവേ സുദ്ധകത്താ തു, കമ്മം ഹോതി പയോജകേ.

നയാദീനം പധാനഞ്ച, അപധാനം ദുഹാദിനം;

സുദ്ധകത്താ ണി+ണാപീസു, കമ്മ+മക്ഖ്യാത ഗോചരം.

ഭവിതും പയോജയതീതി അത്ഥേ ഇമിനാ ണിപ്പച്ചയോ. ണകാരോ ണാനുബന്ധകാരിയത്ഥോ. ‘‘യുവണ്ണാന+മേ+ഓ പച്ചയേ’’തി ഓകാരേ ‘‘ആയാ+വാ ണാനുബന്ധേ’’തി ണാനുബന്ധേ ആവാദേസോ. ത്യാദിമ്ഹി ‘‘ണി+ണാപ്യാ+പീഹി വാ’’തി ലവികരണേ ഏകാരേ ‘‘ഏഓന+മയവാ സരേ’’തി അയാദേസോ. സോ സമാധിം ഭാവയതി ഭാവേതി, ഭാവയന്തി ഭാവേന്തി+ച്ചാദി. കമ്മേ-തേന സമാധി ഭാവീയതി+ച്ചാദി. ഏത്ഥ ‘‘ദീഘോ സരസ്സാ’’തി ക്യേ ഇകാരസ്സ ദീഘോ. ഭാവയിസ്സതി ഭാവേസ്സതി, ഭാവയിസ്സന്തി ഭാവേസ്സന്തി+ച്ചാദി. അജ്ജതനേ ഈസ്സ സിമ്ഹി അഭാവേസി ഭാവേസി, അഭാവയി ഭാവയി, അഭാവയിംസു ഭാവയിംസു. പരസ്സരലോപേ അഭാവേസും ഭാവേസും, അഭാവയംസു ഭാവയംസു, അഭാവയും ഭാവയും ഇച്ചാദി. കമ്മേ-അഭാവീയി ഭാവീയി ഇച്ചാദി. അഭാവിസ്സ അഭാവയിസ്സ, അഭാവിസ്സംസു അഭാവയിസ്സംസു. കമ്മേ-അഭാവയിസ്സം ഇച്ചാദി. ഭാവേ ഭാവേയ്യ ഇച്ചാദി. കമ്മേ-ഭാവീയേയ്യ ഇച്ചാദി. ഭാവയതു ഭാവേതു ഇച്ചാദി. കമ്മേ-ഭാവീയതു ഇച്ചാദി.

പചിതും പയോജേതീതി അത്ഥേ ണി+ണാപീ ഹോന്തി. സോ ദേവദത്തേന ഓദനം പാചയതി പാചേതി ഇച്ചാദി, തഥാ പാചാപയതി പാചാപേതി+ച്ചാദി. കമ്മേ-സോ തേന ദേവദത്തേന ഓദനോ പാചീയതി പാചാപീയതി+ച്ചാദി, ഭവിസ്സത്യാദീസുപി യോജേതബ്ബം.

ഗന്തും പയോജേതീതി അത്ഥേ സോ തം പുരിസം ഗാമം ഗമയതി ഗമേതി ഗച്ഛാപയതി ഗച്ഛാപേതി+ച്ചാദി. കമ്മേ-തേന സോ ഗാമം ഗമീയതി ഗച്ഛാപീയതി+ച്ചാദി.

ഗുഹ=സംവരണേ, ഗുഹിതും പയോജേതീതി ണിമ്ഹി ‘‘ഗുഹിസ്സ സരേ’’തി ദീഘോ. ഗൂഹയതി, ഗൂഹയന്തി ഇച്ചാദി.

ദിസ+ദുസ=അപ്പീതിയം, ദുസിതും പയോജേതീതി ണിമ്ഹി ‘‘ണിമ്ഹി ദീഘോ ദുസസ്സാ’’തി ദീഘേ ദൂസയതി+ച്ചാദി.

തഥാ ഇച്ഛന്തം പയോജയതി ഇച്ഛാപയതി ഇച്ഛാപേതി, ഏസയതി ഏസേതി. നിയച്ഛന്തം പയോജയതി നിയമയതി നിയമേതി. തഥാ ആസയതി ആസേതി, അച്ഛാപയതി അച്ഛാപേതി. ലാഭയതി ലാഭേതി, ഏവം വാസയതി വാസേതി, വാസാപയതി വാസാപേതി. വാഹയതി വാഹേതി, വാഹാപയതി വാഹാപേതി+ച്ചാദി. ഏവം ജീരയതി, മാരയതി, ദസ്സയതി ഇച്ചാദി. ഹൂ=സത്തായം, പഹോന്തം പയോജയതി പഹാവയതി പഹാവേതി ഇച്ചാദി. സായയതി സായാപയതി സായാപേതി. നായാപയതി നായാപേതി. പതിട്ഠാപയതി പതിട്ഠാപേതി. രസ്സേ പതിട്ഠപേതി. ഹന്തും പയോജയതീതി ണി+ണാപീ, ‘‘ഹനസ്സ ഘാതോ ണാനുബന്ധേ’’തി ഘാതാദേസേ ഘാതയതി ഘാതേതി. തഥാ ജുഹാവയതി ജുഹാവേതി, ജഹാപയതി ജഹാപേതി. ഹാപയതി ഹാപേതി. ദാപയതി ദാപേതി. വിധാപയതി വിധാപേതി, പിദഹാപയതി പിദഹാപേതി. (ഭൂവാദിനയോ).

ഇദാനി രുധാദിഅട്ഠഗണാ ദസ്സീയന്തേ-രോധയതി രോധേതി. ദേവയതി ദേവേതി. തോദയതി തോദേതി. ജയാപയതി ജയാപേതി. വിക്കയതി വിക്കയാപേതി. സാവയതി സാവേതി. വിതാനയതി വിതാനേതി. ചോരാപയതി ചോരാപേതി ഇച്ചാദി.

ഖാദീഹി പച്ചയന്തേഹി, അപി ഹോന്തി ണി+ണാപയോ;

ണി+ണാപിനാ+നകാനാനം, ദസ്സനഞ്ചേത്ഥ സാധനം.

തിതിക്ഖന്തം പയോജയതി തിതിക്ഖേതി തിതിക്ഖാപേതി, തികിച്ഛയതി തികിച്ഛേതി തികിച്ഛാപയതി തികിച്ഛാപേതി. ഏവം ബുഭുക്ഖേതി ബുഭുക്ഖാപേതി. പബ്ബതായയതി. പുത്തീയയതി ഇച്ചാദി. (ഖാദിപച്ചയനയോ).

ഇതി പയോഗസിദ്ധിയം ത്യാദികണ്ഡോ ഛട്ഠോ.