൬൪. ന്തോ

യോ സാധയിതുമാരദ്ധോ നച നിട്ഠമുപഗതോതി യോ കടാദിസാധയിതും നിബ്ബത്തയിതും ആരദ്ധോ നിട്ഠം പരിസമത്തിം ന ചോപഗതോ നപ്പത്തോ. പവത്തോ-നുപരതോവാതി യോ പബ്ബതാദി നിച്ചപ്പവതോ-അവിരതോ തേനേവ നിട്ഠം നോപഗതോസോവത്തമാനോതി വുച്ചതേതി യോജനാ. തബ്ബി സയകിരിയാദ്വാരേനാതി യഥാവുത്തകടാദിവിസയ കിരിയാമുഖേന, ഇദം വുത്തം ഹോതി ‘‘യഥാവുത്തകടാദീനം വത്തമാനത്താ തബ്ബിസയാ കിരിയാപി വത്തമാനാ ഏവാതി തംദ്വാരേന ക്രിയത്ഥവിസേസന’’ന്തി.

ഭുഞ്ജതി ദേവദത്തോതി ഏത്ഥ യജ്ജപി ഭുഞ്ജമാനോ ഹസതി ഖജ്ജതി [വദതി] പാനിയം പിവതി, തഥാപി യുത്താ വത്തമാനതാ കത്തുമിച്ഛിതസ്സാരമ്ഭോ ന പരിസമത്തോതി വുത്തം- ‘സാധയിതുമാരദ്ധോ ന ച നിട്ഠമുപഗതോ’തി. തിട്ഠന്തി പബ്ബതാതിആദീസു നിച്ചേസു പബ്ബതാദീസു ഭൂതാനാഗതാനമസമ്ഭവാ തന്നിസേധിനോ വത്തമാനസ്സാപ്യസമ്ഭവാ യദീപി കാലവിഭാഗോ ന വിഞ്ഞായതേ, തഥാപി ആരദ്ധസ്സ ഠാനസ്സാപരിസമത്തിയാ വത്തമാനാ ഏവാതി വുത്തം- ‘പവത്തോ-നുപരതോ വാ’തി. കത്തുവിസേസനേ സതി കോ ദോസോച്ചാഹ- ‘കത്തു വിസേസനേ’ച്ചാദി. ഇഹാപി സിയാ കത്തുനോ വത്തമാനത്താ, വത്തമാനത്ത മേവാസ്സ പകാസേതുമയന്തി വുത്തം. ‘‘അപഠമാ സമാനാധികരണേ’’ത്യാദീഹി (൩-൨-൧൨൪) അനേകേഹി സുത്തേഹിന്തപ്പച്ചയോ പാണിനിയേഹി വിഹിതോ.

ഇധ പന സാമഞ്ഞേന വിഹിതത്താ ആഹ- ‘സാമഞ്ഞേനാ’തിആദി. സന്തോ ‘അസ-ഭുവി’ന്തപ്പച്ചയോ. ‘‘കത്തരി ലോ’’ (൫-൧൮) ‘‘ന്തമാനാന്തി യിയുംസ്വാദിലോപോ’’തി (൫-൧൩൦) അകാരസ്സ ലോപോ. തപന്തോ ‘തപ-സന്താപേ’. ജപ്പന്തോ ‘ജപ്പ=വചനേ’. പഠന്തോ ‘പഠ=ഉച്ചാരണേ’ പചന്തോ ‘പച=പാകേ’ധാരയന്തോ ‘ധര=ധാരണേ’. പയോജകബ്യാപാരേ ണി, ധരിതും പയുഞ്ജമാനോ ധാരയന്തോ. ദിസ്സന്തോ ദിസ ദുസ=അപ്പിതിയം’’ ദിവാദീഹി യക’’ (൫-൧൨) യജന്തോ ‘യജ-ദേവപൂജായം’. അരഹന്തോ ‘അരഹ-പൂജായം. യഥാചാതിആദിനാ അപഠമാസമാനാധികരണാദീസു ‘സംവിജ്ജമാനോ വിരോചമാനം ജപ്പമാനോ’ച്ചാദീസു മാനോ ന്തോ വിയ ദട്ഠബ്ബോതി വദതി.