൩൨. ഗുഹാ

സദ്ദികാനന്തി പാണിനിയകച്ചായനാദിവേയ്യാകരണാനം. പേസനം സക്കാരപുബ്ബകം വാ നിയോജനം. കാമചാരാനുഞ്ഞാതി കത്തുമിച്ഛതോ യഥിച്ഛ മനുജാനനം അതിസഗ്ഗോനാമാതി അത്ഥോ. നിമിത്തഭൂതസ്സാതി ‘‘ഭോതാ കടോ കത്തബ്ബോ’ച്ചാദീസു കടകരണാദിനോ കാരണഭൂതസ്സ.

നനു ച സാമഞ്ഞേന വിഹിതാ ഏ(തേ), തഥാ ച സതി വിജ്ഝത്ഥവിഹി തേഹി ഏയ്യാദീഹി തേ ബാധീയന്തിച്ചാഹ- ‘നചേ’ച്ചാദി. വിധിവിസേസത്തേ പീതി വിധാനം വിധി നിയോജനം കിരിയാസു ബ്യാപാരണാ, തസ്സ വിധിനോ പേസാദീനം വിസേസത്തേപി, നാവസ്സന്തിആദി ജയാദിച്ചബ്യാഖ്യാനം നിസ്സായ വുത്തം, വുത്തഞ്ഹി തേന ‘‘കിമത്ഥം പേസാദീസു കിച്ചസഞ്ഞിനോ തബ്ബഅനീയണ്യത്യപ്പച്ചയാ വിധീയന്തേ, ന സാമഞ്ഞേന ഭാവകമ്മേസു വിഹിതാ, ഏവമേതേ [വിഹിതാഏവ, വോ-കാസികാവുത്തി] പേസ്വാദീഞ്ഞസ്വത്ര ച ഭവിസ്സന്തീതി വിസേസവിഹിതേന വിധ്യാദീസു പച്ചയേന ബാധീയന്തേ, വാസരൂപവിധിനാ ഭവിസ്സന്തി ഏവഞ്ചരഹി ഏതം ഞാപേതി ‘ഇത്ഥീഅധികാരതോ പരേന വാസരൂപവിധി നാവസ്സമ്ഭവതീ’തി [കിമത്ഥമിച്ചാദി ചോദ്യ, വിചസസവിഹിതേച്ചാദി പരിഹാരോ, കിച്ചാ ഹി സാമഞ്ഞേന വിഹിതാ, പഞ്ചമീ തു പേസാദിനാത്ഥവിസേസേന, അതോ തേന വിസേസവിഹിതേന കിച്ചാ പേസാദിവിസയേ ബാധീയേരന്തി പുനബ്ബിയതേ, വാസരൂപേച്ചാദിനാ പരിഹാരം വിഘടയതി. ഏവം ചരഹിച്ചാദിനാ പേസാദീസു കിച്ചവിധാനസ്സ ഞാപകത്തം ദസ്സയതി. (ജിനിന്ദബുദ്ധിനു ൨൧ സ)]. അസരൂപവിധി അസരൂപാപവാദപ്പച്ചയോ വാ വികപ്പേന ബാധകോ ഹോതി ഉസ്സഗ്ഗസ്സാതി ഏതം അവസ്സം ന ഹോതീതി ഞാപനത്ഥമ്പി ന വിധീയതേതി യോജനാ. ‘‘വാ-സരൂപോ-നിത്ഥിയം’’തി (പാ, ൩-൧-൯൪) പരസുത്തം. ധാത്വധികാരേവിഹിതോ അസരൂപോ അപവാദപ്പച്ചയോ ഉസ്സഗ്ഗസ്സ ബാധകോ ഭവതി ഇത്ഥി അധികാരേ വിഹിതപ്പച്ചയം വജ്ജയിത്വാതി അത്ഥോ. ഹേട്ഠാ വുത്താനുസാരേനേദം വിഞ്ഞാതബ്ബം.

ഭോതാ ഖലു കടോ കാതബ്ബോച്ചാദി പേസനേ. ത്വയാ കടോ കാതബ്ബോതി അനുഞ്ഞായം. പത്തകാലേ പരമുദാഹരണം. ഏത്ഥ പന കടകരണേ കാലാരോചനമത്തമേവ വിഞ്ഞായതി, ന പേസാദി. ‘‘സത്ത്യരഹേസ്വേയ്യാദീ’’തി (൬-൧൧) സുത്തം വിസേസവിഹിതം, തേനാഹ- ‘സാമഞ്ഞ വിധാനതോ’ച്ചാദി. സത്തിവിസിട്ഠേച്ചാദിനാ വുത്തമത്ഥം വിവരതി ‘സത്തീ’തിആദിനാ. കഥം സത്തിവിസിട്ഠതാ കത്തുനോതി ആഹ- ‘തംയോഗാ’തി. തായ സത്തിയാ യോഗോ തംയോഗോ. അവസ്സകാധമീണതാവിസിട്ഠേ തു കത്തരി കിച്ചാനം തദഞ്ഞേസഞ്ച ഭാവായ വിസും- സുത്തിതം, തേന, വുത്തം ‘ആവസ്സകാധമീണതാ വിസിട്ഠേവ കത്തരീ’തി. സബ്ബത്ഥേവേത്ഥ ‘ഉദ്ധം മുഹുത്തതോ’തിആദിനാ ഏകേകമുദാഹരണം കമേന ദസ്സിതം. ഭോതാ രജ്ജം കാതബ്ബന്തി അരഹേ, ഭവതാ രജ്ജം കാതബ്ബന്തി അത്ഥോ. ഭവം അരഹോതി പന അരഹകത്തുത്തപ്പകാസനത്ഥം വുത്തം. ഏവമുപരിപി. സബ്ബമേതം ബഹുലഗ്ഗഹണാനുഭാവേനേതി വിഞ്ഞേയ്യം.