൭൮. തമേ

ഇതിസദ്ദേന ബ്യവച്ഛിന്നമത്ഥമുപദസ്സയമഞ്ഞനാപേക്ഖം സപ്പധാനം മന്ത്വാദി വിധിമ്ഹിദമത്ഥദ്വയം ബ്യാപാരീയതിച്ചാഹ-‘ഏത്ഥ അസ്സ അത്ഥീ’തി. നനു ച യം യസ്സ ഹോതി തം തസ്മിമ്പി ഹോതി (യം യസ്മിം ഹോതി) തസ്സാപി തം ഹോതി തേനേവ വുച്ചതേ- ‘ഛട്ഠീസത്തമീനമവിസേസോ’തി, തത്രഞ്ഞ തരനിദ്ദേസേനേവ സിദ്ധേ കിമത്ഥമിഹ ഛട്ഠീസത്തമീനം ഭേദേനോപാദാനം കരീയതീതി വുച്ചതേ-യത്രാവയവാവയവിഭാവോ, തത്ഥേവ ഛട്ഠീസത്തമീനമത്ഥസ്സ അവിസേസോ [വത്ഥുതോ (പോത്ഥകേ)] യഥാ ‘രുക്ഖേസാഖാ രുക്ഖസ്സ സാഖാ’തി. സസ്സാമിഭാവജഞ്ഞജനകഭാവാദോ തു നാവസ്സമാധാരാധേയ്യഭാവോതി ദ്വിന്നമേവത്ഥാനമുപാദാനന്തി.

നനു ച സമ്ഭവേ ബ്യഭിചാരേ ച സതി വിസേസനം സാത്ഥകം ഭവതി യഥാ ‘നീലമുപ്പല’ന്തി, നേവാത്ഥിത്തസ്സാത്ഥി ബ്യഭിചാരോ, തഥാ ച വുത്തം- ‘ന സത്തം പദത്ഥോ ബ്യഭിചരതീ’തി, തസ്മാ ബ്യവേച്ഛേജ്ജാഭാവാ നിരത്ഥകമത്ഥീതിവിസേസനന്ത്യാഹ- ‘പദത്ഥസ്സേ’ച്ചാദി. സത്തായം അബ്യഭിചാരേ പീതി സമ്ബന്ധോ. കാലന്തരാ ബ്യഭിചാരത്ഥമത്ഥീതിവിസേസനന്തി ദസ്സേതുമാഹ- ‘കാലേ’ച്ചാദി.

നനു ച സുത്തേസു കാലോ പധാനം ന ഹോതി, ‘‘തേന കതം കീതം’’ത്യാദിനാ ഹി പച്ചയത്ഥോ ദസ്സിതോ, തഥാ ഹി കായികംവാചസികം ത്യാദോ ന കാലസമ്പച്ചയോ, ഏവമിഹാപി സത്താമത്തേ ഭവിതബ്ബം, അത്ഥീതി തു വത്തമാനസത്തായ ഏവ പരിഗ്ഗഹോ കഥമവസീയതേ യേന കാലവിസേസനം സിയാതി. സച്ചം, കിന്തു പദത്ഥസ്സ സത്താബ്യഭിചാരാഭാവേപി അത്ഥീതിവിസേസനോപാദാനസാമത്ഥിയാത്ര വിസിട്ഠോ സത്താ അത്ഥീതി വിസേസനത്തേനോപാത്താ, ന സത്താമത്തന്തി പതീയതേ, സാ പന വിസിട്ഠാ സത്താ സമ്പതിസത്താ, അത്ഥി ച തസ്സാ ബ്യഭിചാരോ സാമഞ്ഞസത്തായാതി യുജ്ജതേവ വിസേസനവിസേസ്സഭാവോതി മഞ്ഞതേ. ഉപാധീതി വിസേസനം.

ന ഭുഞ്ജതിച്ചാദിവിയാതി യഥാ ന ഭുഞ്ജതീതി നഞ്സ്സ പടിസേധത്താ വിരുദ്ധത്ഥപദസ്സ സന്നിധാനേ-ത്ഥന്തരസ്സ പടിസേധരൂപസ്സത്ഥസ്സാവഗതി പദനിബന്ധനസ്സ വിധിനോ അബാധികാ ഭവതി, തമിവാക്യത്ഥോ. അധിപ്പായത്ഥ മാഹ- ‘അത്ഥിവചനിച്ഛായ യോ വിസയോ തസ്സ നിയമോ’തി. കതി പയസമ്ഭവേ ന പന ഗോമാ രുക്ഖവാതി യോജനാ, തേഹീതി പസംസാപഹൂതേഹി. കകുദേ ആവത്തോ കകുദാവത്തോ, നിന്ദിതോ കകുദാവത്തോ അസ്സ അത്ഥീതി കകുദാവത്തീ. കഥം നിന്ദിതത്തമസ്സിച്ചാഹ-‘കകുദാ വത്തോ’ച്ചാദി. സംസത്തോ ദണ്ഡോ അസ്സ അത്ഥിച്ചനേന ഗേഹട്ഠിതേന വിജ്ജമാനേനപി ദണ്ഡേന ദണ്ഡീതി നാഭിധീയതീതി വദതി. ദബ്ബേഭിധേയ്യേതി ജാതിസന്നിസ്സയഗോപിണ്ഡഅസ്സപിണ്ഡാദിസങ്ഖാതേ ദബ്ബേ-ഭിധേയ്യേ, ഭവം ഭവേയ്യാതി യദാകദാചി ഭവന്തോ യദി ഭവേയ്യ.