൬൪. തര

യജ്ജപി സീധാതുസ്സ കേവലസ്സ സുപനേ പവത്തി, തഥാപ്യതിപുബ്ബസ്സ ഉക്കംസേ പവത്തീതി ആഹ- ‘അതിസയോ ഉക്കംസോ’തി. സോ ച അതിസയോ കസ്സ സമ്ഭവതിച്ചാഹ- ‘സോ ച കിരിയാഗുണാന’ന്തി. കഥം തേസമതിസയോച്ചാഹ- ‘ആധാരഭൂതദബ്ബവസാ’തി. കുതോച്ചാഹ- ‘അനപേക്ഖിതേ’ച്ചാദി. അനപേക്ഖിതോ കിരിയാഗുണാനം നിസ്സയോ ദബ്ബസങ്ഖാതോ യേസന്തി വിഗ്ഗഹോ, ദബ്ബസ്സ നിസ്സയഭൂതസ്സാ-തിസയത്തം ഹോന്തമ്പി നിസ്സിതാനം കിരിയാ ഗുണാനം വസേനേവ സിയാ നാഞ്ഞഥാതി വത്തുമാഹ-‘പച്ചധികരണ’ന്തിആദി.

നനു ച യദി കിരിയാഗുണാനമേവാതിസയോ, തദാ ന സിജ്ഝതി ‘ഗോതരോ’തി നേസ ദോസോ, നോ ചേത്ഥ ജാതിയാതിസയോ, കസ്സ ചരഹി ഗുണസ്സ ഗോ അയം യോ സകടം വഹതി, ഗോതരോ-യം യോ സകടം വഹതി സിരഞ്ചാതി, ജാതിയാ ഹി നിച്ചായേകരൂപായ നോക്കംസാപകംസയോഗോ സമ്ഭവതീതി ദബ്ബസ്സാപി നാതിസയസമ്ഭവോ. തഥാഹി തുല്യപ്പമാണസ്സ ഗുണകതോവ മൂലതോ ഉക്കംസോ ദിസ്സതി സമാനേപി ഹി ആയാമേ വിത്ഥാരേ ച പടസ്സ കാസികസ്സാഞ്ഞോവാഗ്ഘോ ഭവതി മാഥുരസ്സാഞ്ഞോ വാതി. ദബ്ബസ്സാപി സാതിസയേഹി യുത്തതാമത്തേന സാതിസയത്തസ്സുപട്ഠാപിതത്താ വുത്തം- ‘തേനേവാഹാ’തിആദി. യദഗ്ഗേന കിരിയാഗുണാനം നിസ്സിതാനമതിസയവസേന നിസ്സയഭൂതമ്പി ദബ്ബം കഥഞ്ചിദപ്യതിസയേ വത്തതി നാമ, തദഗ്ഗേ തബ്ബാചികാപി പകതി അത്തനോ വചനീയത്ഥവസേന തത്ഥ വത്തതിയേവ നാമാതി ‘അതിയയേ വത്തമാനതോ’തി പകതിവിസേസനവസേന വുത്തം, തേനേവാഹ- ‘ഇമിനാ പകതി വിസേസനത്തഞ്ചാഹാ’തി. സകത്ഥികാനം പകതിഅത്ഥോ ജോതനീയോ ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ.

സകത്ഥികാനന്തി കത്തരി ഛട്ഠീ സമ്ബന്ധവചനിച്ഛായ, സകത്ഥികേഹീതി അത്ഥോ. ഹേതുമാഹ- ‘പകതിവിസേസനന്തീ’തി. ഇതിസദ്ദോ ഹേതുമ്ഹി, യസ്മാ ‘അതിസയേ വത്തമാനതോ’തി, പകതിവിസേസനം, തതോ പകത്യത്ഥഭൂതേ-തിസയേ ജാതത്താ സകത്ഥികേഹി യഥാവുത്തനയേന പകത്യത്ഥഭൂതേതിസയോ ജോതനീയോ ഹോതീതി അത്ഥോ. തത്ഥ നാഭിധേയ്യോതി ബ്യതിരേകമാഹ, തഥാ ച വക്ഖതി- ‘അതിസയജോതകാതരാദയോ’തി.

അഥ പകതിവിസേസനത്തേ കസ്മാ നാഭിധേയ്യോ ജോതനീയോച്ചാഹ ‘പകതിയായേവ’ച്ചാദി. ഉക്കംസോ സമാനഗുണവിസയേയേവ ലോകേ ദിട്ഠോ [പവിട്ഠോ (പോത്ഥകേ)] തേന സാമഞ്ഞവചനേപി താദിഥവിസയേയേവ [സോയേവ] കാരണ വസേന ഹോതീതി ദസ്സേതുമാഹ- ‘അതിസയേനേ’ച്ചാദി. ദ്വിന്നമേകസ്സാ-തിസയേച്ചാദിനാ ‘ദ്വിബഹൂസുക്കംസേ തരതമാ’’തി (ചം ൪-൩-൪൫) സക്കതസുത്തത്ഥസ്സാധിപ്പായം വിവരതി. തരഇയാതി സകവോഹാരേന വുത്തം, തേസന്തു ഈയപ്പച്ചയോ. ഏവമിഹാവിധാനം സുഖസാനേത്തന്തി സമ്ബന്ധോ.

അയമേത്ഥാധിപ്പായോ ‘യഥാവുത്തസുത്തത്ഥവസേന ദ്വിന്നമേകസ്സ ഉക്കംസാഭാവാ ‘മാഥുരാ പാടലിപുത്തകേഹി സുകുമാരതരാ’ച്ചാദോ തരപ്പച്ചയോ ന ഹോതീതി ഏകോ മാഥുരോ ദുതിയോ പാടലിപുത്തകോ ഇമേസം സുകുമാരാനം ദ്വിന്നമേകോ മാഥുരോ-തിസയേന സുകുമാരോ സുകുമാരതരോ, ഏകമഞ്ഞേസം ദ്വിന്നമുക്കംസേതഥാഞ്ഞേസം ദ്വിന്നമേകസ്സാതി ഏവം ദ്വിന്നംദ്വിന്നമേകേകസ്സ ഉക്കംസേ തരപ്പച്ചയോ ഭവതി, ഉഭയത്ര ത്വവയവാപേക്ഖമ്ബഹുവചനം, തഥാഹി സുകുമാരത്തേനുക്കംസിയമാനാനം സമുദായാനമവയവാ മാഥുരാ ബഹവോ പാടലിപുത്തകാപി നിക്കംസിയമാനാ തഥേവാവയവാ ബഹവോ ഹോന്തി, ഏവം മാഥുരാ പാടലി പുത്തകേഹി സുകുമാരതരാ’തി തരപ്പച്ചയേന സിജ്ഝതി. ഇമസ്മിം ഗാമേ അഡ്ഢതരാ വാണിജ്ജാച്ചാദോപി കഥിതേന ഞായേന ദ്വിന്നംദ്വിന്നമേകേകസ്സ ഉക്കംസേ തരപ്പച്ചയോ ഭവതി, ബഹുവചനന്തു കത്ഥചി അവയവാപേക്ഖന്തി സബ്ബം സക്കതേ കിച്ഛേന സാധേന്തി. ഇഹ തു തഥാവിധസ്സ സുത്തസ്സാ വിധാനാ ‘‘തരതമിസ്സികിയിട്ഠാതിസയേ’’തി തരാദീനമതിസയേ സാമഞ്ഞേന വിധാനാ സബ്ബത്ഥ തരപ്പച്ചയേന സുഖസാധനം ഹോതീ’’തി.

അവത്ഥാഭേദേനാതി പടുതരാവത്ഥാവതോ പടുഅവത്ഥായ ഭിന്നത്താ വുത്തം, തഥാഹി തമേവാവത്ഥന്തരയുത്തം വത്താരോ ഭവന്തി അഞ്ഞേ ‘ഭവംസൂഅവത്ഥോ’തി. പകാരന്തരേനപി സാധനേ ഹേതുമാഹ- ‘അതിസയമത്തേ വാ വിധാനതോ’തി. അനവട്ഠിതത്തമാഹ- (‘അതിസയവാപി’ച്ചാദി). പഞ്ചസ്വേതേസൂതി ഏതേസം യഥാവുത്താനം തരാദീനം പഞ്ചന്നം മജ്ഝേ, രൂപാനി ഗുണവചനസ്സ വുത്തിയമുദാഹരിതാനി. കിരിയാവചനസ്സ തു ‘അതിസയേന പാചകതരോ പാചകതമോ’തി. ഇസ്സിക ഇയഇട്ഠാ സരാദീ തതോ (അഞ്ഞതോ) ന ഹോന്തി ബഹുലാധികാരാ.