൫൯. തസ്സ

ന ച സബ്ബേതിആദിനാ ബഹുലാധികാരേ ഫലം വുത്തം. ഭാവസദ്ദോ കത്ഥചി കിരിയായം വത്തതേ ‘ഭാവേ അയം വിധീ’തി. കത്ഥചി അധിപ്പായേ ‘അയമേതേസം ഭാവോ [ഭാവോധിപ്പായോ]’തി. കത്ഥചി പദത്ഥേ ‘ഇമേ ഭാവാ’തി. കത്ഥചി സത്താമത്തേ‘തിണാനം ഭാവോ’തി. തേനാഹ-‘ഭാവസദ്ദസ്സേ’ച്ചാദി. രൂപസാധന ദ്വാരേനാതി ഭാവസദ്ദസ്സ രൂപസാധനദ്വാരേന, സപ്പന്തി പകാസേന്തി അത്ഥ മനേനാതി സദ്ദോ. സോവ അഭിധാനം അഭിധീയതേ-നേനത്ഥോതി കത്വാ. ബുജ്ഝതി അത്ഥസരൂപന്തി ബുദ്ധി, സാവ പതീയതേ-നേനാത്ഥോ പച്ചേതി അത്ഥ മിതി വാ പച്ചയോതി വുച്ചതി.

നനു ച ‘ഭവന്തി ഏതസ്മാ ബുദ്ധിസദ്ദാ’തി വുത്തം തസ്മാ പവത്തിനിമിത്തമുഭിന്നമ്പി ഭവതി, തഥാസതി ‘സദ്ദപ്പവത്തിനിമിത്ത’ന്തി സദ്ദസ്സേവ പവത്തിനിമിത്തതാ കസ്മാ വുത്താതി വുച്ചതേ. പാകടഭാവേന അഭിധാനാഭിധേയ്യസമ്ബന്ധസ്സ സദ്ദസ്സേവ പവത്തിനിമിത്തതം വത്വാ വിസും ബുദ്ധിയാ നിമിത്തസ്സ രൂപാനുഗതത്തം വിസേസേത്വാ പവത്തിനിമിത്തതമസ്സാ ദീപേതും ‘നിമിത്തവസാഹി’ച്ചാദിമാഹ. ദബ്ബേഗുണോതി ദബ്ബേ വുത്തിയം ഗുണോ നിമിത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. ഗുണസദ്ദസ്സേവ ജാതിസദ്ദത്തേനോദാഹരണദ്വയം ദത്തം… ഗുണസ്സ ജാതിയാ വിസും ജാതിനിമിത്തസ്സാഭാവതോ [നിധിത്തസ്സ ഭാവതോ]. കിരിയാദീതിആദിസദ്ദേന ദബ്ബാദീനം ഗഹണം, കേചി പന കിരിയാസദ്ദാനം കിരിയാ പവത്തിനിമിത്തന്ത്യാഹു. തേസം ദേവദത്താദീനം അവത്ഥാവിസേസേന അവത്ഥാഭേദേന സാമഞ്ഞം തദവത്ഥാ വിസേസസാമഞ്ഞം. തേനാഹ- ‘ദേവദത്തസ്സാ’തിആദി. വിജ്ജമാനോ പദത്ഥോ വിസയോ യേസം ദേവദത്താദീനം സഞ്ഞാസദ്ദാനം തേസം പവത്തിനിമിത്തം ജാതിലക്ഖണമാചിക്ഖിതമ്പടിപാദിതന്തി അത്ഥോ.

അനേന ച ദേവദത്താദയോ സഞ്ഞാസദ്ദാപി സമാനാ ജാതിസദ്ദാതി വുത്തം ഹോതി. യദി ചരഹി സഞ്ഞാസദ്ദാപി ജാതിവചനാ സിയും, പഞ്ചവിധത്തമേസം പരിഹായതീതി. നേദമേവം വിഞ്ഞേയ്യം… പസിദ്ധതരജാത്യാഭിധാന കഠഗോവീഹിയവാദിസദ്ദാ ജാതിസദ്ദത്തേന വിസും പരിഗ്ഗയ്ഹന്തി.

സമ്ബന്ധിഭേദതോതി ഘടാദിസമ്ബന്ധീനം ഭേദതോ. അഭാവസ്സഭേദതോതി ഘടപടാദീനം സമ്ബന്ധീനം ഭേദേന അഭാവസ്സ ഭേദതോ അഭേദേപി ഭേദാ ഉപചരിതാ സന്തീതി യോജനാ. യസ്സ സാമഞ്ഞസ്സ വസാ, തേസു ഉപചരിതഭേദേസ്വാകാസാദീസു. നിരവയവാവിജ്ജമാനവിസയാനന്തിയേ ആകാസോ വിയ നിരവയവാ അഭാവോ വിയ അസന്താ ച, തേ വിസയോ യേസം സദ്ദാനം തേസന്തി അത്ഥോ. സാമഞ്ഞം ഭാവോതി പുഥുജ്ജനാദിസാമഞ്ഞം ഭാവോതി അത്ഥോ. അലസസ്സ ഭാവോ കിരിയാസമ്ബന്ധിത്തം, ബ്രഹ്മഞ്ഞം ജാതി ചാപല്യം നേപുഞ്ഞം ഗുണോ വാ. വുത്തിയം സകത്ഥേകന്താതി ‘‘സകത്ഥേ’’തി (൪-൧൨൨) ഇമിനാ സകത്ഥേ കതകപ്പച്ചയന്താതി അത്ഥോ. ന ദട്ഠബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. പത്തകാലോവ പത്തകല്ലം. കരുണാ ഏവ കാരുഞ്ഞം.