൨൧. സങ്ഖ്യാ
അഥ ‘‘സമാഹാരേ നപുംസക’’ന്തി (൩-൨൦) വിജ്ജമാനേ കിം ‘‘സങ്ഖ്യാദീ’’ തി ഇമിനാ സത്ഥഗാരവകരേനാതി ആസങ്കിയ ചോദേതി ‘നനുചേ’ച്ചാദി. തഥാഹിച്ചാദിനാ ‘‘സമാഹാരേ നപുംസക’’ന്തേവ സിജ്ഝനം സമത്ഥേതി. യഥാവുത്തചോദനാചാലനേ പരാധിപ്പായം പരികപ്പേന്തോ’ചത്ഥേ’തിആദിമാഹ.
നേതി ഇമിനാ ചത്ഥേതിആദിനാ കതപരികപ്പനാ ന സിജ്ഝതീതി ദസ്സേതി, തത്ഥ ഹേതുമാഹ- ‘സമ്ബന്ധസ്സ പുരിസാധീനത്താ’തി, സതിചേച്ചാദിനാ ‘സമാഹാരേ നപുംസക’ന്തേത്ഥ വിസേസനഗ്ഗഹണേ പയോജനം വത്വാ ‘സങ്ഖ്യാദീ’തി ഇമസ്സ നിരത്ഥകത്തമേവ ഥിരീകരോതി.
പയോജനേതി ലാഘവപ്പയോജനേ;
സമ്ബന്ധീയതീതി വിസേസനഗ്ഗഹണം സമ്ബന്ധീയതി;
ഏത്ഥാതി ഏതസ്മിം ‘സങ്ഖ്യാദീ’സുത്തേ;
തന്നേതി ഇമിനാ യഥാവുത്തം ചോദനം നിവത്തേതി.
‘സങ്ഖ്യാദീ’തി സുത്തസ്സ സാത്ഥകത്തമാഹ- ‘ചത്ഥസമാസാനന്തര’മിച്ചാദിനാ. ഏകത്തബ്യപദേസോ കാതബ്ബോതി ‘‘സങ്ഖ്യാപുബ്ബോ ദിഗൂ’’തി (൨-൧-൫൨) സങ്ഖ്യാപുബ്ബസ്സ സമാസസ്സ ദിഗുസഞ്ഞം വിധായ തദത്ഥസ്സ ‘‘ദിഗുരേകവചന’’ന്തീമിനാ (൨-൪-൧) ഏകത്തബ്യപദേസോ പരേഹി വിയ കാതബ്ബോ.
സമാഹരണം സമാഹാരോതി ഇമിനാ ഭാവസാധനോ-യം സമാഹാരസദ്ദോ. യദി സമാഹരീയതീതി സമാഹാരോതി കമ്മസാധനോ സിയാ, തദാ പഞ്ച കുമാരിയോ സമാഹടാതി വാക്യസ്സാത്ഥേ വുത്തി സിയാ പഞ്ചകുമാരീത്യേത്ഥ സകപദത്ഥപ്പധാനത്താ ബഹുവചനം സിയാ ‘‘ഘാപസ്സാന്തസ്സാപ്പധാനസ്സാ’’തി (൩-൨൪) അപ്പധാനരസ്സത്തഞ്ച ന സിയാ… സമാഹടാനമേവ കുമാരീനം പധാനത്താ, തസ്മാ പഞ്ച ഗാവോ സ മാഹടാത്യേതസ്മിം വാക്യേ സമാസോവ നത്ഥി കമ്മസാധനസ്സാനുപഗമതോ. പഞ്ചന്നം ഗുന്നം സമാഹാരോ, ചതുന്നം പഥാനം സമാഹാരോതി വാക്യേ പന അത്ഥി, സമാഹാരസ്സേകത്താ തു സതം യൂഥം വനന്തി ഏത്ഥ വിയ സാഭാവികമേകവചനം സിദ്ധമേവേതി വിഞ്ഞാപേതി.