൯൯. സബ്ബാ

നനു കതരാദയോവ സബ്ബാദിസദ്ദവചനീയാ ഹോന്തി സമാസേനാഭിഹിതത്താ, ന തു സബ്ബസദ്ദോ [സദ്ദസ്സേ (പോത്ഥകേ)] ത്യാഹ-‘അവയവേനേ’ത്യാദി,യദിപി ‘സബ്ബ സദ്ദോ ആദി യേസ’ന്തി അവയവേന വിഗ്ഗഹോ, തഥാപി സമുദായോവാസ്സത്ഥോ ഭവതി… യേസന്ത്യനേന സമുദായസ്സ പരാമാസാതി ഭാവോ, ഇതീതി ഹേതുമ്ഹി, കോ ഭവന്താനം ദ്വിന്നം ബഹുന്നം വാ ഏകോ ദേവ ദത്തോ കഠാദീഹി വാ അത്ഥേ ദ്വീഹി ബഹൂഹി വാ ഏകസ്സ നിദ്ധാരണേ സതി കിമ്ഹാ നിദ്ധാരണേ രതര രതമേസു ണാദിവുത്തിയം ‘‘ഏകത്ഥതായ’’ന്തി (൨-൧൧൯) വിഭത്തിലോപേ ‘‘രാനുബന്ധേന്തസരാദിസ്സാ’’തി (൪-൧൩൨) അന്തസരാദിലോപേ കിംസദ്ദസ്സ രൂപസിദ്ധീതി ദസ്സേതുമാഹ കതമാ’തിആദി, ഉഭോ അംസാ അസ്സാതി അത്ഥേ ‘‘അയുഭദ്വിതീഹംസേ’’തി (൪-൪൯) അയേ‘‘സരോ ലോപോ സരേ’’തി (൧-൨൬) സരലോപേ രൂപസിദ്ധീതി ആഹ-‘ഉഭോ അംസാ’ഇച്ചാദി, കായം വവത്ഥാ നാമേ ത്യാഹ-‘സാഭിധേയ്യാ’ത്യാദി, അവധിച്ചാദിനാ തസ്സേവാത്ഥം വിഭാവേതി, അധംസോ അഭട്ഠതാ അവധിഭാവേയേവാവട്ഠാനം, സാഭിധേയ്യാ പേക്ഖാതി ഏത്ഥ സോ സകോ അഭിധേയ്യോ അത്ഥോ ദിസാദി സാഭിധേയ്യോതി ഗഹിതോതി ആഹ-‘പുബ്ബാദീന’ന്തിആദി, സാഭിധേയ്യന്തി കമ്മതോ പരാ അപപുബ്ബാ ‘ഇക്ഖ=ദസ്സനേ’തീമസ്മാ ‘‘ക്വചണ’’ഇതി (൫-൪൧) അണ്പച്ചയേ സാഭിധേയ്യാപേക്ഖോ, സോ വാവധിനിയമോതി ദസ്സേതുമാഹ-‘തമപേക്ഖതി’ച്ചാദി, തത്ഥാധിപ്പായം വിവരതി ‘തഥാഹി’ച്ചാദിനാ, ഏത്ഥ ച പരാദിസദ്ദാഭിധേയ്യോ-ത്ഥോ ദിസാദേസാദി പുബ്ബാദിസദ്ദാഭിധേയ്യസ്സാത്ഥസ്സ ദിസായ ദേസാദിനോ വാവധിഭാവേന നിയമവസേന പവത്തതി, യോ ചാവധിഭാവോ നിയമവസേന പവത്തതി, സോചാവധിഭാവോ നിയമവസേന പവത്തോ പുബ്ബാദിസദ്ദവചനീയം ദിസാദേസാദി മപേക്ഖതീതി സാഭിധേയ്യാപേക്ഖോവധിനിയമോയേവ വവത്ഥാതി വുച്ചതീത്യയമധിപ്പായോ, ന തു അഭിധേയ്യായന്തി അസമ്ഭവാ, അസമ്ഭവമേവ ദസ്സേന്തോ ആഹ-‘യോ ഹി’ച്ചാദി, കോസല്ലേന നിമിത്തേനാതി കുസല സദ്ദസ്സ പവത്തിനിമിത്തേന കോസല്ലേന, ഉത്തരാകുരവോ ഉത്തരകുരുദീപ വാസിനോ, ദേസോ വാ, ‘നാഞ്ഞഞ്ച നാമപ്പധാനാ’’തി (൨-൧൩൬) അനേനേവ സഞ്ഞായം സബ്ബാദികാരിയസ്സ നിസിദ്ധത്തേ കിമസഞ്ഞായംഭ്യനേനേത്യാഹ ‘നാഞ്ഞഞ്ചേ’ത്യാദി, കിഞ്ചി പുബ്ബത്താദികമുദ്ദിസ്സ കേസഞ്ചി പുബ്ബോപരോത്യാദികാ അത്ഥാനുഗതാ സഞ്ഞാ അന്വത്ഥസഞ്ഞാ.

൧൦൪.തി

‘‘വാനേകഞ്ഞത്ഥേ’’തി (൩-൧൭) വികപ്പാനുവത്തനതോ അയുത്തത്താഭാവം ദസ്സേതി‘നയിദമയുത്ത’ന്തി, യുത്തതാ ചാസ്സ പാഠേ ബ്യഭിചാര ദസ്സനതോതി വത്തുമാഹ-‘നപുംസകേ’ച്ചാദി, പാഠാനുഗതാ ഹി സുത്തരചനാ, വികപ്പാനുവത്തിയാ അനപുംസകമിദമേവ വചനം തസ്സ ക്വചി ബ്യഭിചാരത്തേ ഞാപകന്തി വത്തുമാഹ-‘തസ്സ ചാ’തിആദി, അവസ്സമേവമേത്ഥ അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ, അഞ്ഞഥാ യഥാവട്ഠിതപാഠാനുക്കമേനാത്ഥഗ്ഗഹണേ സതി സുത്തസ്സ [സുത്തസ്സാ (പോത്ഥകേ)] മുഖ്യത്തപ്പതീതിതോ കഥന്തമഞ്ഞസ്സ ഞാപകം ഭവേയ്യ, മുഖ്യഭാവേ ഹി ഞാപകത്ഥം ന യുജ്ജേയ്യ.