൧൭. സഹ

യഥാക്കമമാഗമനകിരിയായ ഥൂലത്തഗുണേന ഗോമന്തദബ്ബേന ച സമ്ബന്ധം ദസ്സേതും ‘തം യഥേ’ച്ചാദിമാഹ, ഉദാഹരണമത്തം ദസ്സേന്തോപി ഇമിനാ അധിപ്പായേനാപി ദസ്സേതീതി വുത്തം ‘സബ്ബത്ഥേവ വാ’തിആദി, പുത്തേന സഹാഗതോതിആദീസു ആഗമനാദികിരിയമ്പടിച്ച ദ്വേ കത്താരോ പധാനാപ്പധാനവസേന, തേസു പധാനേ കാരിയസമ്പച്ചയഞായേന വാ ബഹുലംവചനേന വാ പധാനേ കത്തരി പച്ചയോ, ഇതരേ’കത്തരി തതിയാ’ത്യേവ തതിയാ സിദ്ധാ, തതോ-യം വചനാരമ്ഭോ-നത്ഥകോതി മഞ്ഞമാനോചോ ദേതി ‘നന്വി’ച്ചാദിനാ, ത്തേനാഭിധീയതേ പിതേതി പധാനകത്താ, തുല്യോപി കിരിയാസമ്ബന്ധേ പിതാപുത്താനം പിതാത്ര പധാനം സദ്ദചോദിതത്താ, പുത്തോ-പ്പധാനമസദ്ദചോദിതത്താ, സദ്ദബ്യാപാരാപേക്ഖായ ഹി പധാനാപ്പധാനായ വവത്ഥാനം, പിതുരേവാത്രാഗതാദിസദ്ദസാമാനാധികരണ്യാ ആഗമനകിരിയാ സമ്ബന്ധോ സദ്ദേനോച്ചതേ, നേതരസ്സ സദ്ദസത്തിസഭാവതോ, തഥാ വിധാ ഹി സദ്ദസ്സ സത്തി യതോ പിതുരേവാത്ര കിരിയാ സമ്ബന്ധം സക്കോതി പടിപാദേതും, ന പുത്തസ്സ, ഏവഞ്ചാഗതോച്ചാദോ ഏകവചനമുപജ്ജതേ, അഞ്ഞഥാ ഹി ബഹുവചനം സിയാ, ‘പിതാ പുത്താ ആഗതാ’തി. (യദി) വുത്തനയേന തതിയാ സിദ്ധാ ‘സിദ്ധേ സത്യാരമ്ഭോ നിയമായ വാ വികപ്പായ വാ’ ന ചേത്ഥ നിയമോ, നാപി വികപ്പോ, തതോ കിമനേന യോഗേനാ ത്യാസയേനാഹ-‘അപ്പധാനേയേവ’ച്ചാദി. നയിദമേവമിച്ചാദി പരിഹാരോ. സഹഭാവമത്തം വത്തുമിട്ഠം വാതി യോജനാ, സാമത്ഥിയാതി ഭേദാധിട്ഠാനത്താ സഹത്ഥയോഗസ്സ പുത്തസ്സാപി കിരിയാഭിസമ്ബന്ധോ വിഞ്ഞായതി കഥമഞ്ഞഥാ സഹത്ഥയോഗോ സിയാതി ഇമിനാ അത്ഥ ബലേന. അത്ഥഗ്ഗഹണന്തി സുത്തേ ‘‘സഹത്ഥേനേ’’തി അത്ഥഗ്ഗഹണം. പരിയായത്ഥന്തി പരിതോ അയന്തി അവഗച്ഛന്തി അത്ഥമനേനേതി പരിയായോ അത്ഥോ പയോജനം യസ്സാതി വിഗ്ഗഹോ, ഏത്ഥ ച പരിയായത്ഥമേവാതി നാവധാരണം, അതോയേവ വിനാപി സഹസദ്ദപ്പയോഗം തപ്പരിയായപ്പയോഗം വാ സഹത്ഥേന യോഗേ വിധാനതോ അസത്യപി സഹാദിസദ്ദപ്പയോഗേ യത്ഥ തദത്ഥോ ഗമ്യതേ തത്ഥാപി ഭവത്യേവ തതിയാ… ഗമ്യമാനേന സഹത്ഥേന യോഗാ, യഥാ‘‘സ്യാദി സ്യാനേ’’തി. (൩-൧) സഹ പരിയായേനാതി സഹസദ്ദസ്സ പരിയായതോ. വിസേസാനുപാദാനതോതി ‘‘സഹയുത്തേ-പ്പധാനേ’’തി (൨-൩-൧൯) പാണിനീയ സുത്തേ വിയ അപ്പധാനേതി വിസേസസ്സാനുപാദാനതോ.