൧. ഭൂമിവഗ്ഗവണ്ണനാ

൧൮൦. ഇധ ഭൂകണ്ഡേ സാങ്ഗോപാങ്ഗേഹി ഭൂമ്യാദീഹി ദസഹി, പാതാലേന ചാതി ഏകാദസഹി കോട്ഠാസേഹി കമതോ വഗ്ഗാ ഭൂമിവഗ്ഗാദിനാമകാ വഗ്ഗാ വുച്ചന്തേ. സപ്പധാനോപകാരകാനി അങ്ഗാനി ഖാരാദീനി, അങ്ഗാനം ഉപകാരകാനി ച ഉപങ്ഗാനി അദ്ധാദീനി.

൧൮൧. സാദ്ധപജ്ജേന ഭൂമിയാ നാമാനി. വസൂനി രതനാനി ധാരയതീതി വസുന്ധരാ. ഖമു സഹനേ, ഖസ്സ ഛോ, ഛമാ, അഥ വാ ഛി ഛേദനേ, സത്താനമധോപതനം ഛിന്ദതീതി ഛമാ, മോ, ഇത്ഥിയമാ ച. ഭവന്ത്യസ്സം ഭൂതാനീതി ഭൂമി. ഭൂ സത്തായം, മി. പുഥഇതി പാടിപദികേ ഠിതേ നദാദി, ഈ, പുഥസ്സ പുഥുആദേസേ, വുദ്ധിമ്ഹി ച കതേ പുഥവീ. ഉസ്സുവാദേസേ പുഥുവീ. പഥാദേസേ തു പഥവീ, ഇമസ്മിം പക്ഖേ അവാഗമോ, അഥ വാ ഥവ ഗതിയം, പഥവതി ഏത്ഥാതി പഥവീ, നദാദി, സബ്ബത്ഥ പത്ഥരതീതി വാ പഥവീ, ഥര സന്ഥരണേ പപുബ്ബോ, രസ്സ വോ, നദാദി, പുഥവീ, അസ്സു.

‘‘മധുനോ കേടഭസ്സാപി, മേദമംസപരിപ്ലുതാ;

തേനായം മേദിനീ ദേവീ, വുച്ചതേ ബ്രഹ്മവാദിഭീ’’തി [ചിന്താമണിടീകാ ൧൧.൩]. –

വചനതോ മേദയോഗാ മേദിനീ, ഈ, ഇനീ ച. മിദ സ്നേഹനേ വാ, യു, നദാദി, ഇസ്സേത്തഞ്ച. മഹ പൂജായം, നദാദി. വിത്ഥിണ്ണത്താ ഉബ്ബീ, നദാദി, അവതി ഭൂതാനീതി വാ ഉബ്ബീ, അസ്സു. വസൂനി സന്ത്യസ്സം വസുമതീ. ഗച്ഛന്തി യസ്സം ലോകാ, സാ ഗോ, പുമിത്ഥിയം. കാ സദ്ദേ, കായതി ഏത്ഥ, കായതി മാരവിജയകാലേതി വാ കു, ഉ. വസൂനി ധാരയതീതി വസുധാ. സബ്ബം ലോകം ധരയതീതി ധരണീ, യു, നദാദി. ധരതീതി ധരാ, ഇത്ഥിയം ആ. ഗമു ഗമനേ, ഗച്ഛന്ത്യസ്സം ജഗതീ, അന്തപച്ചയോ, ഗസ്സ ദ്വിത്തം, ജത്തഞ്ച, നലോപോ, നദാദി. ഭൂ സത്തായം, രി, നദാദി, ക്വിമ്ഹി ഭൂ. ഭൂതേ സത്തേ ധരതീതി ഭൂതരോ. അവ രക്ഖണേ, യു, നദാദി, അവനീ.

൧൮൨. ഖാരാ ലവണരസാ മത്തികാ ഊസോത്യുച്ചതേ. ഖാദതീതി ഖാരാ, ദസ്സ രോ. പദേസകത്താ മത്തേന പമാണേന യുത്താ മത്തികാ. ഊസ രുജായം, ഊസോ. ഊസയോഗാ ഊസവാ, വന്തു. രപച്ചയേ ഊസരോ. ദ്വേപി തീസു വത്തന്തേ.

ഥല ഠാനേ, അധികരണേ അ. കിത്തിമം ഥലം, അകിത്തിമാ ഥലീ, നദാദി. ഥദ്ധലൂഖമ്ഹി ഭൂഭാഗേ ഭൂമിപ്പദേസേ ജങ്ഗലസദ്ദോ വത്തതി. തത്ഥ നിജ്ജലത്താ കക്ഖളത്താ ഥദ്ധോ. തിക്ഖസക്ഖരാദിവിദാരഗവാദിഖുരഗണ്ഡുപ്പാദവച്ചാദിസഹിതത്താ ലൂഖോ വേദിതബ്ബോ. ഗല ചവനാധോപതനാദനേസു. ജലം ഗലതി ഏത്ഥ, ജലേന വാ ഗലന്തി ഏത്ഥാതി ജങ്ഗലോ, നിജ്ജലോ ദേസോ, ‘‘ജങ്ഗലോ നിജ്ജലേ ദേസേ, തിലിങ്ഗോ പിസിതേ ഥിയ’’ന്തി [തികണ്ഡസേസ ൩.൩.൩൯൩] ഹി തികണ്ഡസേസോ, ലസ്സ ലോപോ, നിഗ്ഗഹീതാഗമോ ച.

൧൮൩. വേദേന പഞ്ഞായ ഈഹന്തി ഏത്ഥാതി വേദേഹോ. സോ ഏവ വിദേഹോ, ഇമം ദീപമുപാദായ സിനേരുനോ പുബ്ബദിസാഭാഗത്താ പുബ്ബോ ച സോ വിദേഹോ ചേതി പുബ്ബവിദേഹോ. ഏവമപരുത്തരേസു. ഗവേന യന്ത്യേത്ഥാതി ഗോയാനോ. അപരോ ച സോ ഗോയാനോ ചേതി അപരഗോയാനോ. ജമ്ബുയാ ലക്ഖിതോ, കപ്പട്ഠായിതാദിപ്പഭാവേന വാ തപ്പധാനോദീപോതി ജമ്ബുദീപോ. ധമ്മതാസിദ്ധസ്സ പഞ്ചസീലസ്സ ആനുഭാവേന കം സുഖം ഉരു മഹന്തമേത്ഥാതി കുരു, കും പാപം രുന്ധന്തി ഏത്ഥാതി വാ കുരു, ക്വി. ദീപ ദിത്തിപ്പകാസനേസു, ജലമജ്ഝേ ദിപ്പന്തീതി ദീപാ, ദിപ്പന്തി ഏത്ഥ സദ്ധമ്മാതി വാ ദീപാ, പമാണതോ മഹന്താ ദീപാ മഹാദീപാ.

൧൮൪. കുരുആദയോ ഏകവീസതി ജനപദന്തരാ ജനപദവിസേസാ, ആദിനാ സുരമഹപച്ചുഗ്ഗതാ തലകുടാ അസ്മാകാദയോ ച പുമ്ബഹുത്തേ പുല്ലിങ്ഗേ ബഹുത്തേ ച സിയും. കുരു നാമ ജാനപദിനോ രാജകുമാരാ, തേസം നിവാസോ ഏകോപി ജനപദോ രൂള്ഹീസദ്ദേന ‘‘കുരൂ’’തി ബഹുവചനേന വുച്ചതി, ഏവം സബ്ബത്ര. കും പാപം രുന്ധതീതി കുരു, ഖത്തിയകുമാരാ, തേസം നിവാസോ കുരൂ, പച്ചയലോപതോ ന വുദ്ധി, സബ്ബത്രേവം [പാണിനി ൧.൨.൫൨ ൪.൨.൮൧ സുത്തേസു പസ്സിതബ്ബം]. അരിവിജയലോകമരിയാദാതിക്കമാദീസു സക്കോന്തീതി സക്കാ. കോസം ലന്തി ഗണ്ഹന്തി, കുസലം പുച്ഛന്തീതി വാ കോസലാ. മഗേന സദ്ധിം ധാവന്തീതി മഗധാ, ക്വി, മംസേസു ഗിജ്ഝന്തീതി വാ മഗധാ. ഗിധ അഭികങ്ഖായം. സേവന്തി യേനാതി സിവി, സി സേവായം, വി. സിവം കരോന്തീതി വാ സിവീ, അഞ്ഞത്ഥേ ഇ. കല സദ്ദേ, ഇങ്ഗപച്ചയോ, കലിങ്ഗാ, തേസം നിവാസോ കലിങ്ഗാ, ഉത്തരാപഥോ [‘‘ജഗന്നാഥാ പുബ്ബഭാഗേ കണ്ഹാതീരന്തരം സിവേ കലിങ്ഗദേസോ സംവുത്തോ’’ ഇത്യുത്തദേസേ (ഥോമനിധി)], കലിം ഗണ്ഹന്തീതി വാ കലിങ്ഗാ, ക്വി, കലം മധുരസദ്ദം ഗായന്തീതിവാ കലിങ്ഗാ, അസ്സിത്തം, കേന സുഖേന ലിങ്ഗന്തീതി വാ കലിങ്ഗാ, ലിങ്ഗ ഗമനത്ഥോ ദണ്ഡകോ ധാതു. അത്തനാ ഖാദിതം ലഞ്ജം പരാജിതേഹി യാചിതേപി പുന ന വമന്തീതി അവന്തീ. പഞ്ചാലസ്സ പുത്താ പഞ്ചാലാ. വജ്ജേതബ്ബാതി വജ്ജീ, ‘‘വജ്ജേതബ്ബാ ഇമേ’’ത്യാദിനാ പവത്തവചനമുപാദായ വജ്ജീതി ലദ്ധനാമാ രാജാനോ. വജ്ജീരട്ഠസ്സ വാ രാജാനോ വജ്ജീ. രട്ഠസ്സ വാ പന തംസമഞ്ഞാ തംനിവാസിരാജകുമാരവസേന വേദിതബ്ബാ. ഗം പഥവിം ധാരേന്തീതി ഗന്ധാരാ, കിത്തിഗന്ധേന അരന്തീതി വാ ഗന്ധാരാ. ചിത ഉസ്സാഹനേ, ചേതന്തി ഉസ്സഹന്തി യുദ്ധകമ്മാദീസൂതി ചേതയോ.

൧൮൫. വങ്ഗ ഗമനത്ഥോ ദണ്ഡകോ ധാതു. വിസിട്ഠാനി ദേഹാനി യേസം വിദേഹാ, പുബ്ബവിദേഹദീപതോ ആഗതത്താ വാ വിദേഹാ. ഓജ ദിത്തിയം, കമ്ബുനാ സമ്ബുകേന ഓജന്തി തസ്സം വോഹാരകരണതോതി കമ്ബോജാ, കമ്ബുകജോ ഓജോ ബലമേതേസന്തി വാ കമ്ബോജാ. മദ മദ്ദനേ, മദ്ദന്തീതി വാ മദ്ദാ, മം സിവം ദദന്തീതി വാ മദ്ദാ, പഞ്ചകാമഗുണാദീഹി മോദന്തീതി വാ മദ്ദാ, മദ ഹാസേ. ഭഞ്ജ അവമദ്ദനേ, ഭഗ്ഗാ. അങ്ഗ ഗമനത്ഥോ ദണ്ഡകോ ധാതു. സീഹം ലന്തീതി സീഹളാ. കാസ ദിത്തിയം, സമ്പത്തിയാ കാസന്തീതി കസ്മീരാ, മീരോ. കാസ ദിത്തിയം, ഇ, കാസീ. പഡി ഗതിയം, പണ്ഡു, ഉ. അഥ വാ കും പാപം രുന്ധതി ഏത്ഥാതി കുരു, ഇതി ഏകോപി ജനപദോ നിസ്സിതാനം ബഹുത്താ ബഹുവചനേന വുച്ചതി. ഏവം സബ്ബത്ഥ.

൧൮൬. ദ്വയം ഭുവനേ. ലുജ അദസ്സനേ, ലുജ്ജതീതി ലോകോ, ഗസ്സ കോ, ജസ്സ വോ. ഭവന്തി ഏത്ഥാതി ഭുവനം, യു. ജഗതി, വിട്ഠപാദീനിപി ഭുവനപരിയായാനി. ദ്വയം ദേസസാമഞ്ഞേ. ദിസ അതിസജ്ജനേ, അതിസജ്ജനം പബോധനം, ‘‘അയം ഇത്ഥന്നാമോ’’തി ദിസതി അപദിസതീതി ദേസോ. സി സേവായം, സഞ്ഞായം അ, വിസയോ.

സിട്ഠാചാരരഹിതോ മിലക്ഖദേസോ കാമരൂപാദി പച്ചന്തോ നാമ. മിലക്ഖ അബ്യത്തിയം വാചായം, മിലക്ഖന്തി അബ്യത്തവാചം ഭാസന്തീതി മിലക്ഖാ. സിട്ഠാചാരമഗ്ഗദസ്സനത്ഥായ പഞ്ഞാചക്ഖുനോ അഭാവാ രാഗാദിമലം അക്ഖിമ്ഹി യേസന്തി വാ മിലക്ഖാ, അസ്സിത്തം, തേസം നിവാസട്ഠാനം മിലക്ഖദേസോ. പച്ചന്തേ മജ്ഝിമദേസസ്സ ബഹിദ്ധാഭാഗേ ജാതോ പച്ചന്തോ.

ബ്യവത്ഥാ ചതുവണ്ണാനം, യസ്മിം ദേസേ ന വിജ്ജതേ;

മിലക്ഖദേസോ സോ വുത്തോ, മജ്ഝഭൂമി തതോ പരം [ചിന്താമണിടീകാ ൧൧.൭].

അരിയാചാരഭൂമിത്താ മജ്ഝോ ച സോ ദേസോ ചേതി മജ്ഝദേസോ, നവയോജനസതപരിക്ഖേപോ മജ്ഝിമദേസോ.

൧൮൭. സലിലപ്പായോ ബഹൂദകോ ദേസോ അനൂപോ നാമ, അനുഗതാ ആപാ അത്രാതി അനൂപോ, ആപസ്സ ആദിനോ ഉത്തം, പരലോപോ വാ. കച ബന്ധനേ, ഛോ, കച്ഛം. അനൂപദേസോ ച. അഭിനവോഗ്ഗമനേന തിണേന ലക്ഖിതേ ഹരിതേ ദേസേ സദ്ദലോ, ദല ദിത്തിയം, ഭാവേ അ. വിജ്ജതി ദലോ യത്ഥ സദ്ദലോ.

൧൮൮. നദിയാ ആഭതേന അമ്ബുനാ ഉദകേന ജീവന്തി ഏത്ഥാതി നദ്യമ്ബുജീവനോ ദേസോ നദീ മാതാ അസ്സാതി നദീമാതികോതി വുച്ചതി, ബഹുബ്ബീഹിമ്ഹി കോ. വുട്ഠിയാ വസ്സേന നിപ്ഫജ്ജതി സസ്സമേത്ഥാതി വുട്ഠിനിപ്ഫജ്ജസസ്സകോ ദേസോ ദേവോ മാതാ അസ്സാതി ദേവമാതികോതി വുച്ചതി, ബഹുബ്ബീഹിമ്ഹിയേവ കോ, ദേവസദ്ദോ ചേത്ഥ വുട്ഠിമാഹ.

൧൮൯. അനൂപാദയോ ദേവമാതികാന്താ തീസു ലിങ്ഗേസു. ചന്ദസൂരാദോ ചന്ദസൂരിയസിനേരുപബ്ബതാദിമ്ഹി സസ്സതിസദ്ദോ ഈരിതോ കഥിതോ. സബ്ബദാ സരന്തി ഗച്ഛന്തീതി സസ്സതിയോ, സര ഗതിയം, സരസദ്ദസ്സ സോ,തി.

രഠ ഗതിയം, രഠന്തി ഏത്ഥ നഗരാദയോതി രട്ഠം, തോ. നാഗരേഹി വിജിനിതബ്ബന്തി വിജിതം. ആളിയം പവത്തമാനോ യോ സേതു, സോ പുരിസേ പുല്ലിങ്ഗേ വത്തതി. സി ബന്ധനേ, തു. അല ഭൂസനേ, ഇ, ആളി, തസ്സം ആളിയം.

നഗരപബ്ബതാദിനോ ഉപാന്തഭൂ സമീപഭൂമി പരിസരോ പരിതോ സരന്ത്യത്രാതി, ണോ.

തികം വജേ. ഗാവോ തിട്ഠന്ത്യത്രാതി ഗോട്ഠം. കുല സങ്ഖ്യാനേ, ഗാവോ കുലന്ത്യേത്ഥാതി ഗോകുലം, ഗുന്നം കുലം ഘരന്തി വാ ഗോകുലം. വജ ഗതിയം, വജന്തി യം ഗാവോ നിവാസനത്ഥായാതി വജോ. ഗോട്ഠാനകം, ഗോട്ഠാനന്തിപി വജസ്സ നാമാനി.

൧൯൦. സിലോകേന മഗ്ഗസ്സ നാമാനി. പഥികേഹി മജ്ജതേ നിത്തിണം കരീയതേതി മഗ്ഗോ, മജ്ജ സുദ്ധിയം, ണോ, ജസ്സ ഗത്തം, പഥികേഹി മഗ്ഗീയതേതി വാ മഗ്ഗോ, മഗ്ഗ അന്വേസനേ, മം സിവം ഗച്ഛതി ഏത്ഥ, ഏതേനാതി വാ മഗ്ഗോ, ‘‘മോ സിവേ പരിസായഞ്ചേ’’തി ഹി നാനത്ഥസങ്ഗഹേ, സിവം ഗമനം കരോതീത്യത്ഥോ, ക്രിയാവിസേസനമേതം. പഥി ഗതിയം, ചുരാദി, നാഗമോ. പന്ഥയന്തി യന്ത്യനേനാതി പന്ഥോ, അ, കാരിതലോപോ. പഥതി യാത്യനേനാതി പഥോ. അദ ഗമനേ, അദതി യത്ഥ സാ അദ്ധാ, ധോ, അദ്ധാ മഗ്ഗോ, അദ്ധാസദ്ദോയം കാലേപി, സമഭാഗത്ഥവചനേ തു അദ്ധം, തസ്മാ അദ്ധസദ്ദോ പുമനപുംസകവസേന ദ്വിലിങ്ഗോ, രാജാദിത്തേ അദ്ധാ, അരാജാദിത്തേ അദ്ധം. അഞ്ജ ഗതിയം, അസോ. വജ ഗതിയം, ഉമോ, ജസ്സ ടോ. പദ ഗതിയം, അ, ദസ്സ ജോ, ദ്വിത്തം, പജ്ജോ. അയ ഗതിയം, യു, പദ ഗതിയം, അവോ, നദാദി. വത്ത വത്തനേ, വത്തനം ഗമനാദി, അനി, നദാദി, വത്തനീ. കന്തനദണ്ഡേ പുന്നപുംസകം. പഥികേഹി പാദേഹി ഹഞ്ഞതേതി പദ്ധതി. പാദസദ്ദസമാനത്ഥേന പദസദ്ദേന നിയതപ്പയോഗതോ വുത്തിനാ സിദ്ധോ, പദസദ്ദൂപപദോ ഹനധാതു,തി, ഹനസ്സ ധോ, അലോപോ. പദ്ധതിസഹചരണതോ വത്തനീ, തംസഹചരണതോ പദവീ ച ഇത്ഥിയം.

൧൯൧-൧൯൨. തബ്ഭേദാ തസ്സ മഗ്ഗസ്സ വിസേസാ ജങ്ഘമഗ്ഗാദയോ അപഥന്താ. ജങ്ഘാഹി ഗതോ മഗ്ഗോ ജങ്ഘമഗ്ഗോ. സകടേഹി ഗതോ മഗ്ഗോ സകടമഗ്ഗോ. തേ ജങ്ഘമഗ്ഗസകടമഗ്ഗാ മഹാമഗ്ഗേ വത്തന്തി.

ഏത്ഥ ച ‘‘തേഥാ’’തി അഥസദ്ദോ ന വത്തബ്ബോ, ‘‘തേ ചാ’’തി പന വത്തബ്ബോ. ‘‘മതാദ്ധനീ’’തി പാഠേ പന സതി ‘‘തേഥാ’’തി വത്തബ്ബോയേവ, തദാ ഏകപദികേ അദ്ധനി മഗ്ഗേ ഏകപദീ മതാതി യോജനാ കാതബ്ബാ. ഗച്ഛതം ഏകോ അസഹായോ പാദോ യസ്സം, ന നിസിന്നസ്സേവ യമകോതി ഏകപദീ, സമാസന്തേ നിച്ചമീപച്ചയോ, കപച്ചയേ ഏകപദികോ, ഈസ്സ രസ്സത്തം.

ചോരകണ്ടകാദിദോസേ ദുഗ്ഗമേ പഥേ കന്താരോ, പുന്നപുംസകേ, കേന പാനീയേന തരന്തി അതിക്കമന്തി യന്തി കന്താരോ, തര തരണേ, ചോരകന്താരാദീസു പനായം രൂള്ഹിവസേന വുത്തോ, അഥ വാ കതി ഛേദനേ, സപ്പടിഭയത്താ കന്തതി നിച്ചഗമനാഗമനമേത്ഥാതി കന്താരോ, ആരോ, നാഗമോ ച. ദുക്ഖേന ഗച്ഛന്ത്യേത്ഥാതി ദുഗ്ഗമോ.

൧൯൩. ദ്വയം പടിമഗ്ഗേ. പടി അഭിമുഖേന ഗന്തബ്ബോ മഗ്ഗോ, പഥോ ച പടിമഗ്ഗോ, പടിപഥോ ച. ദീഘമഞ്ജസം അതിദൂരോ മഗ്ഗോ അദ്ധാനന്തി വുച്ചതേ. അദ്ധാനം അയനം അദ്ധാനം, അച്ചായതോ മഗ്ഗോ, യഥാ ‘‘പദട്ഠാന’’ന്തി, യലോപോ.

ദ്വയം പസത്ഥേദ്ധനി. സോഭനോ പഥോ, പന്ഥോ ചാതി വിഗ്ഗഹോ. ഗന്തബ്ബപഥഭാവതോ അപേതം ഉപ്പഥം, അപഥഞ്ച, അബ്യയീഭാവസമാസോ, അസദ്ദോ അത്ര നിപാതോ.

൧൯൪-൧൯൬. പരമാണൂനം ഛത്തിംസ ഏകോ അണു നാമ, അണുതോപി അണുതരത്താ പരമോ അണു, അണുതോ വാ പരമോതി പരമാണു, അണ സദ്ദത്ഥോ ദണ്ഡകോ ധാതു, ഉ. തേ അണവോ ഛത്തിംസ തജ്ജാരീ നാമ, തം തം അത്തനോ നിസ്സയം മലീനകരണവസേന ജരാപേതീതി തജ്ജാരീ, ജര ജീരണേ, ജര വയോഹാനിമ്ഹി വാ, അ, നദാദി. താപി തജ്ജാരിയോ ഛത്തിംസ രഥരേണു നാമ, രഥാനം സഞ്ചരണവസേന പവത്തോ രേണു രഥരേണു. തേ രഥരേണവോ ഛത്തിംസ ലിക്ഖാ നാമ. ലക്ഖ ദസ്സനേ, പകതിചക്ഖുനാപി ലക്ഖ്യതേതി ലിക്ഖാ, അസ്സിത്തം.

താ ലിക്ഖാ സത്ത ഊകാ നാമ, ഊകാതി വുച്ചതി സിരോവത്തകിമി, തപ്പമാണത്താ ഊകാ. താ സത്ത ഊകാ ധഞ്ഞമാസോ നാമ, ധഞ്ഞോ വീഹിയേവ പരിമാണിതബ്ബത്താ മാസോ ചാതി ധഞ്ഞമാസോ, മസി പരിമാണേ. തേ സത്ത ധഞ്ഞമാസാ അങ്ഗുലം നാമ, അങ്ഗ ഗമനത്ഥോ, ഉലോ, അങ്ഗുലം, പമാണം, ഉലിപച്ചയേ അങ്ഗുലി, കരസാഖാ. അമുദ്വിച്ഛേതി അദും ദ്വാദസങ്ഗുലം വിദത്ഥി നാമ, കണിട്ഠസഹിതേനങ്ഗുട്ഠേന വിത്ഥാരീയതേ, വിധീയതേതി വാ വിദത്ഥി, വിപുബ്ബോ തനു വിത്ഥാരേ. ധാ ധാരണേ, ഉഭയത്രാപിതി, പുബ്ബപക്ഖേ തസ്സ ഥോ, നസ്സ തോ, തസ്സ ദോ. പച്ഛിമേ ധസ്സ ദോ, തസ്സ ഥോ, അസരൂപദ്വിഭാവോ ച. താ ദുവേ വിദത്ഥീ രതനം സിയും, രമു കീളായം, തനോ, മലോപോ. താനി സത്തേവ രതനാനി യട്ഠി നാമ, യത പയതനേ,തി, തസ്സ ഠോ, തസ്സ ടോ. താ വീസതി യട്ഠിയോ ഉസഭം നാമ, ഉസ ദാഹേ, അഭോ. ഏത്ഥ പന ഉസഭനദന്തരം ഉസഭം. ഉസഭാനം അസീതിപ്പമാണം ഗാവുതം നാമ, ഗവം, ഗവേഹി വാ യുതം ഗാവുതം. യുജ സമാധിമ്ഹി, ഗോനദന്തരേഹി ഗഹിതപ്പമാണസമാധാനന്ത്യത്ഥോ, തം ചതുഗാവുതം യോജനം നാമ, യുജ സമാധിമ്ഹി, യു, ‘‘ഏത്തകം യോജനം നാമ ഹോതൂ’’തി ചതുഗാവുതേഹി സമാധാനന്ത്യത്ഥോ.

൧൯൭. ആരോപിതാനം ആചരിയധനൂനം പഞ്ചസതം കോസോ നാമ, അനാരോപിതാനന്ത്യപരേ. കുസ അവ്ഹാനേ, ണോ, കുസനം അവ്ഹാനം കോസോ, ഇധ പന കോസപ്പമാണത്താ കോസോ, ദ്വിസഹസ്സകരപ്പമാണോ. അഞ്ഞത്ഥ പന –

‘‘ചതുക്കാധിവീസതിയാ, അങ്ഗുലേഹി കരോ ഭവേ;

ഖ്യാതമട്ഠസഹസ്സേഹി, കോസമാനം വിഭാവിനാ’’ത്യുത്തം.

ചതുരമ്ബണന്തി ചതുരമ്ബണവീഹിബീജജാതരോപനയോഗ്യോ ഭൂമിപ്പദേസോ കരീസം നാമ, കരോന്തി ഏത്ഥ കസനരോപനാദികന്തി കരീസം, ഈസോ. ചതുരമ്ബണബീജജാതാനി രോപേന്ത്യേത്ഥാതി ചതുരമ്ബണം, അമ്ബണം ഏകാദസദോണമത്തം, അഞ്ഞേ പന ‘‘ചതുരമ്ബണം ചതുയട്ഠികം ഠാനം കരീസം നാമാ’’തി വദന്തി, തം കരീസബ്ഭന്തരാനം പരിയായഭാവപ്പസങ്ഗാ ന ഗഹേതബ്ബം.

പമാണതോ ഹത്ഥാനമട്ഠവീസപ്പമാണം ഠാനം അബ്ഭന്തരം നാമ, അബ്ഭന്തരേ അന്തോകോട്ഠാസേ ജാതം, ന ബഹികോട്ഠാസേതി അബ്ഭന്തരം. യത്ഥ യത്ഥ ഹി യോ യോ ഠിതോ, നിസിന്നോ വാ, തത്ഥ തത്ഥ സമന്താ അട്ഠവീസതിഹത്ഥപ്പമാണം ഠാനം തസ്സ തസ്സ അബ്ഭന്തരം ഠാനം നാമ. ഭൂമ്യാദിത്താ ഭൂമിവഗ്ഗോ, അഥ വാ അങ്ഗാപേക്ഖായ ഭൂമിയേവ പധാനം, പധാനേന ച ബ്യപ്പദേസോ ഭവതീതി ഭൂമിവഗ്ഗബ്യപ്പദേസോ.

ഭൂമിവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.