൩. നഗരോപമസുത്തം

൬൭. ‘‘യതോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം സത്തഹി നഗരപരിക്ഖാരേഹി സുപരിക്ഖതം [സുപരിക്ഖിത്തം (ക.)] ഹോതി, ചതുന്നഞ്ച ആഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അകരണീയം ബാഹിരേഹി പച്ചത്ഥികേഹി പച്ചാമിത്തേഹി.

‘‘കതമേഹി സത്തഹി നഗരപരിക്ഖാരേഹി സുപരിക്ഖതം ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ഏസികാ ഹോതി ഗമ്ഭീരനേമാ [ഗമ്ഭീരനേമി (ക.)] സുനിഖാതാ അചലാ അസമ്പവേധീ [അസമ്പവേധി (സീ. സ്യാ.)]. ഇമിനാ പഠമേന നഗരപരിക്ഖാരേന സുപരിക്ഖതം ഹോതി രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ പരിഖാ ഹോതി ഗമ്ഭീരാ ചേവ വിത്ഥതാ ച. ഇമിനാ ദുതിയേന നഗരപരിക്ഖാരേന സുപരിക്ഖതം ഹോതി രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ അനുപരിയായപഥോ ഹോതി ഉച്ചോ ചേവ വിത്ഥതോ ച. ഇമിനാ തതിയേന നഗരപരിക്ഖാരേന സുപരിക്ഖതം ഹോതി രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും ആവുധം സന്നിചിതം ഹോതി സലാകഞ്ചേവ ജേവനികഞ്ച [ജേവനിയഞ്ച (സീ. അട്ഠ.)]. ഇമിനാ ചതുത്ഥേന നഗരപരിക്ഖാരേന സുപരിക്ഖതം ഹോതി രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹുബലകായോ പടിവസതി, സേയ്യഥിദം – ഹത്ഥാരോഹാ അസ്സാരോഹാ രഥികാ ധനുഗ്ഗഹാ ചേലകാ ചലകാ പിണ്ഡദായകാ ഉഗ്ഗാ രാജപുത്താ പക്ഖന്ദിനോ മഹാനാഗാ സൂരാ ചമ്മയോധിനോ ദാസകപുത്താ. ഇമിനാ പഞ്ചമേന നഗരപരിക്ഖാരേന സുപരിക്ഖതം ഹോതി രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ദോവാരികോ ഹോതി പണ്ഡിതോ ബ്യത്തോ മേധാവീ അഞ്ഞാതാനം നിവാരേതാ ഞാതാനം പവേസേതാ. ഇമിനാ ഛട്ഠേന നഗരപരിക്ഖാരേന സുപരിക്ഖതം ഹോതി രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ പാകാരോ ഹോതി ഉച്ചോ ചേവ വിത്ഥതോ ച വാസനലേപനസമ്പന്നോ ച. ഇമിനാ സത്തമേന നഗരപരിക്ഖാരേന സുപരിക്ഖതം ഹോതി രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഇമേഹി സത്തഹി നഗരപരിക്ഖാരേഹി സുപരിക്ഖതം ഹോതി.

‘‘കതമേസം ചതുന്നം ആഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും തിണകട്ഠോദകം സന്നിചിതം ഹോതി അബ്ഭന്തരാനം രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും സാലിയവകം സന്നിചിതം ഹോതി അബ്ഭന്തരാനം രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും തിലമുഗ്ഗമാസാപരണ്ണം സന്നിചിതം ഹോതി അബ്ഭന്തരാനം രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും ഭേസജ്ജം സന്നിചിതം ഹോതി, സേയ്യഥിദം – സപ്പി നവനീതം തേലം മധു ഫാണിതം ലോണം അബ്ഭന്തരാനം രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നം ആഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ.

‘‘യതോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം ഇമേഹി സത്തഹി നഗരപരിക്ഖാരേഹി സുപരിക്ഖതം ഹോതി, ഇമേസഞ്ച ചതുന്നം ആഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം അകരണീയം ബാഹിരേഹി പച്ചത്ഥികേഹി പച്ചാമിത്തേഹി. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യതോ അരിയസാവകോ സത്തഹി സദ്ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി, ചതുന്നഞ്ച ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകരണീയോ മാരസ്സ അകരണീയോ പാപിമതോ. കതമേഹി സത്തഹി സദ്ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി?

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ഏസികാ ഹോതി ഗമ്ഭീരനേമാ സുനിഖാതാ അചലാ അസമ്പവേധീ അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ സദ്ധോ ഹോതി, സദ്ദഹതി തഥാഗതസ്സ ബോധിം ‘ഇതിപി സോ…പേ… ബുദ്ധോ ഭഗവാ’തി. സദ്ധേസികോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകുസലം പജഹതി, കുസലം ഭാവേതി; സാവജ്ജം പജഹതി, അനവജ്ജം ഭാവേതി; സുദ്ധം അത്താനം പരിഹരതി. ഇമിനാ പഠമേന സദ്ധമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ പരിക്ഖാ ഹോതി ഗമ്ഭീരാ ചേവ വിത്ഥതാ ച അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഹിരീമാ ഹോതി, ഹിരീയതി കായദുച്ചരിതേന വചീദുച്ചരിതേന മനോദുച്ചരിതേന, ഹിരീയതി പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമാപത്തിയാ. ഹിരീപരിക്ഖോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകുസലം പജഹതി, കുസലം ഭാവേതി; സാവജ്ജം പജഹതി, അനവജ്ജം ഭാവേതി; സുദ്ധം അത്താനം പരിഹരതി. ഇമിനാ ദുതിയേന സദ്ധമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ അനുപരിയായപഥോ ഹോതി ഉച്ചോ ചേവ വിത്ഥതോ ച അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഓത്തപ്പീ ഹോതി, ഓത്തപ്പതി കായദുച്ചരിതേന വചീദുച്ചരിതേന മനോദുച്ചരിതേന, ഓത്തപ്പതി പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമാപത്തിയാ. ഓത്തപ്പപരിയായപഥോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകുസലം പജഹതി, കുസലം ഭാവേതി; സാവജ്ജം പജഹതി, അനവജ്ജം ഭാവേതി; സുദ്ധം അത്താനം പരിഹരതി. ഇമിനാ തതിയേന സദ്ധമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും ആവുധം സന്നിചിതം ഹോതി സലാകഞ്ചേവ ജേവനികഞ്ച അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബഹുസ്സുതോ ഹോതി…പേ… ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. സുതാവുധോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകുസലം പജഹതി, കുസലം ഭാവേതി; സാവജ്ജം പജഹതി, അനവജ്ജം ഭാവേതി; സുദ്ധം അത്താനം പരിഹരതി. ഇമിനാ ചതുത്ഥേന സദ്ധമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹുബലകായോ പടിവസതി, സേയ്യഥിദം – ഹത്ഥാരോഹാ അസ്സാരോഹാ രഥികാ ധനുഗ്ഗഹാ ചേലകാ ചലകാ പിണ്ഡദായകാ ഉഗ്ഗാ രാജപുത്താ പക്ഖന്ദിനോ മഹാനാഗാ സൂരാ ചമ്മയോധിനോ ദാസകപുത്താ അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരതി അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ, കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപസമ്പദായ, ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു. വീരിയബലകായോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകുസലം പജഹതി, കുസലം ഭാവേതി; സാവജ്ജം പജഹതി, അനവജ്ജം ഭാവേതി; സുദ്ധം അത്താനം പരിഹരതി. ഇമിനാ പഞ്ചമേന സദ്ധമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ദോവാരികോ ഹോതി പണ്ഡിതോ ബ്യത്തോ മേധാവീ അഞ്ഞാതാനം നിവാരേതാ ഞാതാനം പവേസേതാ അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ സതിമാ ഹോതി പരമേന സതിനേപക്കേന സമന്നാഗതോ ചിരകതമ്പി ചിരഭാസിതമ്പി സരിതാ അനുസ്സരിതാ. സതിദോവാരികോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകുസലം പജഹതി, കുസലം ഭാവേതി; സാവജ്ജം പജഹതി, അനവജ്ജം ഭാവേതി; സുദ്ധം അത്താനം പരിഹരതി. ഇമിനാ ഛട്ഠേന സദ്ധമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ പാകാരോ ഹോതി ഉച്ചോ ചേവ വിത്ഥതോ ച വാസനലേപനസമ്പന്നോ ച അബ്ഭന്തരാനം ഗുത്തിയാ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ പഞ്ഞവാ ഹോതി ഉദയത്ഥഗാമിനിയാ പഞ്ഞായ സമന്നാഗതോ അരിയായ നിബ്ബേധികായ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമിനിയാ. പഞ്ഞാവാസനലേപനസമ്പന്നോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകുസലം പജഹതി, കുസലം ഭാവേതി; സാവജ്ജം പജഹതി, അനവജ്ജം ഭാവേതി; സുദ്ധം അത്താനം പരിഹരതി. ഇമിനാ സത്തമേന സദ്ധമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഇമേഹി സത്തഹി സദ്ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി.

‘‘കതമേസം ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ? സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും തിണകട്ഠോദകം സന്നിചിതം ഹോതി അബ്ഭന്തരാനം രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി അത്തനോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും സാലിയവകം സന്നിചിതം ഹോതി അബ്ഭന്തരാനം രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ…പേ… ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി അത്തനോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും തിലമുഗ്ഗമാസാപരണ്ണം സന്നിചിതം ഹോതി അബ്ഭന്തരാനം രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ പീതിയാ ച വിരാഗാ…പേ… തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി അത്തനോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമേ നഗരേ ബഹും ഭേസജ്ജം സന്നിചിതം ഹോതി, സേയ്യഥിദം – സപ്പി നവനീതം തേലം മധു ഫാണിതം ലോണം അബ്ഭന്തരാനം രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ബാഹിരാനം പടിഘാതായ. ഏവമേവം ഖോ ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ സുഖസ്സ ച പഹാനാ ദുക്ഖസ്സ ച പഹാനാ പുബ്ബേവ സോമനസ്സദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമാ അദുക്ഖമസുഖം ഉപേക്ഖാസതിപാരിസുദ്ധിം ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി അത്തനോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ. ഇമേസം ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ.

‘‘യതോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഇമേഹി സത്തഹി സദ്ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി, ഇമേസഞ്ച ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അകരണീയോ മാരസ്സ അകരണീയോ പാപിമതോ’’തി. തതിയം.