൧൦. അരകസുത്തം

൭൪. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അരകോ നാമ സത്ഥാ അഹോസി തിത്ഥകരോ കാമേസു വീതരാഗോ. അരകസ്സ ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സത്ഥുനോ അനേകാനി സാവകസതാനി അഹേസും. അരകോ സത്ഥാ സാവകാനം ഏവം ധമ്മം ദേസേതി – അപ്പകം, ബ്രാഹ്മണ, ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം ലഹുകം [ലഹുസം (ടീകാ)] ബഹുദുക്ഖം ബഹുപായാസം മന്തായം [മന്തായ (സബ്ബത്ഥ) ടീകാ പസ്സിതബ്ബാ] ബോദ്ധബ്ബം, കത്തബ്ബം കുസലം, ചരിതബ്ബം ബ്രഹ്മചരിയം, നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണം.

‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, തിണഗ്ഗേ ഉസ്സാവബിന്ദു സൂരിയേ ഉഗ്ഗച്ഛന്തേ ഖിപ്പംയേവ പടിവിഗച്ഛതി, ന ചിരട്ഠിതികം ഹോതി; ഏവമേവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഉസ്സാവബിന്ദൂപമം ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം ലഹുകം ബഹുദുക്ഖം ബഹുപായാസം മന്തായം ബോദ്ധബ്ബം, കത്തബ്ബം കുസലം, ചരിതബ്ബം ബ്രഹ്മചരിയം, നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണം.

‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, ഥുല്ലഫുസിതകേ ദേവേ വസ്സന്തേ ഉദകബുബ്ബുളം [ഉദകപുപ്ഫുളം (ക.)] ഖിപ്പംയേവ പടിവിഗച്ഛതി, ന ചിരട്ഠിതികം ഹോതി; ഏവമേവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഉദകബുബ്ബുളൂപമം ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം ലഹുകം ബഹുദുക്ഖം ബഹുപായാസം മന്തായം ബോദ്ധബ്ബം, കത്തബ്ബം കുസലം, ചരിതബ്ബം ബ്രഹ്മചരിയം, നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണം.

‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, ഉദകേ ദണ്ഡരാജി ഖിപ്പംയേവ പടിവിഗച്ഛതി, ന ചിരട്ഠിതികാ ഹോതി; ഏവമേവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഉദകേ ദണ്ഡരാജൂപമം ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം…പേ… നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണം.

‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, നദീ പബ്ബതേയ്യാ ദൂരങ്ഗമാ സീഘസോതാ ഹാരഹാരിനീ, നത്ഥി സോ ഖണോ വാ ലയോ വാ മുഹുത്തോ വാ യം സാ [യായ (ക.)] ആവത്തതി [ഥരതി (സീ.), ധരതി (സ്യാ.), അവതിട്ഠേയ്യ (?)], അഥ ഖോ സാ ഗച്ഛതേവ വത്തതേവ സന്ദതേവ; ഏവമേവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, നദീപബ്ബതേയ്യൂപമം ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം ലഹുകം…പേ… നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണം.

‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, ബലവാ പുരിസോ ജിവ്ഹഗ്ഗേ ഖേളപിണ്ഡം സംയൂഹിത്വാ അകസിരേനേവ വമേയ്യ [പതാപേയ്യ (ക.)]; ഏവമേവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഖേളപിണ്ഡൂപമം ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം…പേ… നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണം.

‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, ദിവസംസന്തത്തേ അയോകടാഹേ മംസപേസി [മംസപേസീ (സീ. സ്യാ.)] പക്ഖിത്താ ഖിപ്പംയേവ പടിവിഗച്ഛതി, ന ചിരട്ഠിതികാ ഹോതി; ഏവമേവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, മംസപേസൂപമം ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം…പേ… നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണം.

‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, ഗാവീ വജ്ഝാ ആഘാതനം നീയമാനാ യം യദേവ പാദം ഉദ്ധരതി, സന്തികേവ ഹോതി വധസ്സ സന്തികേവ മരണസ്സ; ഏവമേവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഗോവജ്ഝൂപമം [ഗാവീവജ്ഝൂപമം (സീ. സ്യാ.)] ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം ലഹുകം ബഹുദുക്ഖം ബഹുപായാസം മന്തായം ബോദ്ധബ്ബം, കത്തബ്ബം കുസലം, ചരിതബ്ബം ബ്രഹ്മചരിയം, നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണ’’ന്തി.

‘‘തേന ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സമയേന മനുസ്സാനം സട്ഠിവസ്സസഹസ്സാനി ആയുപ്പമാണം അഹോസി, പഞ്ചവസ്സസതികാ കുമാരികാ അലംപതേയ്യാ അഹോസി. തേന ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സമയേന മനുസ്സാനം ഛളേവ ആബാധാ അഹേസും – സീതം, ഉണ്ഹം, ജിഘച്ഛാ, പിപാസാ, ഉച്ചാരോ, പസ്സാവോ. സോ ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, അരകോ സത്ഥാ ഏവം ദീഘായുകേസു മനുസ്സേസു ഏവം ചിരട്ഠിതികേസു ഏവം അപ്പാബാധേസു സാവകാനം ഏവം ധമ്മം ദേസേസ്സതി – ‘അപ്പകം, ബ്രാഹ്മണ, ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം ലഹുകം ബഹുദുക്ഖം ബഹുപായാസം മന്തായം ബോദ്ധബ്ബം, കത്തബ്ബം കുസലം, ചരിതബ്ബം ബ്രഹ്മചരിയം, നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണ’’’ന്തി.

‘‘ഏതരഹി തം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ‘അപ്പകം ജീവിതം മനുസ്സാനം പരിത്തം ലഹുകം ബഹുദുക്ഖം ബഹുപായാസം മന്തായം ബോദ്ധബ്ബം, കത്തബ്ബം കുസലം, ചരിതബ്ബം ബ്രഹ്മചരിയം, നത്ഥി ജാതസ്സ അമരണ’ന്തി. ഏതരഹി, ഭിക്ഖവേ, യോ ചിരം ജീവതി സോ വസ്സസതം അപ്പം വാ ഭിയ്യോ. വസ്സസതം ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, ജീവന്തോ തീണിയേവ ഉതുസതാനി ജീവതി – ഉതുസതം ഹേമന്താനം, ഉതുസതം ഗിമ്ഹാനം, ഉതുസതം വസ്സാനം. തീണി ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, ഉതുസതാനി ജീവന്തോ ദ്വാദസ [ദ്വാദസം (സീ. ക.)] യേവ മാസസതാനി ജീവതി – ചത്താരി മാസസതാനി ഹേമന്താനം, ചത്താരി മാസസതാനി ഗിമ്ഹാനം, ചത്താരി മാസസതാനി വസ്സാനം. ദ്വാദസ ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, മാസസതാനി ജീവന്തോ ചതുവീസതിയേവ അദ്ധമാസസതാനി ജീവതി – അട്ഠദ്ധമാസസതാനി ഹേമന്താനം, അട്ഠദ്ധമാസസതാനി ഗിമ്ഹാനം, അട്ഠദ്ധമാസസതാനി വസ്സാനം. ചതുവീസതി ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, അദ്ധമാസസതാനി ജീവന്തോ ഛത്തിംസംയേവ രത്തിസഹസ്സാനി ജീവതി – ദ്വാദസ രത്തിസഹസ്സാനി ഹേമന്താനം, ദ്വാദസ രത്തിസഹസ്സാനി ഗിമ്ഹാനം, ദ്വാദസ രത്തിസഹസ്സാനി വസ്സാനം. ഛത്തിംസം ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, രത്തിസഹസ്സാനി ജീവന്തോ ദ്വേസത്തതിയേവ [ദ്വേസത്തതിഞ്ഞേവ (സ്യാ.), ദ്വേസത്തതിഞ്ചേവ (ക.)] ഭത്തസഹസ്സാനി ഭുഞ്ജതി – ചതുവീസതി ഭത്തസഹസ്സാനി ഹേമന്താനം, ചതുവീസതി ഭത്തസഹസ്സാനി ഗിമ്ഹാനം, ചതുവീസതി ഭത്തസഹസ്സാനി വസ്സാനം സദ്ധിം മാതുഥഞ്ഞായ സദ്ധിം ഭത്തന്തരായേന.

‘‘തത്രിമേ ഭത്തന്തരായാ കപിമിദ്ധോപി ഭത്തം ന ഭുഞ്ജതി, ദുക്ഖിതോപി ഭത്തം ന ഭുഞ്ജതി, ബ്യാധിതോപി ഭത്തം ന ഭുഞ്ജതി, ഉപോസഥികോപി ഭത്തം ന ഭുഞ്ജതി, അലാഭകേനപി ഭത്തം ന ഭുഞ്ജതി. ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മയാ വസ്സസതായുകസ്സ മനുസ്സസ്സ ആയുപി സങ്ഖാതോ [സങ്ഖാതം (?)], ആയുപ്പമാണമ്പി സങ്ഖാതം, ഉതൂപി സങ്ഖാതാ, സംവച്ഛരാപി സങ്ഖാതാ, മാസാപി സങ്ഖാതാ, അദ്ധമാസാപി സങ്ഖാതാ, രത്തിപി സങ്ഖാതാ, ദിവാപി സങ്ഖാതാ, ഭത്താപി സങ്ഖാതാ, ഭത്തന്തരായാപി സങ്ഖാതാ. യം, ഭിക്ഖവേ, സത്ഥാരാ കരണീയം സാവകാനം ഹിതേസിനാ അനുകമ്പകേന അനുകമ്പം ഉപാദായ; കതം വോ തം മയാ ഏതാനി, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖമൂലാനി ഏതാനി സുഞ്ഞാഗാരാനി. ഝായഥ, ഭിക്ഖവേ, മാ പമാദത്ഥ; മാ പച്ഛാ വിപ്പടിസാരിനോ അഹുവത്ഥ. അയം വോ അമ്ഹാകം അനുസാസനീ’’തി. ദസമം.

മഹാവഗ്ഗോ സത്തമോ.