൮. വിനയവഗ്ഗോ

൧. പഠമവിനയധരസുത്തം

൭൫. [പരി. ൩൨൭] ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു വിനയധരോ ഹോതി. കതമേഹി സത്തഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സീലവാ ഹോതി പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ വിഹരതി ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീ സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു, ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു വിനയധരോ ഹോതീ’’തി. പഠമം.

൨. ദുതിയവിനയധരസുത്തം

൭൬. [പരി. ൩൨൭] ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു വിനയധരോ ഹോതി. കതമേഹി സത്തഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി സുവിഭത്താനി സുപ്പവത്തീനി സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ, ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു വിനയധരോ ഹോതീ’’തി. ദുതിയം.

൩. തതിയവിനയധരസുത്തം

൭൭. ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു വിനയധരോ ഹോതി. കതമേഹി സത്തഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, വിനയേ ഖോ പന ഠിതോ ഹോതി അസംഹീരോ, ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു വിനയധരോ ഹോതീ’’തി. തതിയം.

൪. ചതുത്ഥവിനയധരസുത്തം

൭൮. [പരി. ൩൨൭] ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു വിനയധരോ ഹോതി. കതമേഹി സത്തഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി, സേയ്യഥിദം – ഏകമ്പി ജാതിം, ദ്വേപി ജാതിയോ…പേ… ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി. ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനാതി. ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു വിനയധരോ ഹോതീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. പഠമവിനയധരസോഭനസുത്തം

൭൯. ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ [സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു (സീ. സ്യാ. ക.) അനന്തരസുത്തദ്വേയേ പന ഇദം പാഠനാനത്തം നത്ഥി. പരി. ൩൨൭] വിനയധരോ സോഭതി. കതമേഹി സത്തഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സീലവാ ഹോതി…പേ… സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു, ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ സോഭതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയവിനയധരസോഭനസുത്തം

൮൦. ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ സോഭതി. കതമേഹി സത്തഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി സുവിഭത്താനി സുപ്പവത്തീനി സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ, ചതുന്നം ഝാനാനം…പേ… അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ സോഭതീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. തതിയവിനയധരസോഭനസുത്തം

൮൧. ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ സോഭതി. കതമേഹി സത്തഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, വിനയേ ഖോ പന ഠിതോ ഹോതി അസംഹീരോ, ചതുന്നം ഝാനാനം…പേ… അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ സോഭതീ’’തി. സത്തമം.

൮. ചതുത്ഥവിനയധരസോഭനസുത്തം

൮൨. ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ [സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു (ക.)] വിനയധരോ സോഭതി. കതമേഹി സത്തഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി, സേയ്യഥിദം – ഏകമ്പി ജാതിം, ദ്വേപി ജാതിയോ…പേ… ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന…പേ… ആസവാനം ഖയാ…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ സോഭതീ’’തി. അട്ഠമം.

൯. സത്ഥുസാസനസുത്തം

൮൩. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലി ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘സാധു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സംഖിത്തേന ധമ്മം ദേസേതു, യമഹം ഭഗവതോ ധമ്മം സുത്വാ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരേയ്യ’’ന്തി. ‘‘യേ ഖോ ത്വം, ഉപാലി, ധമ്മേ ജാനേയ്യാസി – ‘ഇമേ ധമ്മാ ന ഏകന്തനിബ്ബിദായ വിരാഗായ നിരോധായ ഉപസമായ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തന്തീ’തി; ഏകംസേന, ഉപാലി, ധാരേയ്യാസി – ‘നേസോ ധമ്മോ നേസോ വിനയോ നേതം സത്ഥുസാസന’ന്തി. യേ ച ഖോ ത്വം, ഉപാലി, ധമ്മേ ജാനേയ്യാസി – ‘ഇമേ ധമ്മാ ഏകന്തനിബ്ബിദായ വിരാഗായ നിരോധായ ഉപസമായ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തന്തീ’തി; ഏകംസേന, ഉപാലി, ധാരേയ്യാസി – ‘ഏസോ ധമ്മോ ഏസോ വിനയോ ഏതം സത്ഥുസാസന’’’ന്തി. നവമം.

൧൦. അധികരണസമഥസുത്തം

൮൪. ‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണസമഥാ ധമ്മാ ഉപ്പന്നുപ്പന്നാനം അധികരണാനം സമഥായ വൂപസമായ. കതമേ സത്ത? സമ്മുഖാവിനയോ ദാതബ്ബോ, സതിവിനയോ ദാതബ്ബോ, അമൂള്ഹവിനയോ ദാതബ്ബോ [പടിഞ്ഞാതകരണം, യേഭുയ്യസ്സികാ, തസ്സപാപിയ്യസ്സികാ, തിണവത്ഥാരകോ (സ്യാ.) ദീ. നി. ൩.൩൩൨ സങ്ഗീതിസുത്തേന ച പാചി. ൬൫൫ വിനയേന ച സംസന്ദേതബ്ബം], പടിഞ്ഞാതകരണം ദാതബ്ബം, യേഭുയ്യസികാ ദാതബ്ബാ, തസ്സപാപിയസികാ ദാതബ്ബാ, തിണവത്ഥാരകോ ദാതബ്ബോ [പടിഞ്ഞാതകരണം, യേഭുയ്യസ്സികാ, തസ്സപാപിയ്യസ്സികാ, തിണവത്ഥാരകോ (സ്യാ.) ദീ. നി. ൩.൩൩൨ സങ്ഗീതിസുത്തേന ച പാചി. ൬൫൫ വിനയേന ച സംസന്ദേതബ്ബം]. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത അധികരണസമഥാ ധമ്മാ ഉപ്പന്നുപ്പന്നാനം അധികരണാനം സമഥായ വൂപസമായാ’’തി. ദസമം.

വിനയവഗ്ഗോ അട്ഠമോ.