൭. ഛളങ്ഗദാനസുത്തം

൩൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന വേളുകണ്ഡകീ [വേളുകണ്ഡകിയാ (അ. നി. ൭.൫൩; ൨.൧൩൪; സം. നി. ൨.൧൭൩)] നന്ദമാതാ ഉപാസികാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനപ്പമുഖേ ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഛളങ്ഗസമന്നാഗതം ദക്ഖിണം പതിട്ഠാപേതി. അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന വേളുകണ്ഡകിം നന്ദമാതരം ഉപാസികം സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനപ്പമുഖേ ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഛളങ്ഗസമന്നാഗതം ദക്ഖിണം പതിട്ഠാപേന്തിം. ദിസ്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, വേളുകണ്ഡകീ നന്ദമാതാ ഉപാസികാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനപ്പമുഖേ ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഛളങ്ഗസമന്നാഗതം ദക്ഖിണം പതിട്ഠാപേതി’’.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഛളങ്ഗസമന്നാഗതാ ദക്ഖിണാ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ദായകസ്സ തീണങ്ഗാനി ഹോന്തി, പടിഗ്ഗാഹകാനം തീണങ്ഗാനി. കതമാനി ദായകസ്സ തീണങ്ഗാനി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ദായകോ പുബ്ബേവ ദാനാ സുമനോ ഹോതി, ദദം ചിത്തം പസാദേതി, ദത്വാ അത്തമനോ ഹോതി. ഇമാനി ദായകസ്സ തീണങ്ഗാനി.

‘‘കതമാനി പടിഗ്ഗാഹകാനം തീണങ്ഗാനി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, പടിഗ്ഗാഹകാ വീതരാഗാ വാ ഹോന്തി രാഗവിനയായ വാ പടിപന്നാ, വീതദോസാ വാ ഹോന്തി ദോസവിനയായ വാ പടിപന്നാ, വീതമോഹാ വാ ഹോന്തി മോഹവിനയായ വാ പടിപന്നാ. ഇമാനി പടിഗ്ഗാഹകാനം തീണങ്ഗാനി. ഇതി ദായകസ്സ തീണങ്ഗാനി, പടിഗ്ഗാഹകാനം തീണങ്ഗാനി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛളങ്ഗസമന്നാഗതാ ദക്ഖിണാ ഹോതി.

‘‘ഏവം ഛളങ്ഗസമന്നാഗതായ, ഭിക്ഖവേ, ദക്ഖിണായ ന സുകരം പുഞ്ഞസ്സ പമാണം ഗഹേതും – ‘ഏത്തകോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ സോവഗ്ഗികോ സുഖവിപാകോ സഗ്ഗസംവത്തനികോ ഇട്ഠായ കന്തായ മനാപായ ഹിതായ സുഖായ സംവത്തതീ’തി. അഥ ഖോ അസങ്ഖ്യേയ്യോ [അസങ്ഖേയ്യോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] അപ്പമേയ്യോ മഹാപുഞ്ഞക്ഖന്ധോത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, മഹാസമുദ്ദേ ന സുകരം ഉദകസ്സ പമാണം ഗഹേതും – ‘ഏത്തകാനി ഉദകാള്ഹകാനീതി വാ ഏത്തകാനി ഉദകാള്ഹകസതാനീതി വാ ഏത്തകാനി ഉദകാള്ഹകസഹസ്സാനീതി വാ ഏത്തകാനി ഉദകാള്ഹകസതസഹസ്സാനീ’തി വാ. അഥ ഖോ അസങ്ഖ്യേയ്യോ അപ്പമേയ്യോ മഹാഉദകക്ഖന്ധോത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം ഛളങ്ഗസമന്നാഗതായ ദക്ഖിണായ ന സുകരം പുഞ്ഞസ്സ പമാണം ഗഹേതും – ‘ഏത്തകോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ സോവഗ്ഗികോ സുഖവിപാകോ സഗ്ഗസംവത്തനികോ ഇട്ഠായ കന്തായ മനാപായ ഹിതായ സുഖായ സംവത്തതീ’തി. അഥ ഖോ അസങ്ഖ്യേയ്യോ അപ്പമേയ്യോ മഹാപുഞ്ഞക്ഖന്ധോത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതീ’’തി.

[പേ. വ. ൩൦൫ പേതവത്ഥുമ്ഹിപി] ‘‘പുബ്ബേവ ദാനാ സുമനോ, ദദം ചിത്തം പസാദയേ;

ദത്വാ അത്തമനോ ഹോതി, ഏസാ യഞ്ഞസ്സ [പുഞ്ഞസ്സ (ക.)] സമ്പദാ.

‘‘വീതരാഗാ [വീതരാഗോ (സ്യാ. കം. ക.) ഏവം അനന്തരപദത്തയേപി] വീതദോസാ, വീതമോഹാ അനാസവാ;

ഖേത്തം യഞ്ഞസ്സ സമ്പന്നം, സഞ്ഞതാ ബ്രഹ്മചാരയോ [ബ്രഹ്മചാരിനോ (സ്യാ. കം.)].

‘‘സയം ആചമയിത്വാന, ദത്വാ സകേഹി പാണിഭി;

അത്തനോ പരതോ ചേസോ, യഞ്ഞോ ഹോതി മഹപ്ഫലോ.

[അ. നി. ൪.൪൦] ‘‘ഏവം യജിത്വാ മേധാവീ, സദ്ധോ മുത്തേന ചേതസാ;

അബ്യാപജ്ജം സുഖം ലോകം, പണ്ഡിതോ ഉപപജ്ജതീ’’തി. സത്തമം;