൭. സോപ്പസുത്തം

൧൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനുപട്ഠാനസാലാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. ആയസ്മാപി ഖോ സാരിപുത്തോ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനുപട്ഠാനസാലാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ആയസ്മാപി ഖോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ…പേ… ആയസ്മാപി ഖോ മഹാകസ്സപോ… ആയസ്മാപി ഖോ മഹാകച്ചായനോ… ആയസ്മാപി ഖോ മഹാകോട്ഠികോ [മഹാകോട്ഠിതോ (സീ. പീ.)] … ആയസ്മാപി ഖോ മഹാചുന്ദോ… ആയസ്മാപി ഖോ മഹാകപ്പിനോ… ആയസ്മാപി ഖോ അനുരുദ്ധോ… ആയസ്മാപി ഖോ രേവതോ… ആയസ്മാപി ഖോ ആനന്ദോ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനുപട്ഠാനസാലാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ബഹുദേവ രത്തിം നിസജ്ജായ വീതിനാമേത്വാ ഉട്ഠായാസനാ വിഹാരം പാവിസി. തേപി ഖോ ആയസ്മന്തോ അചിരപക്കന്തസ്സ ഭഗവതോ ഉട്ഠായാസനാ യഥാവിഹാരം അഗമംസു. യേ പന തത്ഥ ഭിക്ഖൂ നവാ അചിരപബ്ബജിതാ അധുനാഗതാ ഇമം ധമ്മവിനയം തേ യാവ സൂരിയുഗ്ഗമനാ കാകച്ഛമാനാ സുപിംസു. അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന തേ ഭിക്ഖൂ യാവ സൂരിയുഗ്ഗമനാ കാകച്ഛമാനേ സുപന്തേ. ദിസ്വാ യേനുപട്ഠാനസാലാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി –

‘‘കഹം നു ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സാരിപുത്തോ? കഹം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ? കഹം മഹാകസ്സപോ? കഹം മഹാകച്ചായനോ? കഹം മഹാകോട്ഠികോ? കഹം മഹാചുന്ദോ? കഹം മഹാകപ്പിനോ? കഹം അനുരുദ്ധോ? കഹം രേവതോ? കഹം ആനന്ദോ? കഹം നു ഖോ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഥേരാ സാവകാ ഗതാ’’തി? ‘‘തേപി ഖോ, ഭന്തേ, ആയസ്മന്തോ അചിരപക്കന്തസ്സ ഭഗവതോ ഉട്ഠായാസനാ യഥാവിഹാരം അഗമംസൂ’’തി. ‘‘കേന നോ [കേന നോ (ക.), കേ നു (കത്ഥചി)] തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഥേരാ ഭിക്ഖൂ നാഗതാതി [ഭിക്ഖൂ നവാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.), ഭിക്ഖൂ ഗതാതി (?)] യാവ സൂരിയുഗ്ഗമനാ കാകച്ഛമാനാ സുപഥ? തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, അപി നു തുമ്ഹേഹി ദിട്ഠം വാ സുതം വാ – ‘രാജാ ഖത്തിയോ മുദ്ധാഭിസിത്തോ [മുദ്ധാഭിസിത്തോ (ക.)] യാവദത്ഥം സേയ്യസുഖം പസ്സസുഖം മിദ്ധസുഖം അനുയുത്തോ വിഹരന്തോ യാവജീവം രജ്ജം കാരേന്തോ ജനപദസ്സ വാ പിയോ മനാപോ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘സാധു, ഭിക്ഖവേ! മയാപി ഖോ ഏതം, ഭിക്ഖവേ, നേവ ദിട്ഠം ന സുതം – ‘രാജാ ഖത്തിയോ മുദ്ധാഭിസിത്തോ യാവദത്ഥം സേയ്യസുഖം പസ്സസുഖം മിദ്ധസുഖം അനുയുത്തോ വിഹരന്തോ യാവജീവം രജ്ജം കാരേന്തോ ജനപദസ്സ വാ പിയോ മനാപോ’’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, അപി നു തുമ്ഹേഹി ദിട്ഠം വാ സുതം വാ – ‘രട്ഠികോ…പേ… പേത്തണികോ… സേനാപതികോ… ഗാമഗാമണികോ [ഗാമഗാമികോ (സീ. പീ.)] … പൂഗഗാമണികോ യാവദത്ഥം സേയ്യസുഖം പസ്സസുഖം മിദ്ധസുഖം അനുയുത്തോ വിഹരന്തോ യാവജീവം പൂഗഗാമണികത്തം കാരേന്തോ പൂഗസ്സ വാ പിയോ മനാപോ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘സാധു, ഭിക്ഖവേ! മയാപി ഖോ ഏതം, ഭിക്ഖവേ, നേവ ദിട്ഠം ന സുതം – ‘പൂഗഗാമണികോ യാവദത്ഥം സേയ്യസുഖം പസ്സസുഖം മിദ്ധസുഖം അനുയുത്തോ വിഹരന്തോ യാവജീവം പൂഗഗാമണികത്തം വാ കാരേന്തോ പൂഗസ്സ വാ പിയോ മനാപോ’’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, അപി നു തുമ്ഹേഹി ദിട്ഠം വാ സുതം വാ – ‘സമണോ വാ ബ്രാഹ്മണോ വാ യാവദത്ഥം സേയ്യസുഖം പസ്സസുഖം മിദ്ധസുഖം അനുയുത്തോ ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരോ ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞൂ ജാഗരിയം അനനുയുത്തോ അവിപസ്സകോ കുസലാനം ധമ്മാനം പുബ്ബരത്താപരരത്തം ബോധിപക്ഖിയാനം [ബോധപക്ഖിയാനം (സീ.), ബോധപക്ഖികാനം (പീ.)] ധമ്മാനം ഭാവനാനുയോഗം അനനുയുത്തോ ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തോ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘സാധു, ഭിക്ഖവേ! മയാപി ഖോ ഏതം, ഭിക്ഖവേ, നേവ ദിട്ഠം ന സുതം – ‘സമണോ വാ ബ്രാഹ്മണോ വാ യാവദത്ഥം സേയ്യസുഖം പസ്സസുഖം മിദ്ധസുഖം അനുയുത്തോ ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരോ ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞൂ ജാഗരിയം അനനുയുത്തോ അവിപസ്സകോ കുസലാനം ധമ്മാനം പുബ്ബരത്താപരരത്തം ബോധിപക്ഖിയാനം ധമ്മാനം ഭാവനാനുയോഗം അനനുയുത്തോ ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തോ’’’തി.

‘‘തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരാ ഭവിസ്സാമ, ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുനോ, ജാഗരിയം അനുയുത്താ, വിപസ്സകാ കുസലാനം ധമ്മാനം, പുബ്ബരത്താപരരത്തം ബോധിപക്ഖിയാനം ധമ്മാനം, ഭാവനാനുയോഗമനുയുത്താ വിഹരിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. സത്തമം.