(൨൫) ൫. ദുച്ചരിതവഗ്ഗോ

൧. പഠമദുച്ചരിതസുത്തം

൨൪൧. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ ദുച്ചരിതേ. കതമേ പഞ്ച? അത്താപി അത്താനം ഉപവദതി; അനുവിച്ച വിഞ്ഞൂ ഗരഹന്തി; പാപകോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി; സമ്മൂള്ഹോ കാലം കരോതി; കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആദീനവാ ദുച്ചരിതേ.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആനിസംസാ സുചരിതേ. കതമേ പഞ്ച? അത്താപി അത്താനം ന ഉപവദതി; അനുവിച്ച വിഞ്ഞൂ പസംസന്തി; കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി; അസമ്മൂള്ഹോ കാലം കരോതി; കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആനിസംസാ സുചരിതേ’’തി. പഠമം.

൨. പഠമകായദുച്ചരിതസുത്തം

൨൪൨. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ കായദുച്ചരിതേ…പേ… ആനിസംസാ കായസുചരിതേ…പേ…. ദുതിയം.

൩. പഠമവചീദുച്ചരിതസുത്തം

൨൪൩. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ വചീദുച്ചരിതേ…പേ… ആനിസംസാ വചീസുചരിതേ…പേ…. തതിയം.

൪. പഠമമനോദുച്ചരിതസുത്തം

൨൪൪. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ മനോദുച്ചരിതേ…പേ… ആനിസംസാ മനോസുചരിതേ. കതമേ പഞ്ച? അത്താപി അത്താനം ന ഉപവദതി; അനുവിച്ച വിഞ്ഞൂ പസംസന്തി; കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി; അസമ്മൂള്ഹോ കാലം കരോതി; കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആനിസംസാ മനോസുചരിതേ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ദുതിയദുച്ചരിതസുത്തം

൨൪൫. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ ദുച്ചരിതേ. കതമേ പഞ്ച? അത്താപി അത്താനം ഉപവദതി; അനുവിച്ച വിഞ്ഞൂ ഗരഹന്തി; പാപകോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി; സദ്ധമ്മാ വുട്ഠാതി; അസദ്ധമ്മേ പതിട്ഠാതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആദീനവാ ദുച്ചരിതേ.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആനിസംസാ സുചരിതേ. കതമേ പഞ്ച? അത്താപി അത്താനം ന ഉപവദതി; അനുവിച്ച വിഞ്ഞൂ പസംസന്തി; കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി; അസദ്ധമ്മാ വുട്ഠാതി; സദ്ധമ്മേ പതിട്ഠാതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആനിസംസാ സുചരിതേ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയകായദുച്ചരിതസുത്തം

൨൪൬. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ കായദുച്ചരിതേ…പേ… ആനിസംസാ കായസുചരിതേ…പേ…. ഛട്ഠം.

൭. ദുതിയവചീദുച്ചരിതസുത്തം

൨൪൭. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ വചീദുച്ചരിതേ…പേ… ആനിസംസാ വചീസുചരിതേ…പേ…. സത്തമം.

൮. ദുതിയമനോദുച്ചരിതസുത്തം

൨൪൮. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ മനോദുച്ചരിതേ…പേ… ആനിസംസാ മനോസുചരിതേ. കതമേ പഞ്ച? അത്താപി അത്താനം ന ഉപവദതി; അനുവിച്ച വിഞ്ഞൂ പസംസന്തി; കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി; അസദ്ധമ്മാ വുട്ഠാതി; സദ്ധമ്മേ പതിട്ഠാതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആനിസംസാ മനോസുചരിതേ’’തി. അട്ഠമം.

൯. സിവഥികസുത്തം

൨൪൯. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ സിവഥികായ [സീവഥികായ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]. കതമേ പഞ്ച? അസുചി, ദുഗ്ഗന്ധാ, സപ്പടിഭയാ, വാളാനം അമനുസ്സാനം ആവാസോ, ബഹുനോ ജനസ്സ ആരോദനാ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആദീനവാ സിവഥികായ.

‘‘ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചിമേ ആദീനവാ സിവഥികൂപമേ പുഗ്ഗലേ. കതമേ പഞ്ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ അസുചിനാ കായകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി; അസുചിനാ വചീകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി; അസുചിനാ മനോകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഇദമസ്സ അസുചിതായ വദാമി. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, സിവഥികാ അസുചി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘തസ്സ അസുചിനാ കായകമ്മേന സമന്നാഗതസ്സ, അസുചിനാ വചീകമ്മേന സമന്നാഗതസ്സ, അസുചിനാ മനോകമ്മേന സമന്നാഗതസ്സ പാപകോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി. ഇദമസ്സ ദുഗ്ഗന്ധതായ വദാമി. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, സിവഥികാ ദുഗ്ഗന്ധാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘തമേനം അസുചിനാ കായകമ്മേന സമന്നാഗതം, അസുചിനാ വചീകമ്മേന സമന്നാഗതം, അസുചിനാ മനോകമ്മേന സമന്നാഗതം പേസലാ സബ്രഹ്മചാരീ ആരകാ പരിവജ്ജന്തി. ഇദമസ്സ സപ്പടിഭയസ്മിം വദാമി. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, സിവഥികാ സപ്പടിഭയാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘സോ അസുചിനാ കായകമ്മേന സമന്നാഗതോ, അസുചിനാ വചീകമ്മേന സമന്നാഗതോ, അസുചിനാ മനോകമ്മേന സമന്നാഗതോ സഭാഗേഹി പുഗ്ഗലേഹി സദ്ധിം സംവസതി. ഇദമസ്സ വാളാവാസസ്മിം വദാമി. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, സിവഥികാ വാളാനം അമനുസ്സാനം ആവാസോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘തമേനം അസുചിനാ കായകമ്മേന സമന്നാഗതം, അസുചിനാ വചീകമ്മേന സമന്നാഗതം, അസുചിനാ മനോകമ്മേന സമന്നാഗതം പേസലാ സബ്രഹ്മചാരീ ദിസ്വാ ഖീയധമ്മം [ഖീയനധമ്മം (സീ.)] ആപജ്ജന്തി – ‘അഹോ വത നോ ദുക്ഖം യേ മയം ഏവരൂപേഹി പുഗ്ഗലേഹി സദ്ധിം സംവസാമാ’തി! ഇദമസ്സ ആരോദനായ വദാമി. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, സിവഥികാ ബഹുനോ ജനസ്സ ആരോദനാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആദീനവാ സിവഥികൂപമേ പുഗ്ഗലേ’’തി. നവമം.

൧൦. പുഗ്ഗലപ്പസാദസുത്തം

൨൫൦. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ പുഗ്ഗലപ്പസാദേ. കതമേ പഞ്ച? യസ്മിം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലേ പുഗ്ഗലോ അഭിപ്പസന്നോ ഹോതി, സോ തഥാരൂപം ആപത്തിം ആപന്നോ ഹോതി യഥാരൂപായ ആപത്തിയാ സങ്ഘോ ഉക്ഖിപതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘യോ ഖോ മ്യായം പുഗ്ഗലോ പിയോ മനാപോ സോ സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തോ’തി. ഭിക്ഖൂസു അപ്പസാദബഹുലോ ഹോതി. ഭിക്ഖൂസു അപ്പസാദബഹുലോ സമാനോ അഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ ന ഭജതി. അഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ അഭജന്തോ സദ്ധമ്മം ന സുണാതി. സദ്ധമ്മം അസുണന്തോ സദ്ധമ്മാ പരിഹായതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഠമോ ആദീനവോ പുഗ്ഗലപ്പസാദേ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, യസ്മിം പുഗ്ഗലേ പുഗ്ഗലോ അഭിപ്പസന്നോ ഹോതി, സോ തഥാരൂപം ആപത്തിം ആപന്നോ ഹോതി യഥാരൂപായ ആപത്തിയാ സങ്ഘോ അന്തേ നിസീദാപേതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘യോ ഖോ മ്യായം പുഗ്ഗലോ പിയോ മനാപോ സോ സങ്ഘേന അന്തേ നിസീദാപിതോ’തി. ഭിക്ഖൂസു അപ്പസാദബഹുലോ ഹോതി. ഭിക്ഖൂസു അപ്പസാദബഹുലോ സമാനോ അഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ ന ഭജതി. അഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ അഭജന്തോ സദ്ധമ്മം ന സുണാതി. സദ്ധമ്മം അസുണന്തോ സദ്ധമ്മാ പരിഹായതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയോ ആദീനവോ പുഗ്ഗലപ്പസാദേ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, യസ്മിം പുഗ്ഗലേ പുഗ്ഗലോ അഭിപ്പസന്നോ ഹോതി, സോ ദിസാപക്കന്തോ ഹോതി…പേ… സോ വിബ്ഭന്തോ ഹോതി…പേ… സോ കാലങ്കതോ ഹോതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘യോ ഖോ മ്യായം പുഗ്ഗലോ പിയോ മനാപോ സോ കാലങ്കതോ’തി. അഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ ന ഭജതി. അഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ അഭജന്തോ സദ്ധമ്മം ന സുണാതി. സദ്ധമ്മം അസുണന്തോ സദ്ധമ്മാ പരിഹായതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചമോ ആദീനവോ പുഗ്ഗലപ്പസാദേ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആദീനവാ പുഗ്ഗലപ്പസാദേ’’തി. ദസമം.

ദുച്ചരിതവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.