(൨൬) ൬. ഉപസമ്പദാവഗ്ഗോ

൧. ഉപസമ്പാദേതബ്ബസുത്തം

൨൫൧. [മഹാവ. ൮൪] ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബം. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അസേഖേന സീലക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി; അസേഖേന സമാധിക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി; അസേഖേന പഞ്ഞാക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി; അസേഖേന വിമുത്തിക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി; അസേഖേന വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബ’’ന്തി. പഠമം.

൨. നിസ്സയസുത്തം

൨൫൨. [മഹാവ. ൮൪] ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അസേഖേന സീലക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി…പേ… അസേഖേന വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഇമേഹി…പേ… നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ’’തി. ദുതിയം.

൩. സാമണേരസുത്തം

൨൫൩. [മഹാവ. ൮൪] ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അസേഖേന സീലക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി; അസേഖേന സമാധിക്ഖന്ധേന… അസേഖേന പഞ്ഞാക്ഖന്ധേന… അസേഖേന വിമുത്തിക്ഖന്ധേന… അസേഖേന വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ’’തി. തതിയം.

൪. പഞ്ചമച്ഛരിയസുത്തം

൨൫൪. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, മച്ഛരിയാനി. കതമാനി പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, ധമ്മമച്ഛരിയം – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച മച്ഛരിയാനി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം മച്ഛരിയാനം ഏതം പടികുട്ഠം [പതികിട്ഠം (സീ. പീ.), പടിക്കിട്ഠം (സ്യാ. കം.), പടികിട്ഠം (ക.)], യദിദം ധമ്മമച്ഛരിയ’’ന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. മച്ഛരിയപ്പഹാനസുത്തം

൨൫൫. ‘‘പഞ്ചന്നം, ഭിക്ഖവേ, മച്ഛരിയാനം പഹാനായ സമുച്ഛേദായ ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതി. കതമേസം പഞ്ചന്നം? ആവാസമച്ഛരിയസ്സ പഹാനായ സമുച്ഛേദായ ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതി; കുലമച്ഛരിയസ്സ…പേ… ലാഭമച്ഛരിയസ്സ… വണ്ണമച്ഛരിയസ്സ… ധമ്മമച്ഛരിയസ്സ പഹാനായ സമുച്ഛേദായ ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം മച്ഛരിയാനം പഹാനായ സമുച്ഛേദായ ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. പഠമഝാനസുത്തം

൨൫൬. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും. കതമേ പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, ധമ്മമച്ഛരിയം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും. കതമേ പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, ധമ്മമച്ഛരിയം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതു’’ന്തി. ഛട്ഠം.

൭-൧൩. ദുതിയഝാനസുത്താദിസത്തകം

൨൫൭-൨൬൩. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ ദുതിയം ഝാനം…പേ… അഭബ്ബോ തതിയം ഝാനം… അഭബ്ബോ ചതുത്ഥം ഝാനം… അഭബ്ബോ സോതാപത്തിഫലം… അഭബ്ബോ സകദാഗാമിഫലം… അഭബ്ബോ അനാഗാമിഫലം… അഭബ്ബോ അരഹത്തം [അരഹത്തഫലം (സീ.)] സച്ഛികാതും. കതമേ പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, ധമ്മമച്ഛരിയം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ അരഹത്തം സച്ഛികാതും.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ ദുതിയം ഝാനം…പേ… ഭബ്ബോ തതിയം ഝാനം… ഭബ്ബോ ചതുത്ഥം ഝാനം… ഭബ്ബോ സോതാപത്തിഫലം… ഭബ്ബോ സകദാഗാമിഫലം… ഭബ്ബോ അനാഗാമിഫലം… ഭബ്ബോ അരഹത്തം സച്ഛികാതും. കതമേ പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, ധമ്മമച്ഛരിയം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ അരഹത്തം സച്ഛികാതു’’ന്തി. തേരസമം.

൧൪. അപരപഠമഝാനസുത്തം

൨൬൪. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും. കതമേ പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, അകതഞ്ഞുതം അകതവേദിതം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും. കതമേ പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, അകതഞ്ഞുതം അകതവേദിതം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതു’’ന്തി. ചുദ്ദസമം.

൧൫-൨൧. അപരദുതിയഝാനസുത്താദിസത്തകം

൨൬൫-൨൭൧. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ ദുതിയം ഝാനം…പേ… തതിയം ഝാനം… ചതുത്ഥം ഝാനം… സോതാപത്തിഫലം… സകദാഗാമിഫലം… അനാഗാമിഫലം… അരഹത്തം സച്ഛികാതും. കതമേ പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, അകതഞ്ഞുതം അകതവേദിതം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ അരഹത്തം സച്ഛികാതും.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ ദുതിയം ഝാനം…പേ… തതിയം ഝാനം… ചതുത്ഥം ഝാനം… സോതാപത്തിഫലം… സകദാഗാമിഫലം… അനാഗാമിഫലം… അരഹത്തം സച്ഛികാതും. കതമേ പഞ്ച? ആവാസമച്ഛരിയം, കുലമച്ഛരിയം, ലാഭമച്ഛരിയം, വണ്ണമച്ഛരിയം, അകതഞ്ഞുതം അകതവേദിതം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ അരഹത്തം സച്ഛികാതു’’ന്തി. ഏകവീസതിമം.

ഉപസമ്പദാവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.