൬. നിരോധസുത്തം

൧൬൬. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി…പേ… ‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു സീലസമ്പന്നോ സമാധിസമ്പന്നോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി [സമാപജ്ജേയ്യപി വുട്ഠഹേയ്യപി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] – അത്ഥേതം ഠാനം. നോ ചേ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ അഞ്ഞം ആരാധേയ്യ, അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം [കബളിംകാരാഹാരഭക്ഖാനം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി.

ഏവം വുത്തേ ആയസ്മാ ഉദായീ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘അട്ഠാനം ഖോ ഏതം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, അനവകാസോ യം സോ ഭിക്ഖു അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – നത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി.

ദുതിയമ്പി ഖോ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു സീലസമ്പന്നോ സമാധിസമ്പന്നോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാനം. നോ ചേ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ അഞ്ഞം ആരാധേയ്യ, അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി.

തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘അട്ഠാനം ഖോ ഏതം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, അനവകാസോ യം സോ ഭിക്ഖു അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – നത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘യാവതതിയകമ്പി [യാവതതിയമ്പി (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഖോ മേ ആയസ്മാ ഉദായീ പടിക്കോസതി, ന ച മേ കോചി ഭിക്ഖു അനുമോദതി. യംനൂനാഹം യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു സീലസമ്പന്നോ സമാധിസമ്പന്നോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാനം. നോ ചേ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ അഞ്ഞം ആരാധേയ്യ, അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി.

ഏവം വുത്തേ ആയസ്മാ ഉദായീ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘അട്ഠാനം ഖോ ഏതം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, അനവകാസോ യം സോ ഭിക്ഖു അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – നത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി.

ദുതിയമ്പി ഖോ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു സീലസമ്പന്നോ സമാധിസമ്പന്നോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാനം. നോ ചേ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ അഞ്ഞം ആരാധേയ്യ, അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി.

തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘അട്ഠാനം ഖോ ഏതം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, അനവകാസോ യം സോ ഭിക്ഖു അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – നത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘ഭഗവതോപി ഖോ മേ സമ്മുഖാ ആയസ്മാ ഉദായീ യാവതതിയകം പടിക്കോസതി, ന ച മേ കോചി ഭിക്ഖു അനുമോദതി. യംനൂനാഹം തുണ്ഹീ അസ്സ’’ന്തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ തുണ്ഹീ അഹോസി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ഉദായിം ആമന്തേസി – ‘‘കം പന ത്വം, ഉദായി, മനോമയം കായം പച്ചേസീ’’തി? ‘‘യേ തേ, ഭന്തേ, ദേവാ അരൂപിനോ സഞ്ഞാമയാ’’തി. ‘‘കിം നു ഖോ തുയ്ഹം, ഉദായി, ബാലസ്സ അബ്യത്തസ്സ ഭണിതേന! ത്വമ്പി നാമ ഭണിതബ്ബം മഞ്ഞസീ’’തി! അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ആമന്തേസി – ‘‘അത്ഥി നാമ, ആനന്ദ, ഥേരം ഭിക്ഖും വിഹേസിയമാനം അജ്ഝുപേക്ഖിസ്സഥ. ന ഹി നാമ, ആനന്ദ, കാരുഞ്ഞമ്പി ഭവിസ്സതി ഥേരമ്ഹി [ബ്യത്തമ്ഹി (സ്യാ. കം. ക.)] ഭിക്ഖുമ്ഹി വിഹേസിയമാനമ്ഹീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സീലസമ്പന്നോ സമാധിസമ്പന്നോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാനം. നോ ചേ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ അഞ്ഞം ആരാധേയ്യ, അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി – അത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി. ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ ഉട്ഠായാസനാ വിഹാരം പാവിസി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ അചിരപക്കന്തസ്സ ഭഗവതോ യേനായസ്മാ ഉപവാണോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉപവാണം ഏതദവോച – ‘‘ഇധാവുസോ ഉപവാണ, അഞ്ഞേ ഥേരേ ഭിക്ഖൂ വിഹേസേന്തി. മയം തേന ന മുച്ചാമ. അനച്ഛരിയം ഖോ, പനേതം ആവുസോ ഉപവാണ, യം ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ ഏതദേവ ആരബ്ഭ ഉദാഹരേയ്യ യഥാ ആയസ്മന്തംയേവേത്ഥ ഉപവാണം പടിഭാസേയ്യ. ഇദാനേവ അമ്ഹാകം സാരജ്ജം ഓക്കന്ത’’ന്തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേന ഉപട്ഠാനസാലാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ഉപവാണം ഏതദവോച –

‘‘കതീഹി നു ഖോ, ഉപവാണ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഥേരോ ഭിക്ഖു സബ്രഹ്മചാരീനം പിയോ ച ഹോതി മനാപോ ച ഗരു ച ഭാവനീയോ ചാ’’തി? ‘‘പഞ്ചഹി, ഭന്തേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഥേരോ ഭിക്ഖു സബ്രഹ്മചാരീനം പിയോ ച ഹോതി മനാപോ ച ഗരു ച ഭാവനീയോ ച. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭന്തേ, ഥേരോ ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി…പേ… സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു; ബഹുസ്സുതോ ഹോതി…പേ… ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ; കല്യാണവാചോ ഹോതി കല്യാണവാക്കരണോ പോരിയാ വാചായ സമന്നാഗതോ വിസ്സട്ഠായ അനേലഗലായ [അനേലഗളായ (സ്യാ. കം.)] അത്ഥസ്സ വിഞ്ഞാപനിയാ; ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ; ആസവാനം ഖയാ…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭന്തേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഥേരോ ഭിക്ഖു സബ്രഹ്മചാരീനം പിയോ ച ഹോതി മനാപോ ച ഗരു ച ഭാവനീയോ ചാ’’തി.

‘‘സാധു സാധു, ഉപവാണ! ഇമേഹി ഖോ, ഉപവാണ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഥേരോ ഭിക്ഖു സബ്രഹ്മചാരീനം പിയോ ച ഹോതി മനാപോ ച ഗരു ച ഭാവനീയോ ച. ഇമേ ചേ, ഉപവാണ, പഞ്ച ധമ്മാ ഥേരസ്സ ഭിക്ഖുനോ ന സംവിജ്ജേയ്യും, തം സബ്രഹ്മചാരീ ന സക്കരേയ്യും ന ഗരും കരേയ്യും ന മാനേയ്യും ന പൂജേയ്യും ഖണ്ഡിച്ചേന പാലിച്ചേന വലിത്തചതായ. യസ്മാ ച ഖോ, ഉപവാണ, ഇമേ പഞ്ച ധമ്മാ ഥേരസ്സ ഭിക്ഖുനോ സംവിജ്ജന്തി, തസ്മാ തം സബ്രഹ്മചാരീ സക്കരോന്തി ഗരും കരോന്തി മാനേന്തി പൂജേന്തീ’’തി. ഛട്ഠം.