൫. പഠമപത്ഥനാസുത്തം

൧൩൫. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ രഞ്ഞോ ഖത്തിയസ്സ മുദ്ധാവസിത്തസ്സ ജേട്ഠോ പുത്തോ രജ്ജം പത്ഥേതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, രഞ്ഞോ ഖത്തിയസ്സ മുദ്ധാവസിത്തസ്സ ജേട്ഠോ പുത്തോ ഉഭതോ സുജാതോ ഹോതി മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന; അഭിരൂപോ ഹോതി ദസ്സനീയോ പാസാദികോ പരമായ വണ്ണപോക്ഖരതായ സമന്നാഗതോ; മാതാപിതൂനം പിയോ ഹോതി മനാപോ; നേഗമജാനപദസ്സ പിയോ ഹോതി മനാപോ; യാനി താനി രഞ്ഞം ഖത്തിയാനം മുദ്ധാവസിത്താനം സിപ്പട്ഠാനാനി ഹത്ഥിസ്മിം വാ അസ്സസ്മിം വാ രഥസ്മിം വാ ധനുസ്മിം വാ ഥരുസ്മിം വാ തത്ഥ സിക്ഖിതോ ഹോതി അനവയോ.

‘‘തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘അഹം ഖോമ്ഹി ഉഭതോ സുജാതോ മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന. കസ്മാഹം രജ്ജം ന പത്ഥേയ്യം! അഹം ഖോമ്ഹി അഭിരൂപോ ദസ്സനീയോ പാസാദികോ പരമായ വണ്ണപോക്ഖരതായ സമന്നാഗതോ. കസ്മാഹം രജ്ജം ന പത്ഥേയ്യം! അഹം ഖോമ്ഹി മാതാപിതൂനം പിയോ മനാപോ. കസ്മാഹം രജ്ജം ന പത്ഥേയ്യം! അഹം ഖോമ്ഹി നേഗമജാനപദസ്സ പിയോ മനാപോ. കസ്മാഹം രജ്ജം ന പത്ഥേയ്യം! അഹം ഖോമ്ഹി യാനി താനി രഞ്ഞം ഖത്തിയാനം മുദ്ധാവസിത്താനം സിപ്പട്ഠാനാനി ഹത്ഥിസ്മിം വാ അസ്സസ്മിം വാ രഥസ്മിം വാ ധനുസ്മിം വാ ഥരുസ്മിം വാ, തത്ഥ [തത്ഥമ്ഹി (സീ.), തത്ഥപി (ക.)] സിക്ഖിതോ അനവയോ. കസ്മാഹം രജ്ജം ന പത്ഥേയ്യ’ന്തി! ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ രഞ്ഞോ ഖത്തിയസ്സ മുദ്ധാവസിത്തസ്സ ജേട്ഠോ പുത്തോ രജ്ജം പത്ഥേതി.

‘‘ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആസവാനം ഖയം പത്ഥേതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സദ്ധോ ഹോതി, സദ്ദഹതി തഥാഗതസ്സ ബോധിം – ‘ഇതിപി സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിജ്ജാചരണസമ്പന്നോ സുഗതോ ലോകവിദൂ അനുത്തരോ പുരിസദമ്മസാരഥി സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’തി. അപ്പാബാധോ ഹോതി അപ്പാതങ്കോ, സമവേപാകിനിയാ ഗഹണിയാ സമന്നാഗതോ നാതിസീതായ നാച്ചുണ്ഹായ മജ്ഝിമായ പധാനക്ഖമായ; അസഠോ ഹോതി അമായാവീ, യഥാഭൂതം അത്താനം ആവികത്താ സത്ഥരി വാ വിഞ്ഞൂസു വാ സബ്രഹ്മചാരീസു; ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരതി അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ, കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപസമ്പദായ, ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു; പഞ്ഞവാ ഹോതി ഉദയത്ഥഗാമിനിയാ പഞ്ഞായ സമന്നാഗതോ അരിയായ നിബ്ബേധികായ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമിനിയാ.

‘‘തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘അഹം ഖോമ്ഹി സദ്ധോ, സദ്ദഹാമി തഥാഗതസ്സ ബോധിം – ഇതിപി സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’തി. ‘കസ്മാഹം ആസവാനം ഖയം ന പത്ഥേയ്യം! അഹം ഖോമ്ഹി അപ്പാബാധോ അപ്പാതങ്കോ സമവേപാകിനിയാ ഗഹണിയാ സമന്നാഗതോ നാതിസീതായ നാച്ചുണ്ഹായ മജ്ഝിമായ പധാനക്ഖമായ. കസ്മാഹം ആസവാനം ഖയം ന പത്ഥേയ്യം! അഹം ഖോമ്ഹി അസഠോ അമായാവീ യഥാഭൂതം അത്താനം ആവികത്താ സത്ഥരി വാ വിഞ്ഞൂസു വാ സബ്രഹ്മചാരീസു. കസ്മാഹം ആസവാനം ഖയം ന പത്ഥേയ്യം! അഹം ഖോമ്ഹി ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരാമി അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ, കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപസമ്പദായ, ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു. കസ്മാഹം ആസവാനം ഖയം ന പത്ഥേയ്യം! അഹം ഖോമ്ഹി പഞ്ഞവാ ഉദയത്ഥഗാമിനിയാ പഞ്ഞായ സമന്നാഗതോ അരിയായ നിബ്ബേധികായ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമിനിയാ. കസ്മാഹം ആസവാനം ഖയം ന പത്ഥേയ്യ’ന്തി! ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആസവാനം ഖയം പത്ഥേതീ’’തി. പഞ്ചമം.