(൧൨) ൨. അന്ധകവിന്ദവഗ്ഗോ

൧. കുലൂപകസുത്തം

൧൧൧. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ കുലൂപകോ ഭിക്ഖു കുലേസു അപ്പിയോ ച ഹോതി അമനാപോ ച അഗരു ച അഭാവനീയോ ച. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അസന്ഥവവിസ്സാസീ [അസന്ഥുതവിസ്സാസീ (സീ.), അസന്ധവവിസ്സാസീ (ക.)] ച ഹോതി, അനിസ്സരവികപ്പീ ച, വിസ്സട്ഠുപസേവീ [വിയത്ഥുപസേവീ (സീ.), ബ്യത്ഥുപസേവീ (സ്യാ. കം.), വ്യത്തൂപസേവീ (പീ.)] ച, ഉപകണ്ണകജപ്പീ ച, അതിയാചനകോ ച. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ കുലൂപകോ ഭിക്ഖു കുലേസു അപ്പിയോ ച ഹോതി അമനാപോ ച അഗരു ച അഭാവനീയോ ച.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ കുലൂപകോ ഭിക്ഖു കുലേസു പിയോ ച ഹോതി മനാപോ ച ഗരു ച ഭാവനീയോ ച. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ന അസന്ഥവവിസ്സാസീ ച ഹോതി, ന അനിസ്സരവികപ്പീ ച, ന വിസ്സട്ഠുപസേവീ ച, ന ഉപകണ്ണകജപ്പീ ച, ന അതിയാചനകോ ച. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ കുലൂപകോ ഭിക്ഖു കുലേസു പിയോ ച ഹോതി മനാപോ ച ഗരു ച ഭാവനീയോ ചാ’’തി. പഠമം.

൨. പച്ഛാസമണസുത്തം

൧൧൨. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പച്ഛാസമണോ ന ആദാതബ്ബോ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അതിദൂരേ വാ ഗച്ഛതി അച്ചാസന്നേ വാ, ന പത്തപരിയാപന്നം ഗണ്ഹതി, ആപത്തിസാമന്താ ഭണമാനം ന നിവാരേതി, ഭണമാനസ്സ അന്തരന്തരാ കഥം ഓപാതേതി, ദുപ്പഞ്ഞോ ഹോതി ജളോ ഏളമൂഗോ. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പച്ഛാസമണോ ന ആദാതബ്ബോ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പച്ഛാസമണോ ആദാതബ്ബോ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? നാതിദൂരേ ഗച്ഛതി ന അച്ചാസന്നേ, പത്തപരിയാപന്നം ഗണ്ഹതി, ആപത്തിസാമന്താ ഭണമാനം നിവാരേതി, ഭണമാനസ്സ ന അന്തരന്തരാ കഥം ഓപാതേതി, പഞ്ഞവാ ഹോതി അജളോ അനേളമൂഗോ. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പച്ഛാസമണോ ആദാതബ്ബോ’’തി. ദുതിയം.

൩. സമ്മാസമാധിസുത്തം

൧൧൩. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അഭബ്ബോ സമ്മാസമാധിം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അക്ഖമോ ഹോതി രൂപാനം, അക്ഖമോ സദ്ദാനം, അക്ഖമോ ഗന്ധാനം, അക്ഖമോ രസാനം, അക്ഖമോ ഫോട്ഠബ്ബാനം. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അഭബ്ബോ സമ്മാസമാധിം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഭബ്ബോ സമ്മാസമാധിം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഖമോ ഹോതി രൂപാനം, ഖമോ സദ്ദാനം, ഖമോ ഗന്ധാനം, ഖമോ രസാനം, ഖമോ ഫോട്ഠബ്ബാനം. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഭബ്ബോ സമ്മാസമാധിം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതു’’ന്തി. തതിയം.

൪. അന്ധകവിന്ദസുത്തം

൧൧൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ മഗധേസു വിഹരതി അന്ധകവിന്ദേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘യേ തേ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖൂ നവാ അചിരപബ്ബജിതാ അധുനാഗതാ ഇമം ധമ്മവിനയം, തേ വോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖൂ പഞ്ചസു ധമ്മേസു സമാദപേതബ്ബാ [സമാദാപേതബ്ബാ (?)] നിവേസേതബ്ബാ പതിട്ഠാപേതബ്ബാ. കതമേസു പഞ്ചസു? ‘ഏഥ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, സീലവാ ഹോഥ, പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതാ വിഹരഥ ആചാരഗോചരസമ്പന്നാ അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവിനോ, സമാദായ സിക്ഖഥ സിക്ഖാപദേസൂ’തി – ഇതി പാതിമോക്ഖസംവരേ സമാദപേതബ്ബാ നിവേസേതബ്ബാ പതിട്ഠാപേതബ്ബാ.

‘‘‘ഏഥ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരാ വിഹരഥ ആരക്ഖസതിനോ നിപക്കസതിനോ [നിപകസതിനോ (സീ. സ്യാ.), നേപക്കസതിനോ (?)], സാരക്ഖിതമാനസാ സതാരക്ഖേന ചേതസാ സമന്നാഗതാ’തി – ഇതി ഇന്ദ്രിയസംവരേ സമാദപേതബ്ബാ നിവേസേതബ്ബാ പതിട്ഠാപേതബ്ബാ.

‘‘‘ഏഥ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, അപ്പഭസ്സാ ഹോഥ, ഭസ്സേ പരിയന്തകാരിനോ’തി – ഇതി ഭസ്സപരിയന്തേ സമാദപേതബ്ബാ നിവേസേതബ്ബാ പതിട്ഠാപേതബ്ബാ.

‘‘‘ഏഥ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, ആരഞ്ഞികാ ഹോഥ, അരഞ്ഞവനപത്ഥാനി പന്താനി സേനാസനാനി പടിസേവഥാ’തി – ഇതി കായവൂപകാസേ സമാദപേതബ്ബാ നിവേസേതബ്ബാ പതിട്ഠാപേതബ്ബാ.

‘‘‘ഏഥ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, സമ്മാദിട്ഠികാ ഹോഥ സമ്മാദസ്സനേന സമന്നാഗതാ’തി – ഇതി സമ്മാദസ്സനേ സമാദപേതബ്ബാ നിവേസേതബ്ബാ പതിട്ഠാപേതബ്ബാ. യേ തേ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖൂ നവാ അചിരപബ്ബജിതാ അധുനാഗതാ ഇമം ധമ്മവിനയം, തേ വോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖൂ ഇമേസു പഞ്ചസു ധമ്മേസു സമാദപേതബ്ബാ നിവേസേതബ്ബാ പതിട്ഠാപേതബ്ബാ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. മച്ഛരിനീസുത്തം

൧൧൫. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ആവാസമച്ഛരിനീ ഹോതി, കുലമച്ഛരിനീ ഹോതി, ലാഭമച്ഛരിനീ ഹോതി, വണ്ണമച്ഛരിനീ ഹോതി, ധമ്മമച്ഛരിനീ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ന ആവാസമച്ഛരിനീ ഹോതി, ന കുലമച്ഛരിനീ ഹോതി, ന ലാഭമച്ഛരിനീ ഹോതി, ന വണ്ണമച്ഛരിനീ ഹോതി, ന ധമ്മമച്ഛരിനീ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. വണ്ണനാസുത്തം

൧൧൬. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ അപ്പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദം ഉപദംസേതി, അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ പസാദനീയേ ഠാനേ അപ്പസാദം ഉപദംസേതി, സദ്ധാദേയ്യം വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ അപ്പസാദനീയേ ഠാനേ അപ്പസാദം ഉപദംസേതി, അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദം ഉപദംസേതി, സദ്ധാദേയ്യം ന വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. ഇസ്സുകിനീസുത്തം

൧൧൭. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, ഇസ്സുകിനീ ച ഹോതി, മച്ഛരിനീ ച, സദ്ധാദേയ്യം [സദ്ധാദേയ്യഞ്ച (സ്യാ.)] വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, അനിസ്സുകിനീ ച ഹോതി, അമച്ഛരിനീ ച, സദ്ധാദേയ്യം ന വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി. സത്തമം.

൮. മിച്ഛാദിട്ഠികസുത്തം

൧൧൮. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, മിച്ഛാദിട്ഠികാ ച ഹോതി, മിച്ഛാസങ്കപ്പാ ച, സദ്ധാദേയ്യം വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, സമ്മാദിട്ഠികാ ച, ഹോതി, സമ്മാസങ്കപ്പാ ച, സദ്ധാദേയ്യം ന വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി. അട്ഠമം.

൯. മിച്ഛാവാചാസുത്തം

൧൧൯. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, മിച്ഛാവാചാ ച ഹോതി, മിച്ഛാകമ്മന്താ ച, സദ്ധാദേയ്യം വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, സമ്മാവാചാ ച ഹോതി, സമ്മാകമ്മന്താ ച, സദ്ധാദേയ്യം ന വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി. നവമം.

൧൦. മിച്ഛാവായാമസുത്തം

൧൨൦. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, അനനുവിച്ച അപരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, മിച്ഛാവായാമാ ച ഹോതി, മിച്ഛാസതിനീ ച [മിച്ഛാസതി ച (സ്യാ.)], സദ്ധാദേയ്യം വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം നിരയേ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ അവണ്ണാരഹസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, അനുവിച്ച പരിയോഗാഹേത്വാ വണ്ണാരഹസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, സമ്മാവായാമാ ച ഹോതി, സമ്മാസതിനീ ച, സദ്ധാദേയ്യം ന വിനിപാതേതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ ഭിക്ഖുനീ യഥാഭതം നിക്ഖിത്താ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി. ദസമം.

അന്ധകവിന്ദവഗ്ഗോ ദുതിയോ.