(൧൧) ൧. ഫാസുവിഹാരവഗ്ഗോ

൧. സാരജ്ജസുത്തം

൧൦൧. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, സേഖവേസാരജ്ജകരണാ ധമ്മാ. കതമേ പഞ്ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സദ്ധോ ഹോതി, സീലവാ ഹോതി, ബഹുസ്സുതോ ഹോതി, ആരദ്ധവീരിയോ ഹോതി, പഞ്ഞവാ ഹോതി.

‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അസ്സദ്ധസ്സ സാരജ്ജം ഹോതി, സദ്ധസ്സ തം സാരജ്ജം ന ഹോതി. തസ്മായം ധമ്മോ സേഖവേസാരജ്ജകരണോ.

‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, ദുസ്സീലസ്സ സാരജ്ജം ഹോതി, സീലവതോ തം സാരജ്ജം ന ഹോതി. തസ്മായം ധമ്മോ സേഖവേസാരജ്ജകരണോ.

‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസ്സുതസ്സ സാരജ്ജം ഹോതി, ബഹുസ്സുതസ്സ തം സാരജ്ജം ന ഹോതി. തസ്മായം ധമ്മോ സേഖവേസാരജ്ജകരണോ.

‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, കുസീതസ്സ സാരജ്ജം ഹോതി, ആരദ്ധവീരിയസ്സ തം സാരജ്ജം ന ഹോതി. തസ്മായം ധമ്മോ സേഖവേസാരജ്ജകരണോ.

‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, ദുപ്പഞ്ഞസ്സ സാരജ്ജം ഹോതി, പഞ്ഞവതോ തം സാരജ്ജം ന ഹോതി. തസ്മായം ധമ്മോ സേഖവേസാരജ്ജകരണോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച സേഖവേസാരജ്ജകരണാ ധമ്മാ’’തി. പഠമം.

൨. ഉസ്സങ്കിതസുത്തം

൧൦൨. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഉസ്സങ്കിതപരിസങ്കിതോ ഹോതി പാപഭിക്ഖൂതി അപി അകുപ്പധമ്മോപി [അപി അകുപ്പധമ്മോ (സീ. സ്യാ. കം.)].

കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വേസിയാഗോചരോ വാ ഹോതി, വിധവാഗോചരോ വാ ഹോതി, ഥുല്ലകുമാരികാഗോചരോ വാ ഹോതി, പണ്ഡകഗോചരോ വാ ഹോതി, ഭിക്ഖുനീഗോചരോ വാ ഹോതി.

‘‘ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഉസ്സങ്കിതപരിസങ്കിതോ ഹോതി പാപഭിക്ഖൂതി അപി അകുപ്പധമ്മോപീ’’തി. ദുതിയം.

൩. മഹാചോരസുത്തം

൧൦൩. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ മഹാചോരോ സന്ധിമ്പി ഛിന്ദതി, നില്ലോപമ്പി ഹരതി, ഏകാഗാരികമ്പി കരോതി, പരിപന്ഥേപി തിട്ഠതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ വിസമനിസ്സിതോ ച ഹോതി, ഗഹനനിസ്സിതോ ച, ബലവനിസ്സിതോ ച, ഭോഗചാഗീ ച, ഏകചാരീ ച.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ വിസമനിസ്സിതോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ നദീവിദുഗ്ഗം വാ നിസ്സിതോ ഹോതി പബ്ബതവിസമം വാ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ വിസമനിസ്സിതോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ഗഹനനിസ്സിതോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ തിണഗഹനം വാ നിസ്സിതോ ഹോതി രുക്ഖഗഹനം വാ രോധം [ഗേധം (സീ.) അ. നി. ൩.൫൧] വാ മഹാവനസണ്ഡം വാ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ഗഹനനിസ്സിതോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ബലവനിസ്സിതോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ രാജാനം വാ രാജമഹാമത്താനം വാ നിസ്സിതോ ഹോതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സചേ മം കോചി കിഞ്ചി വക്ഖതി, ഇമേ മേ രാജാനോ വാ രാജമഹാമത്താ വാ പരിയോധായ അത്ഥം ഭണിസ്സന്തീ’തി. സചേ നം കോചി കിഞ്ചി ആഹ, ത്യസ്സ രാജാനോ വാ രാജമഹാമത്താ വാ പരിയോധായ അത്ഥം ഭണന്തി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ബലവനിസ്സിതോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ഭോഗചാഗീ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ അഡ്ഢോ ഹോതി മഹദ്ധനോ മഹാഭോഗോ. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സചേ മം കോചി കിഞ്ചി വക്ഖതി, ഇതോ ഭോഗേന പടിസന്ഥരിസ്സാമീ’തി. സചേ നം കോചി കിഞ്ചി ആഹ, തതോ ഭോഗേന പടിസന്ഥരതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ഭോഗചാഗീ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ഏകചാരീ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ഏകകോവ ഗഹണാനി [നിഗ്ഗഹണാനി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] കത്താ ഹോതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ‘മാ മേ ഗുയ്ഹമന്താ ബഹിദ്ധാ സമ്ഭേദം അഗമംസൂ’തി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മഹാചോരോ ഏകചാരീ ഹോതി.

‘‘ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ മഹാചോരോ സന്ധിമ്പി ഛിന്ദതി നില്ലോപമ്പി ഹരതി ഏകാഗാരികമ്പി കരോതി പരിപന്ഥേപി തിട്ഠതി.

‘‘ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പാപഭിക്ഖു ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു വിസമനിസ്സിതോ ച ഹോതി, ഗഹനനിസ്സിതോ ച, ബലവനിസ്സിതോ ച, ഭോഗചാഗീ ച, ഏകചാരീ ച.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു വിസമനിസ്സിതോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു വിസമേന കായകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, വിസമേന വചീകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, വിസമേന മനോകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു വിസമനിസ്സിതോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ഗഹനനിസ്സിതോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി അന്തഗ്ഗാഹികായ ദിട്ഠിയാ സമന്നാഗതോ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ഗഹനനിസ്സിതോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ബലവനിസ്സിതോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു രാജാനം വാ രാജമഹാമത്താനം വാ നിസ്സിതോ ഹോതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സചേ മം കോചി കിഞ്ചി വക്ഖതി, ഇമേ മേ രാജാനോ വാ രാജമഹാമത്താ വാ പരിയോധായ അത്ഥം ഭണിസ്സന്തീ’തി. സചേ നം കോചി കിഞ്ചി ആഹ, ത്യസ്സ രാജാനോ വാ രാജമഹാമത്താ വാ പരിയോധായ അത്ഥം ഭണന്തി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ബലവനിസ്സിതോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ഭോഗചാഗീ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ലാഭീ ഹോതി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സചേ മം കോചി കിഞ്ചി വക്ഖതി, ഇതോ ലാഭേന പടിസന്ഥരിസ്സാമീ’തി. സചേ നം കോചി കിഞ്ചി ആഹ, തതോ ലാഭേന പടിസന്ഥരതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ഭോഗചാഗീ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ഏകചാരീ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ഏകകോവ പച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു നിവാസം കപ്പേതി. സോ തത്ഥ കുലാനി ഉപസങ്കമന്തോ ലാഭം ലഭതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പാപഭിക്ഖു ഏകചാരീ ഹോതി.

‘‘ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പാപഭിക്ഖു ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതീ’’തി. തതിയം.

൪. സമണസുഖുമാലസുത്തം

൧൦൪. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു സമണേസു സമണസുഖുമാലോ ഹോതി.

‘‘കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു യാചിതോവ ബഹുലം ചീവരം പരിഭുഞ്ജതി, അപ്പം അയാചിതോ; യാചിതോവ ബഹുലം പിണ്ഡപാതം പരിഭുഞ്ജതി, അപ്പം അയാചിതോ; യാചിതോവ ബഹുലം സേനാസനം പരിഭുഞ്ജതി, അപ്പം അയാചിതോ; യാചിതോവ ബഹുലം ഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരം പരിഭുഞ്ജതി, അപ്പം അയാചിതോ. യേഹി ഖോ പന സബ്രഹ്മചാരീഹി സദ്ധിം വിഹരതി, ത്യസ്സ [ത്യാസ്സ (ക.) അ. നി. ൪.൮൭] മനാപേനേവ ബഹുലം കായകമ്മേന സമുദാചരന്തി, അപ്പം അമനാപേന; മനാപേനേവ ബഹുലം വചീകമ്മേന സമുദാചരന്തി, അപ്പം അമനാപേന; മനാപേനേവ ബഹുലം മനോകമ്മേന സമുദാചരന്തി, അപ്പം അമനാപേന; മനാപംയേവ ഉപഹാരം ഉപഹരന്തി, അപ്പം അമനാപം. യാനി ഖോ പന താനി വേദയിതാനി പിത്തസമുട്ഠാനാനി വാ സേമ്ഹസമുട്ഠാനാനി വാ വാതസമുട്ഠാനാനി വാ സന്നിപാതികാനി വാ ഉതുപരിണാമജാനി വാ വിസമപരിഹാരജാനി വാ ഓപക്കമികാനി വാ കമ്മവിപാകജാനി വാ, താനിസ്സ ന ബഹുദേവ ഉപ്പജ്ജന്തി. അപ്പാബാധോ ഹോതി, ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു സമണേസു സമണസുഖുമാലോ ഹോതി.

‘‘യഞ്ഹി തം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ‘സമണേസു സമണസുഖുമാലോ’തി, മമേവ തം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാ [മമേവ തം സമ്മാ (?)] വദമാനോ വദേയ്യ – ‘സമണേസു സമണസുഖുമാലോ’തി. അഹഞ്ഹി, ഭിക്ഖവേ, യാചിതോവ ബഹുലം ചീവരം പരിഭുഞ്ജാമി, അപ്പം അയാചിതോ; യാചിതോവ ബഹുലം പിണ്ഡപാതം പരിഭുഞ്ജാമി, അപ്പം അയാചിതോ; യാചിതോവ ബഹുലം സേനാസനം പരിഭുഞ്ജാമി, അപ്പം അയാചിതോ; യാചിതോവ ബഹുലം ഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരം പരിഭുഞ്ജാമി, അപ്പം അയാചിതോ. യേഹി ഖോ പന ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം വിഹരാമി, തേ മം മനാപേനേവ ബഹുലം കായകമ്മേന സമുദാചരന്തി, അപ്പം അമനാപേന; മനാപേനേവ ബഹുലം വചീകമ്മേന സമുദാചരന്തി, അപ്പം അമനാപേന; മനാപേനേവ ബഹുലം മനോകമ്മേന സമുദാചരന്തി, അപ്പം അമനാപേന; മനാപംയേവ ഉപഹാരം ഉപഹരന്തി, അപ്പം അമനാപം. യാനി ഖോ പന താനി വേദയിതാനി – പിത്തസമുട്ഠാനാനി വാ സേമ്ഹസമുട്ഠാനാനി വാ വാതസമുട്ഠാനാനി വാ സന്നിപാതികാനി വാ ഉതുപരിണാമജാനി വാ വിസമപരിഹാരജാനി വാ ഓപക്കമികാനി വാ കമ്മവിപാകജാനി വാ – താനി മേ ന ബഹുദേവ ഉപ്പജ്ജന്തി. അപ്പാബാധോഹമസ്മി, ചതുന്നം ഖോ പനസ്മി [ചതുന്നം ഖോ പന (സീ.), ചതുന്നം (സ്യാ. പീ.)] ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ [നികാമലാഭീ ഹോമി (സീ. ക.)] അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി.

‘‘യഞ്ഹി തം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ‘സമണേസു സമണസുഖുമാലോ’തി, മമേവ തം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ‘സമണേസു സമണസുഖുമാലോ’’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ഫാസുവിഹാരസുത്തം

൧൦൫. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ഫാസുവിഹാരാ. കതമേ പഞ്ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ മേത്തം കായകമ്മം പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി സബ്രഹ്മചാരീസു ആവി ചേവ രഹോ ച, മേത്തം വചീകമ്മം…പേ… മേത്തം മനോകമ്മം പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി സബ്രഹ്മചാരീസു ആവി ചേവ രഹോ ച. യാനി താനി സീലാനി അഖണ്ഡാനി അച്ഛിദ്ദാനി അസബലാനി അകമ്മാസാനി ഭുജിസ്സാനി വിഞ്ഞുപ്പസത്ഥാനി അപരാമട്ഠാനി സമാധിസംവത്തനികാനി, തഥാരൂപേഹി സീലേഹി സീലസാമഞ്ഞഗതോ വിഹരതി സബ്രഹ്മചാരീഹി ആവി ചേവ രഹോ ച. യായം ദിട്ഠി അരിയാ നിയ്യാനികാ നിയ്യാതി തക്കരസ്സ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയായ, തഥാരൂപായ ദിട്ഠിയാ ദിട്ഠിസാമഞ്ഞഗതോ വിഹരതി സബ്രഹ്മചാരീഹി ആവി ചേവ രഹോ ച. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ഫാസുവിഹാരാ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ആനന്ദസുത്തം

൧൦൬. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു സങ്ഘേ [ഭിക്ഖുംസംഘോ (സ്യാ. പീ.)] വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി? ‘‘യതോ ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു അത്തനാ [അത്തനാ ച (പീ. ക.)] സീലസമ്പന്നോ ഹോതി, നോ [നോ ച (ക.)] പരം അധിസീലേ സമ്പവത്താ [സമ്പവത്താ ഹോതി (ക.)]; ഏത്താവതാപി ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി.

‘‘സിയാ പന, ഭന്തേ, അഞ്ഞോപി പരിയായോ യഥാ ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി? ‘‘സിയാ, ആനന്ദ [ആനന്ദാതി ഭഗവാ ആവോച (സ്യാ. പീ.)]! യതോ ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു അത്തനാ സീലസമ്പന്നോ ഹോതി, നോ പരം അധിസീലേ സമ്പവത്താ; അത്താനുപേക്ഖീ ച ഹോതി, നോ പരാനുപേക്ഖീ; ഏത്താവതാപി ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി.

‘‘സിയാ പന, ഭന്തേ, അഞ്ഞോപി പരിയായോ യഥാ ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി? ‘‘സിയാ, ആനന്ദ! യതോ ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു അത്തനാ സീലസമ്പന്നോ ഹോതി, നോ പരം അധിസീലേ സമ്പവത്താ; അത്താനുപേക്ഖീ ച ഹോതി, നോ പരാനുപേക്ഖീ; അപഞ്ഞാതോ ച ഹോതി, തേന ച അപഞ്ഞാതകേന നോ പരിതസ്സതി; ഏത്താവതാപി ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി.

‘‘സിയാ പന, ഭന്തേ, അഞ്ഞോപി പരിയായോ യഥാ ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി? ‘‘സിയാ, ആനന്ദ! യതോ ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു അത്തനാ സീലസമ്പന്നോ ഹോതി, നോ പരം അധിസീലേ സമ്പവത്താ; അത്താനുപേക്ഖീ ച ഹോതി, നോ പരാനുപേക്ഖീ; അപഞ്ഞാതോ ച ഹോതി, തേന ച അപഞ്ഞാതകേന നോ പരിതസ്സതി; ചതുന്നഞ്ച [ചതുന്നം (പീ. ക.)] ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ; ഏത്താവതാപി ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി.

‘‘സിയാ പന, ഭന്തേ, അഞ്ഞോപി പരിയായോ യഥാ ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യാ’’തി? ‘‘സിയാ, ആനന്ദ! യതോ ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു അത്തനാ സീലസമ്പന്നോ ഹോതി, നോ പരം അധിസീലേ സമ്പവത്താ; അത്താനുപേക്ഖീ ച ഹോതി, നോ പരാനുപേക്ഖീ; അപഞ്ഞാതോ ച ഹോതി, തേന ച അപഞ്ഞാതകേന നോ പരിതസ്സതി; ചതുന്നഞ്ച ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ; ആസവാനഞ്ച [ആസവാനം (സീ. പീ. ക.)] ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; ഏത്താവതാപി ഖോ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു സങ്ഘേ വിഹരന്തോ ഫാസും വിഹരേയ്യ.

‘‘ഇമമ്ഹാ ചാഹം, ആനന്ദ, ഫാസുവിഹാരാ അഞ്ഞോ ഫാസുവിഹാരോ ഉത്തരിതരോ വാ പണീതതരോ വാ നത്ഥീതി വദാമീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. സീലസുത്തം

൧൦൭. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആഹുനേയ്യോ ഹോതി പാഹുനേയ്യോ ദക്ഖിണേയ്യോ അഞ്ജലികരണീയോ അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സ.

‘‘കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സീലസമ്പന്നോ ഹോതി, സമാധിസമ്പന്നോ ഹോതി, പഞ്ഞാസമ്പന്നോ ഹോതി, വിമുത്തിസമ്പന്നോ ഹോതി, വിമുത്തിഞാണദസ്സനസമ്പന്നോ ഹോതി.

‘‘ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആഹുനേയ്യോ ഹോതി പാഹുനേയ്യോ ദക്ഖിണേയ്യോ അഞ്ജലികരണീയോ അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാ’’തി. സത്തമം.

൮. അസേഖസുത്തം

൧൦൮. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആഹുനേയ്യോ ഹോതി പാഹുനേയ്യോ ദക്ഖിണേയ്യോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സ.

‘‘കതമേഹി, പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അസേഖേന സീലക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന സമാധിക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന പഞ്ഞാക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന വിമുത്തിക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആഹുനേയ്യോ ഹോതി…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാ’’തി. അട്ഠമം.

൯. ചാതുദ്ദിസസുത്തം

൧൦൯. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ചാതുദ്ദിസോ ഹോതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി, പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ വിഹരതി ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീ, സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു; ബഹുസ്സുതോ ഹോതി സുതധരോ സുതസന്നിചയോ, യേ തേ ധമ്മാ ആദികല്യാണാ മജ്ഝേകല്യാണാ പരിയോസാനകല്യാണാ സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം അഭിവദന്തി, തഥാരൂപാസ്സ ധമ്മാ ബഹുസ്സുതാ ഹോന്തി ധാതാ വചസാ പരിചിതാ മനസാനുപേക്ഖിതാ ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ; സന്തുട്ഠോ ഹോതി ഇതരീതരചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ; ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി, ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ചാതുദ്ദിസോ ഹോതീ’’തി. നവമം.

൧൦. അരഞ്ഞസുത്തം

൧൧൦. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അരഞ്ഞവനപത്ഥാനി പന്താനി സേനാസനാനി പടിസേവിതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി…പേ… സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു; ബഹുസ്സുതോ ഹോതി…പേ… ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ; ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരതി ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു; ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ; ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അരഞ്ഞവനപത്ഥാനി പന്താനി സേനാസനാനി പടിസേവിതു’’ന്തി. ദസമം.

ഫാസുവിഹാരവഗ്ഗോ പഠമോ.