൧൦. കകുധഥേരസുത്തം

൧൦൦. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. [ചൂളവ. ൩൩൩, ൩൪൧] തേന ഖോ പന സമയേന കകുധോ നാമ കോലിയപുത്തോ [കോളീയപുത്തോ (സീ. സ്യാ. ക.)] ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ ഉപട്ഠാകോ അധുനാകാലങ്കതോ അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ. തസ്സ ഏവരൂപോ അത്തഭാവപടിലാഭോ ഹോതി – സേയ്യഥാപി നാമ ദ്വേ വാ തീണി വാ മാഗധകാനി [മാഗധികാനി (സീ. പീ. ക.)] ഗാമക്ഖേത്താനി. സോ തേന അത്തഭാവപടിലാഭേന നേവ അത്താനം [നേവത്താനം ബ്യാബാധേതി (സീ.)] നോ പരം ബ്യാബാധേതി.

അഥ ഖോ കകുധോ ദേവപുത്തോ യേനായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ കകുധോ ദേവപുത്തോ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം ഏതദവോച – ‘‘ദേവദത്തസ്സ, ഭന്തേ, ഏവരൂപം ഇച്ഛാഗതം ഉപ്പജ്ജി – ‘അഹം ഭിക്ഖുസങ്ഘം പരിഹരിസ്സാമീ’തി. സഹചിത്തുപ്പാദാ ച, ഭന്തേ, ദേവദത്തോ തസ്സാ ഇദ്ധിയാ പരിഹീനോ’’തി. ഇദമവോച കകുധോ ദേവപുത്തോ. ഇദം വത്വാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘കകുധോ നാമ, ഭന്തേ, കോലിയപുത്തോ മമം ഉപട്ഠാകോ അധുനാകാലങ്കതോ അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ ഹോതി. തസ്സ ഏവരൂപോ അത്തഭാവപടിലാഭോ – സേയ്യഥാപി നാമ ദ്വേ വാ തീണി വാ മാഗധകാനി ഗാമക്ഖേത്താനി. സോ തേന അത്തഭാവപടിലാഭേന നേവ അത്താനം നോ പരം ബ്യാബാധേതി. അഥ ഖോ, ഭന്തേ, കകുധോ ദേവപുത്തോ യേനാഹം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ, ഭന്തേ, കകുധോ ദേവപുത്തോ മം ഏതദവോച – ‘ദേവദത്തസ്സ, ഭന്തേ, ഏവരൂപം ഇച്ഛാഗതം ഉപ്പജ്ജി – അഹം ഭിക്ഖുസങ്ഘം പരിഹരിസ്സാമീതി. സഹചിത്തുപ്പാദാ ച, ഭന്തേ, ദേവദത്തോ തസ്സാ ഇദ്ധിയാ പരിഹീനോ’തി. ഇദമവോച, ഭന്തേ, കകുധോ ദേവപുത്തോ. ഇദം വത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായീ’’തി.

‘‘കിം പന തേ, മോഗ്ഗല്ലാന, കകുധോ ദേവപുത്തോ ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച വിദിതോ – ‘യം കിഞ്ചി കകുധോ ദേവപുത്തോ ഭാസതി സബ്ബം തം തഥേവ ഹോതി, നോ അഞ്ഞഥാ’’’തി? ‘‘ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച വിദിതോ മേ, ഭന്തേ, കകുധോ ദേവപുത്തോ – ‘യം കിഞ്ചി കകുധോ ദേവപുത്തോ ഭാസതി സബ്ബം തം തഥേവ ഹോതി, നോ അഞ്ഞഥാ’’’തി. ‘‘രക്ഖസ്സേതം, മോഗ്ഗല്ലാന, വാചം! (രക്ഖസ്സേതം, മോഗ്ഗല്ലാന, വാചം) [( ) സീ. സ്യാ. കം. പീ. പോത്ഥകേസു നത്ഥി ചൂളവ. ൩൩൩ പന സബ്ബത്ഥപി ദിസ്സതിയേവ]! ഇദാനി സോ മോഘപുരിസോ അത്തനാവ അത്താനം പാതുകരിസ്സതി.

‘‘പഞ്ചിമേ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ പഞ്ച? ഇധ, മോഗ്ഗല്ലാന, ഏകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധസീലോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധസീലോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ സീലം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധസീലോ സമാനോ പരിസുദ്ധസീലോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ സീലം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം [കഥം നു തം (സീ.), കഥം നു (സ്യാ. കം. പീ. ക.), കഥം തം (കത്ഥചി)] മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ സീലതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി സീലതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി [പച്ചാസിംസതി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)].

‘‘പുന ചപരം, മോഗ്ഗല്ലാന, ഇധേകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധാജീവോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധാജീവോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധോ മേ ആജീവോ പരിയോദാതോ അസംകിലിട്ഠോ’തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധാജീവോ സമാനോ പരിസുദ്ധാജീവോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധോ മേ ആജീവോ പരിയോദാതോ അസംകിലിട്ഠോ’തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ ആജീവതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി ആജീവതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി.

‘‘പുന ചപരം, മോഗ്ഗല്ലാന, ഇധേകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധധമ്മദേസനോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധധമ്മദേസനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധാ മേ ധമ്മദേസനാ പരിയോദാതാ അസംകിലിട്ഠാ’തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധധമ്മദേസനോ സമാനോ പരിസുദ്ധധമ്മദേസനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധാ മേ ധമ്മദേസനാ പരിയോദാതാ അസംകിലിട്ഠാ’തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ ധമ്മദേസനതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി ധമ്മദേസനതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി.

‘‘പുന ചപരം, മോഗ്ഗല്ലാന, ഇധേകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ വേയ്യാകരണം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോ സമാനോ പരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ വേയ്യാകരണം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ വേയ്യാകരണതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി വേയ്യാകരണതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി.

‘‘പുന ചപരം, മോഗ്ഗല്ലാന, ഇധേകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ ഞാണദസ്സനം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോ സമാനോ പരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ ഞാണദസ്സനം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ ഞാണദസ്സനതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി ഞാണദസ്സനതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി. ഇമേ ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, പഞ്ച സത്ഥാരോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം.

‘‘അഹം ഖോ പന, മോഗ്ഗല്ലാന, പരിസുദ്ധസീലോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധസീലോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധം മേ സീലം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. ന ച മം സാവകാ സീലതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി സീലതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമി. പരിസുദ്ധാജീവോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധാജീവോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധോ മേ ആജീവോ പരിയോദാതോ അസംകിലിട്ഠോ’തി. ന ച മം സാവകാ ആജീവതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി ആജീവതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമി. പരിസുദ്ധധമ്മദേസനോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധധമ്മദേസനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധാ മേ ധമ്മദേസനാ പരിയോദാതാ അസംകിലിട്ഠാ’തി. ന ച മം സാവകാ ധമ്മദേസനതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി ധമ്മദേസനതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമി. പരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധം മേ വേയ്യാകരണം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. ന ച മം സാവകാ വേയ്യാകരണതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി വേയ്യാകരണതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമി. പരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധം മേ ഞാണദസ്സനം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. ന ച മം സാവകാ ഞാണദസ്സനതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി ഞാണദസ്സനതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമീ’’തി. ദസമം.

കകുധവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.