(൧൦) ൫. കകുധവഗ്ഗോ

൧. പഠമസമ്പദാസുത്തം

൯൧. ‘‘പഞ്ചിമാ, ഭിക്ഖവേ, സമ്പദാ. കതമാ പഞ്ച? സദ്ധാസമ്പദാ, സീലസമ്പദാ, സുതസമ്പദാ, ചാഗസമ്പദാ, പഞ്ഞാസമ്പദാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച സമ്പദാ’’തി. പഠമം.

൨. ദുതിയസമ്പദാസുത്തം

൯൨. ‘‘പഞ്ചിമാ, ഭിക്ഖവേ, സമ്പദാ. കതമാ പഞ്ച? സീലസമ്പദാ, സമാധിസമ്പദാ, പഞ്ഞാസമ്പദാ, വിമുത്തിസമ്പദാ, വിമുത്തിഞാണദസ്സനസമ്പദാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച സമ്പദാ’’തി. ദുതിയം.

൩. ബ്യാകരണസുത്തം

൯൩. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞാബ്യാകരണാനി. കതമാനി പഞ്ച? മന്ദത്താ മോമൂഹത്താ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി; പാപിച്ഛോ ഇച്ഛാപകതോ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി; ഉമ്മാദാ ചിത്തക്ഖേപാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി; അധിമാനേന അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി; സമ്മദേവ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച അഞ്ഞാബ്യാകരണാനീ’’തി. തതിയം.

൪. ഫാസുവിഹാരസുത്തം

൯൪. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ഫാസുവിഹാരാ. കതമേ പഞ്ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ…പേ… ദുതിയം ഝാനം… തതിയം ഝാനം… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ഫാസുവിഹാരാ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. അകുപ്പസുത്തം

൯൫. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നചിരസ്സേവ അകുപ്പം പടിവിജ്ഝതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അത്ഥപടിസമ്ഭിദാപത്തോ ഹോതി, ധമ്മപടിസമ്ഭിദാപത്തോ ഹോതി, നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദാപത്തോ ഹോതി, പടിഭാനപടിസമ്ഭിദാപത്തോ ഹോതി, യഥാവിമുത്തം ചിത്തം പച്ചവേക്ഖതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നചിരസ്സേവ അകുപ്പം പടിവിജ്ഝതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. സുതധരസുത്തം

൯൬. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആനാപാനസ്സതിം ആസേവന്തോ നചിരസ്സേവ അകുപ്പം പടിവിജ്ഝതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അപ്പട്ഠോ ഹോതി അപ്പകിച്ചോ സുഭരോ സുസന്തോസോ ജീവിതപരിക്ഖാരേസു; അപ്പാഹാരോ ഹോതി അനോദരികത്തം അനുയുത്തോ; അപ്പമിദ്ധോ ഹോതി ജാഗരിയം അനുയുത്തോ; ബഹുസ്സുതോ ഹോതി സുതധരോ സുതസന്നിചയോ, യേ തേ ധമ്മാ ആദികല്യാണാ മജ്ഝേകല്യാണാ പരിയോസാനകല്യാണാ സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം അഭിവദന്തി, തഥാരൂപാസ്സ ധമ്മാ ബഹുസ്സുതാ ഹോന്തി ധാതാ വചസാ പരിചിതാ മനസാനുപേക്ഖിതാ ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ; യഥാവിമുത്തം ചിത്തം പച്ചവേക്ഖതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആനാപാനസ്സതിം ആസേവന്തോ നചിരസ്സേവ അകുപ്പം പടിവിജ്ഝതീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. കഥാസുത്തം

൯൭. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആനാപാനസ്സതിം ഭാവേന്തോ നചിരസ്സേവ അകുപ്പം പടിവിജ്ഝതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അപ്പട്ഠോ ഹോതി അപ്പകിച്ചോ സുഭരോ സുസന്തോസോ ജീവിതപരിക്ഖാരേസു; അപ്പാഹാരോ ഹോതി അനോദരികത്തം അനുയുത്തോ; അപ്പമിദ്ധോ ഹോതി ജാഗരിയം അനുയുത്തോ; യായം കഥാ ആഭിസല്ലേഖികാ ചേതോവിവരണസപ്പായാ, സേയ്യഥിദം – അപ്പിച്ഛകഥാ…പേ… വിമുത്തിഞാണദസ്സനകഥാ, ഏവരൂപിയാ കഥായ നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ; യഥാവിമുത്തം ചിത്തം പച്ചവേക്ഖതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആനാപാനസ്സതിം ഭാവേന്തോ നചിരസ്സേവ അകുപ്പം പടിവിജ്ഝതീ’’തി. സത്തമം.

൮. ആരഞ്ഞകസുത്തം

൯൮. ‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആനാപാനസ്സതിം ബഹുലീകരോന്തോ നചിരസ്സേവ അകുപ്പം പടിവിജ്ഝതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അപ്പട്ഠോ ഹോതി അപ്പകിച്ചോ സുഭരോ സുസന്തോസോ ജീവിതപരിക്ഖാരേസു; അപ്പാഹാരോ ഹോതി അനോദരികത്തം അനുയുത്തോ; അപ്പമിദ്ധോ ഹോതി ജാഗരിയം അനുയുത്തോ; ആരഞ്ഞകോ ഹോതി പന്തസേനാസനോ; യഥാവിമുത്തം ചിത്തം പച്ചവേക്ഖതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ആനാപാനസ്സതിം ബഹുലീകരോന്തോ നചിരസ്സേവ അകുപ്പം പടിവിജ്ഝതീ’’തി. അട്ഠമം.

൯. സീഹസുത്തം

൯൯. ‘‘സീഹോ, ഭിക്ഖവേ, മിഗരാജാ സായന്ഹസമയം ആസയാ നിക്ഖമതി; ആസയാ നിക്ഖമിത്വാ വിജമ്ഭതി; വിജമ്ഭിത്വാ സമന്താ ചതുദ്ദിസം [ചതുദ്ദിസാ (സ്യാ. കം. പീ. ക.) അ. നി. ൪.൩൩; സം. നി. ൩.൭൮ പസ്സിതബ്ബം] അനുവിലോകേതി; സമന്താ ചതുദ്ദിസം [ചതുദ്ദിസാ (സ്യാ. കം. പീ. ക.) അ. നി. ൪.൩൩; സം. നി. ൩.൭൮ പസ്സിതബ്ബം] അനുവിലോകേത്വാ തിക്ഖത്തും സീഹനാദം നദതി; തിക്ഖത്തും സീഹനാദം നദിത്വാ ഗോചരായ പക്കമതി. സോ ഹത്ഥിസ്സ ചേപി പഹാരം ദേതി, സക്കച്ചഞ്ഞേവ പഹാരം ദേതി, നോ അസക്കച്ചം; മഹിംസസ്സ [മഹിസസ്സ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ചേപി പഹാരം ദേതി, സക്കച്ചഞ്ഞേവ പഹാരം ദേതി, നോ അസക്കച്ചം; ഗവസ്സ ചേപി പഹാരം ദേതി, സക്കച്ചഞ്ഞേവ പഹാരം ദേതി, നോ അസക്കച്ചം; ദീപിസ്സ ചേപി പഹാരം ദേതി, സക്കച്ചഞ്ഞേവ പഹാരം ദേതി, നോ അസക്കച്ചം; ഖുദ്ദകാനഞ്ചേപി പാണാനം പഹാരം ദേതി അന്തമസോ സസബിളാരാനമ്പി [സസബിളാരാനം (ക.)], സക്കച്ചഞ്ഞേവ പഹാരം ദേതി, നോ അസക്കച്ചം. തം കിസ്സ ഹേതു? ‘മാ മേ യോഗ്ഗപഥോ നസ്സാ’തി.

‘‘സീഹോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതസ്സേതം അധിവചനം അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ. യം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ പരിസായ ധമ്മം ദേസേതി, ഇദമസ്സ ഹോതി സീഹനാദസ്മിം. ഭിക്ഖൂനഞ്ചേപി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, സക്കച്ചഞ്ഞേവ തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, നോ അസക്കച്ചം; ഭിക്ഖുനീനഞ്ചേപി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, സക്കച്ചഞ്ഞേവ തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, നോ അസക്കച്ചം; ഉപാസകാനഞ്ചേപി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, സക്കച്ചഞ്ഞേവ തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, നോ അസക്കച്ചം; ഉപാസികാനഞ്ചേപി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, സക്കച്ചഞ്ഞേവ തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, നോ അസക്കച്ചം; പുഥുജ്ജനാനഞ്ചേപി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി അന്തമസോ അന്നഭാരനേസാദാനമ്പി [അന്നഭാരനേസാദാനം (ക.)], സക്കച്ചഞ്ഞേവ തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി, നോ അസക്കച്ചം. തം കിസ്സ ഹേതു? ധമ്മഗരു, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ ധമ്മഗാരവോ’’തി. നവമം.

൧൦. കകുധഥേരസുത്തം

൧൦൦. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. [ചൂളവ. ൩൩൩, ൩൪൧] തേന ഖോ പന സമയേന കകുധോ നാമ കോലിയപുത്തോ [കോളീയപുത്തോ (സീ. സ്യാ. ക.)] ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ ഉപട്ഠാകോ അധുനാകാലങ്കതോ അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ. തസ്സ ഏവരൂപോ അത്തഭാവപടിലാഭോ ഹോതി – സേയ്യഥാപി നാമ ദ്വേ വാ തീണി വാ മാഗധകാനി [മാഗധികാനി (സീ. പീ. ക.)] ഗാമക്ഖേത്താനി. സോ തേന അത്തഭാവപടിലാഭേന നേവ അത്താനം [നേവത്താനം ബ്യാബാധേതി (സീ.)] നോ പരം ബ്യാബാധേതി.

അഥ ഖോ കകുധോ ദേവപുത്തോ യേനായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ കകുധോ ദേവപുത്തോ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം ഏതദവോച – ‘‘ദേവദത്തസ്സ, ഭന്തേ, ഏവരൂപം ഇച്ഛാഗതം ഉപ്പജ്ജി – ‘അഹം ഭിക്ഖുസങ്ഘം പരിഹരിസ്സാമീ’തി. സഹചിത്തുപ്പാദാ ച, ഭന്തേ, ദേവദത്തോ തസ്സാ ഇദ്ധിയാ പരിഹീനോ’’തി. ഇദമവോച കകുധോ ദേവപുത്തോ. ഇദം വത്വാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘കകുധോ നാമ, ഭന്തേ, കോലിയപുത്തോ മമം ഉപട്ഠാകോ അധുനാകാലങ്കതോ അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ ഹോതി. തസ്സ ഏവരൂപോ അത്തഭാവപടിലാഭോ – സേയ്യഥാപി നാമ ദ്വേ വാ തീണി വാ മാഗധകാനി ഗാമക്ഖേത്താനി. സോ തേന അത്തഭാവപടിലാഭേന നേവ അത്താനം നോ പരം ബ്യാബാധേതി. അഥ ഖോ, ഭന്തേ, കകുധോ ദേവപുത്തോ യേനാഹം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ, ഭന്തേ, കകുധോ ദേവപുത്തോ മം ഏതദവോച – ‘ദേവദത്തസ്സ, ഭന്തേ, ഏവരൂപം ഇച്ഛാഗതം ഉപ്പജ്ജി – അഹം ഭിക്ഖുസങ്ഘം പരിഹരിസ്സാമീതി. സഹചിത്തുപ്പാദാ ച, ഭന്തേ, ദേവദത്തോ തസ്സാ ഇദ്ധിയാ പരിഹീനോ’തി. ഇദമവോച, ഭന്തേ, കകുധോ ദേവപുത്തോ. ഇദം വത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായീ’’തി.

‘‘കിം പന തേ, മോഗ്ഗല്ലാന, കകുധോ ദേവപുത്തോ ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച വിദിതോ – ‘യം കിഞ്ചി കകുധോ ദേവപുത്തോ ഭാസതി സബ്ബം തം തഥേവ ഹോതി, നോ അഞ്ഞഥാ’’’തി? ‘‘ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച വിദിതോ മേ, ഭന്തേ, കകുധോ ദേവപുത്തോ – ‘യം കിഞ്ചി കകുധോ ദേവപുത്തോ ഭാസതി സബ്ബം തം തഥേവ ഹോതി, നോ അഞ്ഞഥാ’’’തി. ‘‘രക്ഖസ്സേതം, മോഗ്ഗല്ലാന, വാചം! (രക്ഖസ്സേതം, മോഗ്ഗല്ലാന, വാചം) [( ) സീ. സ്യാ. കം. പീ. പോത്ഥകേസു നത്ഥി ചൂളവ. ൩൩൩ പന സബ്ബത്ഥപി ദിസ്സതിയേവ]! ഇദാനി സോ മോഘപുരിസോ അത്തനാവ അത്താനം പാതുകരിസ്സതി.

‘‘പഞ്ചിമേ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ പഞ്ച? ഇധ, മോഗ്ഗല്ലാന, ഏകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധസീലോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധസീലോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ സീലം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധസീലോ സമാനോ പരിസുദ്ധസീലോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ സീലം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം [കഥം നു തം (സീ.), കഥം നു (സ്യാ. കം. പീ. ക.), കഥം തം (കത്ഥചി)] മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ സീലതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി സീലതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി [പച്ചാസിംസതി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)].

‘‘പുന ചപരം, മോഗ്ഗല്ലാന, ഇധേകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധാജീവോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധാജീവോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധോ മേ ആജീവോ പരിയോദാതോ അസംകിലിട്ഠോ’തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധാജീവോ സമാനോ പരിസുദ്ധാജീവോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധോ മേ ആജീവോ പരിയോദാതോ അസംകിലിട്ഠോ’തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ ആജീവതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി ആജീവതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി.

‘‘പുന ചപരം, മോഗ്ഗല്ലാന, ഇധേകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധധമ്മദേസനോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധധമ്മദേസനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധാ മേ ധമ്മദേസനാ പരിയോദാതാ അസംകിലിട്ഠാ’തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധധമ്മദേസനോ സമാനോ പരിസുദ്ധധമ്മദേസനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധാ മേ ധമ്മദേസനാ പരിയോദാതാ അസംകിലിട്ഠാ’തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ ധമ്മദേസനതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി ധമ്മദേസനതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി.

‘‘പുന ചപരം, മോഗ്ഗല്ലാന, ഇധേകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ വേയ്യാകരണം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോ സമാനോ പരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ വേയ്യാകരണം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ വേയ്യാകരണതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി വേയ്യാകരണതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി.

‘‘പുന ചപരം, മോഗ്ഗല്ലാന, ഇധേകച്ചോ സത്ഥാ അപരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ ഞാണദസ്സനം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. തമേനം സാവകാ ഏവം ജാനന്തി – ‘അയം ഖോ ഭവം സത്ഥാ അപരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോ സമാനോ പരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാതി ‘പരിസുദ്ധം മേ ഞാണദസ്സനം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. മയഞ്ചേവ ഖോ പന ഗിഹീനം ആരോചേയ്യാമ, നാസ്സസ്സ മനാപം. യം ഖോ പനസ്സ അമനാപം, കഥം നം മയം തേന സമുദാചരേയ്യാമ – ‘സമ്മന്നതി ഖോ പന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന; യം തുമോ കരിസ്സതി തുമോവ തേന പഞ്ഞായിസ്സതീ’തി. ഏവരൂപം ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, സത്ഥാരം സാവകാ ഞാണദസ്സനതോ രക്ഖന്തി; ഏവരൂപോ ച പന സത്ഥാ സാവകേഹി ഞാണദസ്സനതോ രക്ഖം പച്ചാസീസതി. ഇമേ ഖോ, മോഗ്ഗല്ലാന, പഞ്ച സത്ഥാരോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം.

‘‘അഹം ഖോ പന, മോഗ്ഗല്ലാന, പരിസുദ്ധസീലോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധസീലോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധം മേ സീലം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. ന ച മം സാവകാ സീലതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി സീലതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമി. പരിസുദ്ധാജീവോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധാജീവോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധോ മേ ആജീവോ പരിയോദാതോ അസംകിലിട്ഠോ’തി. ന ച മം സാവകാ ആജീവതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി ആജീവതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമി. പരിസുദ്ധധമ്മദേസനോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധധമ്മദേസനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധാ മേ ധമ്മദേസനാ പരിയോദാതാ അസംകിലിട്ഠാ’തി. ന ച മം സാവകാ ധമ്മദേസനതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി ധമ്മദേസനതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമി. പരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധവേയ്യാകരണോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധം മേ വേയ്യാകരണം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. ന ച മം സാവകാ വേയ്യാകരണതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി വേയ്യാകരണതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമി. പരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോ സമാനോ ‘പരിസുദ്ധഞാണദസ്സനോമ്ഹീ’തി പടിജാനാമി ‘പരിസുദ്ധം മേ ഞാണദസ്സനം പരിയോദാതം അസംകിലിട്ഠ’ന്തി. ന ച മം സാവകാ ഞാണദസ്സനതോ രക്ഖന്തി, ന ചാഹം സാവകേഹി ഞാണദസ്സനതോ രക്ഖം പച്ചാസീസാമീ’’തി. ദസമം.

കകുധവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.