൭. അഭിണ്ഹപച്ചവേക്ഖിതബ്ബഠാനസുത്തം

൫൭. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഠാനാനി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാനി ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ. കതമാനി പഞ്ച? ‘ജരാധമ്മോമ്ഹി, ജരം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ. ‘ബ്യാധിധമ്മോമ്ഹി, ബ്യാധിം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ. ‘മരണധമ്മോമ്ഹി, മരണം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ. ‘സബ്ബേഹി മേ പിയേഹി മനാപേഹി നാനാഭാവോ വിനാഭാവോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ. ‘കമ്മസ്സകോമ്ഹി, കമ്മദായാദോ കമ്മയോനി കമ്മബന്ധു കമ്മപടിസരണോ. യം കമ്മം കരിസ്സാമി – കല്യാണം വാ പാപകം വാ – തസ്സ ദായാദോ ഭവിസ്സാമീ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ.

‘‘കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘ജരാധമ്മോമ്ഹി, ജരം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ? അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സത്താനം യോബ്ബനേ യോബ്ബനമദോ, യേന മദേന മത്താ കായേന ദുച്ചരിതം ചരന്തി, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരന്തി, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരന്തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ യോ യോബ്ബനേ യോബ്ബനമദോ സോ സബ്ബസോ വാ പഹീയതി തനു വാ പന ഹോതി. ഇദം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘ജരാധമ്മോമ്ഹി, ജരം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ.

‘‘കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘ബ്യാധിധമ്മോമ്ഹി, ബ്യാധിം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ? അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സത്താനം ആരോഗ്യേ ആരോഗ്യമദോ, യേന മദേന മത്താ കായേന ദുച്ചരിതം ചരന്തി, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരന്തി, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരന്തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ യോ ആരോഗ്യേ ആരോഗ്യമദോ സോ സബ്ബസോ വാ പഹീയതി തനു വാ പന ഹോതി. ഇദം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘ബ്യാധിധമ്മോമ്ഹി, ബ്യാധിം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ.

‘‘കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘മരണധമ്മോമ്ഹി, മരണം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ? അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സത്താനം ജീവിതേ ജീവിതമദോ, യേന മദേന മത്താ കായേന ദുച്ചരിതം ചരന്തി, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരന്തി, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരന്തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ യോ ജീവിതേ ജീവിതമദോ സോ സബ്ബസോ വാ പഹീയതി തനു വാ പന ഹോതി. ഇദം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘മരണധമ്മോമ്ഹി, മരണം അനതീതോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ.

‘‘കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘സബ്ബേഹി മേ പിയേഹി മനാപേഹി നാനാഭാവോ വിനാഭാവോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ? അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സത്താനം പിയേസു മനാപേസു യോ ഛന്ദരാഗോ യേന രാഗേന രത്താ കായേന ദുച്ചരിതം ചരന്തി, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരന്തി, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരന്തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ യോ പിയേസു മനാപേസു ഛന്ദരാഗോ സോ സബ്ബസോ വാ പഹീയതി തനു വാ പന ഹോതി. ഇദം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘സബ്ബേഹി മേ പിയേഹി മനാപേഹി നാനാഭാവോ വിനാഭാവോ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ.

‘‘കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘കമ്മസ്സകോമ്ഹി, കമ്മദായാദോ കമ്മയോനി കമ്മബന്ധു കമ്മപടിസരണോ, യം കമ്മം കരിസ്സാമി – കല്യാണം വാ പാപകം വാ – തസ്സ ദായാദോ ഭവിസ്സാമീ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ? അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സത്താനം കായദുച്ചരിതം വചീദുച്ചരിതം മനോദുച്ചരിതം. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ സബ്ബസോ വാ ദുച്ചരിതം പഹീയതി തനു വാ പന ഹോതി. ഇദം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ‘കമ്മസ്സകോമ്ഹി, കമ്മദായാദോ കമ്മയോനി കമ്മബന്ധു കമ്മപടിസരണോ, യം കമ്മം കരിസ്സാമി – കല്യാണം വാ പാപകം വാ – തസ്സ ദായാദോ ഭവിസ്സാമീ’തി അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസേന വാ ഗഹട്ഠേന വാ പബ്ബജിതേന വാ.

‘‘സ ഖോ [സചേ (പീ. ക.)] സോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ന ഖോ അഹഞ്ഞേവേകോ ജരാധമ്മോ [അഹഞ്ചേവേകോ ജരാധമ്മോമ്ഹി (ക.)] ജരം അനതീതോ, അഥ ഖോ യാവതാ സത്താനം ആഗതി ഗതി ചുതി ഉപപത്തി സബ്ബേ സത്താ ജരാധമ്മാ ജരം അനതീതാ’തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ മഗ്ഗോ സഞ്ജായതി. സോ തം മഗ്ഗം ആസേവതി ഭാവേതി ബഹുലീകരോതി. തസ്സ തം മഗ്ഗം ആസേവതോ ഭാവയതോ ബഹുലീകരോതോ സംയോജനാനി സബ്ബസോ പഹീയന്തി അനുസയാ ബ്യന്തീഹോന്തി.

‘‘സ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ന ഖോ അഹഞ്ഞേവേകോ ബ്യാധിധമ്മോ ബ്യാധിം അനതീതോ, അഥ ഖോ യാവതാ സത്താനം ആഗതി ഗതി ചുതി ഉപപത്തി സബ്ബേ സത്താ ബ്യാധിധമ്മാ ബ്യാധിം അനതീതാ’തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ മഗ്ഗോ സഞ്ജായതി. സോ തം മഗ്ഗം ആസേവതി ഭാവേതി ബഹുലീകരോതി. തസ്സ തം മഗ്ഗം ആസേവതോ ഭാവയതോ ബഹുലീകരോതോ സംയോജനാനി സബ്ബസോ പഹീയന്തി, അനുസയാ ബ്യന്തീഹോന്തി.

‘‘സ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ന ഖോ അഹഞ്ഞേവേകോ മരണധമ്മോ മരണം അനതീതോ, അഥ ഖോ യാവതാ സത്താനം ആഗതി ഗതി ചുതി ഉപപത്തി സബ്ബേ സത്താ മരണധമ്മാ മരണം അനതീതാ’തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ മഗ്ഗോ സഞ്ജായതി. സോ തം മഗ്ഗം ആസേവതി ഭാവേതി ബഹുലീകരോതി. തസ്സ തം മഗ്ഗം ആസേവതോ ഭാവയതോ ബഹുലീകരോതോ സംയോജനാനി സബ്ബസോ പഹീയന്തി, അനുസയാ ബ്യന്തീഹോന്തി.

‘‘സ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ന ഖോ മയ്ഹേവേകസ്സ സബ്ബേഹി പിയേഹി മനാപേഹി നാനാഭാവോ വിനാഭാവോ, അഥ ഖോ യാവതാ സത്താനം ആഗതി ഗതി ചുതി ഉപപത്തി സബ്ബേസം സത്താനം പിയേഹി മനാപേഹി നാനാഭാവോ വിനാഭാവോ’തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ മഗ്ഗോ സഞ്ജായതി. സോ തം മഗ്ഗം ആസേവതി ഭാവേതി ബഹുലീകരോതി. തസ്സ തം മഗ്ഗം ആസേവതോ ഭാവയതോ ബഹുലീകരോതോ സംയോജനാനി സബ്ബസോ പഹീയന്തി, അനുസയാ ബ്യന്തീഹോന്തി.

‘‘സ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ന ഖോ അഹഞ്ഞേവേകോ കമ്മസ്സകോ കമ്മദായാദോ കമ്മയോനി കമ്മബന്ധു കമ്മപ്പടിസരണോ, യം കമ്മം കരിസ്സാമി – കല്യാണം വാ പാപകം വാ – തസ്സ ദായാദോ ഭവിസ്സാമി; അഥ ഖോ യാവതാ സത്താനം ആഗതി ഗതി ചുതി ഉപപത്തി സബ്ബേ സത്താ കമ്മസ്സകാ കമ്മദായാദാ കമ്മയോനി കമ്മബന്ധു കമ്മപ്പടിസരണാ, യം കമ്മം കരിസ്സന്തി – കല്യാണം വാ പാപകം വാ – തസ്സ ദായാദാ ഭവിസ്സന്തീ’തി. തസ്സ തം ഠാനം അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖതോ മഗ്ഗോ സഞ്ജായതി. സോ തം മഗ്ഗം ആസേവതി ഭാവേതി ബഹുലീകരോതി. തസ്സ തം മഗ്ഗം ആസേവതോ ഭാവയതോ ബഹുലീകരോതോ സംയോജനാനി സബ്ബസോ പഹീയന്തി, അനുസയാ ബ്യന്തീഹോന്തീ’’തി.

‘‘ബ്യാധിധമ്മാ ജരാധമ്മാ, അഥോ മരണധമ്മിനോ;

യഥാ ധമ്മാ തഥാ സത്താ [സന്താ (സ്യാ. കം.)], ജിഗുച്ഛന്തി പുഥുജ്ജനാ.

‘‘അഹഞ്ചേ തം ജിഗുച്ഛേയ്യം, ഏവം ധമ്മേസു പാണിസു;

ന മേതം പതിരൂപസ്സ, മമ ഏവം വിഹാരിനോ.

‘‘സോഹം ഏവം വിഹരന്തോ, ഞത്വാ ധമ്മം നിരൂപധിം;

ആരോഗ്യേ യോബ്ബനസ്മിഞ്ച, ജീവിതസ്മിഞ്ച യേ മദാ.

‘‘സബ്ബേ മദേ അഭിഭോസ്മി, നേക്ഖമ്മം ദട്ഠു ഖേമതോ [നേക്ഖമ്മേ ദട്ഠു ഖേമതം (അ. നി. ൩.൩൯) ഉഭയത്ഥപി അട്ഠകഥായ സമേതി];

തസ്സ മേ അഹു ഉസ്സാഹോ, നിബ്ബാനം അഭിപസ്സതോ.

‘‘നാഹം ഭബ്ബോ ഏതരഹി, കാമാനി പടിസേവിതും;

അനിവത്തി [അനിവത്തീ (?)] ഭവിസ്സാമി, ബ്രഹ്മചരിയപരായണോ’’തി. സത്തമം;