൧. സങ്ഘഭേദകസുത്തം

൨൪൩. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘അപി നു തം, ആനന്ദ, അധികരണം വൂപസന്ത’’ന്തി? ‘‘കുതോ തം, ഭന്തേ, അധികരണം വൂപസമിസ്സതി [വൂപസമ്മിസ്സതി (?)]! ആയസ്മതോ, ഭന്തേ, അനുരുദ്ധസ്സ ബാഹിയോ നാമ സദ്ധിവിഹാരികോ കേവലകപ്പം സങ്ഘഭേദായ ഠിതോ. തത്രായസ്മാ അനുരുദ്ധോ ന ഏകവാചികമ്പി ഭണിതബ്ബം മഞ്ഞതീ’’തി.

‘‘കദാ പനാനന്ദ, അനുരുദ്ധോ സങ്ഘമജ്ഝേ അധികരണേസു [അധികരണേസു തേസു (ക.)] വോയുഞ്ജതി! നനു, ആനന്ദ, യാനി കാനിചി അധികരണാനി ഉപ്പജ്ജന്തി, സബ്ബാനി താനി തുമ്ഹേ ചേവ വൂപസമേഥ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ ച.

‘‘ചത്താരോമേ, ആനന്ദ, അത്ഥവസേ സമ്പസ്സമാനോ പാപഭിക്ഖു സങ്ഘഭേദേന നന്ദതി. കതമേ ചത്താരോ? ഇധാനന്ദ, പാപഭിക്ഖു ദുസ്സീലോ ഹോതി പാപധമ്മോ അസുചി സങ്കസ്സരസമാചാരോ പടിച്ഛന്നകമ്മന്തോ അസ്സമണോ സമണപടിഞ്ഞോ അബ്രഹ്മചാരീ ബ്രഹ്മചാരിപടിഞ്ഞോ അന്തോപൂതി അവസ്സുതോ കസമ്ബുജാതോ. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സചേ ഖോ മം ഭിക്ഖൂ ജാനിസ്സന്തി – ദുസ്സീലോ പാപധമ്മോ അസുചി സങ്കസ്സരസമാചാരോ പടിച്ഛന്നകമ്മന്തോ അസ്സമണോ സമണപടിഞ്ഞോ അബ്രഹ്മചാരീ ബ്രഹ്മചാരിപടിഞ്ഞോ അന്തോപൂതി അവസ്സുതോ കസമ്ബുജാതോതി, സമഗ്ഗാ മം സന്താ നാസേസ്സന്തി; വഗ്ഗാ പന മം ന നാസേസ്സന്തീ’തി. ഇദം, ആനന്ദ, പഠമം അത്ഥവസം സമ്പസ്സമാനോ പാപഭിക്ഖു സങ്ഘഭേദേന നന്ദതി.

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, പാപഭിക്ഖു മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി, അന്തഗ്ഗാഹികായ ദിട്ഠിയാ സമന്നാഗതോ. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സചേ ഖോ മം ഭിക്ഖൂ ജാനിസ്സന്തി – മിച്ഛാദിട്ഠികോ അന്തഗ്ഗാഹികായ ദിട്ഠിയാ സമന്നാഗതോതി, സമഗ്ഗാ മം സന്താ നാസേസ്സന്തി; വഗ്ഗാ പന മം ന നാസേസ്സന്തീ’തി. ഇദം, ആനന്ദ, ദുതിയം അത്ഥവസം സമ്പസ്സമാനോ പാപഭിക്ഖു സങ്ഘഭേദേന നന്ദതി.

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, പാപഭിക്ഖു മിച്ഛാആജീവോ ഹോതി, മിച്ഛാആജീവേന ജീവികം [ജീവിതം (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] കപ്പേതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സചേ ഖോ മം ഭിക്ഖൂ ജാനിസ്സന്തി – മിച്ഛാആജീവോ മിച്ഛാആജീവേന ജീവികം കപ്പേതീതി, സമഗ്ഗാ മം സന്താ നാസേസ്സന്തി; വഗ്ഗാ പന മം ന നാസേസ്സന്തീ’തി. ഇദം, ആനന്ദ, തതിയം അത്ഥവസം സമ്പസ്സമാനോ പാപഭിക്ഖു സങ്ഘഭേദേന നന്ദതി.

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, പാപഭിക്ഖു ലാഭകാമോ ഹോതി സക്കാരകാമോ അനവഞ്ഞത്തികാമോ. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സചേ ഖോ മം ഭിക്ഖൂ ജാനിസ്സന്തി – ലാഭകാമോ സക്കാരകാമോ അനവഞ്ഞത്തികാമോതി, സമഗ്ഗാ മം സന്താ ന സക്കരിസ്സന്തി ന ഗരും കരിസ്സന്തി ന മാനേസ്സന്തി ന പൂജേസ്സന്തി; വഗ്ഗാ പന മം സക്കരിസ്സന്തി ഗരും കരിസ്സന്തി മാനേസ്സന്തി പൂജേസ്സന്തീ’തി. ഇദം, ആനന്ദ, ചതുത്ഥം അത്ഥവസം സമ്പസ്സമാനോ പാപഭിക്ഖു സങ്ഘഭേദേന നന്ദതി. ഇമേ ഖോ, ആനന്ദ, ചത്താരോ അത്ഥവസേ സമ്പസ്സമാനോ പാപഭിക്ഖു സങ്ഘഭേദേന നന്ദതീ’’തി. പഠമം.