൯. തണ്ഹാസുത്തം

൧൯൯. ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘തണ്ഹം വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി ജാലിനിം സരിതം വിസടം വിസത്തികം, യായ അയം ലോകോ ഉദ്ധസ്തോ പരിയോനദ്ധോ തന്താകുലകജാതോ ഗുലാഗുണ്ഠികജാതോ [കുലാഗുണ്ഠികജാതോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.) അ. നി. അട്ഠ. ൨.൪.൧൯൯] മുഞ്ജപബ്ബജഭൂതോ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം സംസാരം നാതിവത്തതി. തം സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘കതമാ ച സാ, ഭിക്ഖവേ, തണ്ഹാ ജാലിനീ സരിതാ വിസടാ വിസത്തികാ, യായ അയം ലോകോ ഉദ്ധസ്തോ പരിയോനദ്ധോ തന്താകുലകജാതോ ഗുലാഗുണ്ഠികജാതോ മുഞ്ജപബ്ബജഭൂതോ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം സംസാരം നാതിവത്തതി? അട്ഠാരസ ഖോ പനിമാനി, ഭിക്ഖവേ, തണ്ഹാവിചരിതാനി അജ്ഝത്തികസ്സ ഉപാദായ, അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ബാഹിരസ്സ ഉപാദായ.

‘‘കതമാനി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി അജ്ഝത്തികസ്സ ഉപാദായ? അസ്മീതി, ഭിക്ഖവേ, സതി ഇത്ഥസ്മീതി ഹോതി, ഏവംസ്മീതി [ഏവമസ്മി (സീ.), ഏവസ്മി (സ്യാ. കം. പീ.) വിഭ. ൯൭൩ പസ്സിതബ്ബം] ഹോതി, അഞ്ഞഥാസ്മീതി ഹോതി, അസസ്മീതി ഹോതി, സതസ്മീതി ഹോതി, സന്തി ഹോതി, ഇത്ഥം സന്തി ഹോതി, ഏവം സന്തി ഹോതി, അഞ്ഞഥാ സന്തി ഹോതി, അപിഹം [അപിഹ (സീ. പീ.), അപി (സ്യാ. കം.)] സന്തി ഹോതി, അപിഹം [അപി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഇത്ഥം സന്തി ഹോതി, അപിഹം [അപി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഏവം സന്തി ഹോതി, അപിഹം [അപി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] അഞ്ഞഥാ സന്തി ഹോതി, ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഇത്ഥം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഏവം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, അഞ്ഞഥാ ഭവിസ്സന്തി ഹോതി. ഇമാനി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി അജ്ഝത്തികസ്സ ഉപാദായ.

‘‘കതമാനി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ബാഹിരസ്സ ഉപാദായ? ഇമിനാസ്മീതി, ഭിക്ഖവേ, സതി ഇമിനാ ഇത്ഥസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ ഏവംസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ അസസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ സതസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഇത്ഥം സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഏവം സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അപിഹം സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അപിഹം ഇത്ഥം സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അപിഹം ഏവം സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അപിഹം അഞ്ഞഥാ സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഇത്ഥം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഏവം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ ഭവിസ്സന്തി ഹോതി. ഇമാനി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ബാഹിരസ്സ ഉപാദായ.

‘‘ഇതി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി അജ്ഝത്തികസ്സ ഉപാദായ, അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ബാഹിരസ്സ ഉപാദായ. ഇമാനി വുച്ചന്തി, ഭിക്ഖവേ, ഛത്തിംസ തണ്ഹാവിചരിതാനി. ഇതി ഏവരൂപാനി അതീതാനി ഛത്തിംസ തണ്ഹാവിചരിതാനി, അനാഗതാനി ഛത്തിംസ തണ്ഹാവിചരിതാനി, പച്ചുപ്പന്നാനി ഛത്തിംസ തണ്ഹാവിചരിതാനി. ഏവം അട്ഠസതം തണ്ഹാവിചരിതം ഹോന്തി.

‘‘അയം ഖോ സാ, ഭിക്ഖവേ, തണ്ഹാ ജാലിനീ സരിതാ വിസടാ വിസത്തികാ, യായ അയം ലോകോ ഉദ്ധസ്തോ പരിയോനദ്ധോ തന്താകുലകജാതോ ഗുലാഗുണ്ഠികജാതോ മുഞ്ജപബ്ബജഭൂതോ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം സംസാരം നാതിവത്തതീ’’തി. നവമം.