(൧൧) ൧. വലാഹകവഗ്ഗോ

൧. പഠമവലാഹകസുത്തം

൧൦൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകാ. കതമേ ചത്താരോ? ഗജ്ജിതാ നോ വസ്സിതാ, വസ്സിതാ നോ ഗജ്ജിതാ, നേവ ഗജ്ജിതാ നോ വസ്സിതാ, ഗജ്ജിതാ ച വസ്സിതാ ച. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ വലാഹകാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ വലാഹകൂപമാ [പു. പ. ൧൫൭] പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? ഗജ്ജിതാ നോ വസ്സിതാ, വസ്സിതാ നോ ഗജ്ജിതാ, നേവ ഗജ്ജിതാ നോ വസ്സിതാ, ഗജ്ജിതാ ച വസ്സിതാ ച.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗജ്ജിതാ ഹോതി നോ വസ്സിതാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ഭാസിതാ ഹോതി, നോ കത്താ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗജ്ജിതാ ഹോതി, നോ വസ്സിതാ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകോ ഗജ്ജിതാ, നോ വസ്സിതാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ വസ്സിതാ ഹോതി, നോ ഗജ്ജിതാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ കത്താ ഹോതി, നോ ഭാസിതാ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ വസ്സിതാ ഹോതി, നോ ഗജ്ജിതാ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകോ വസ്സിതാ, നോ ഗജ്ജിതാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവ ഗജ്ജിതാ ഹോതി, നോ വസ്സിതാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ നേവ ഭാസിതാ ഹോതി, നോ കത്താ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവ ഗജ്ജിതാ ഹോതി, നോ വസ്സിതാ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകോ നേവ ഗജ്ജിതാ [നേവ ഗജ്ജിതാ ഹോതി (ക.)], നോ വസ്സിതാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗജ്ജിതാ ച ഹോതി വസ്സിതാ ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ഭാസിതാ ച ഹോതി കത്താ ച. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗജ്ജിതാ ച ഹോതി വസ്സിതാ ച. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകോ ഗജ്ജിതാ ച [ഗജ്ജിതാ ച ഹോതി (ക.)] വസ്സിതാ ച; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ വലാഹകൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. പഠമം.

൨. ദുതിയവലാഹകസുത്തം

൧൦൨. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകാ. കതമേ ചത്താരോ? ഗജ്ജിതാ നോ വസ്സിതാ, വസ്സിതാ നോ ഗജ്ജിതാ, നേവ ഗജ്ജിതാ നോ വസ്സിതാ ഗജ്ജിതാ ച വസ്സിതാ ച. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ വലാഹകാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ വലാഹകൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? ഗജ്ജിതാ നോ വസ്സിതാ, വസ്സിതാ നോ ഗജ്ജിതാ, നേവ ഗജ്ജിതാ നോ വസ്സിതാ, ഗജ്ജിതാ ച വസ്സിതാ ച.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗജ്ജിതാ ഹോതി, നോ വസ്സിതാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി, ‘അയം ദുക്ഖസമുദയോ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി, ‘അയം ദുക്ഖനിരോധോ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി, ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗജ്ജിതാ ഹോതി, നോ വസ്സിതാ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകോ ഗജ്ജിതാ, നോ വസ്സിതാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ വസ്സിതാ ഹോതി, നോ ഗജ്ജിതാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ധമ്മം ന പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ വസ്സിതാ ഹോതി, നോ ഗജ്ജിതാ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകോ വസ്സിതാ, നോ ഗജ്ജിതാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവ ഗജ്ജിതാ ഹോതി, നോ വസ്സിതാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ നേവ ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവ ഗജ്ജിതാ ഹോതി, നോ വസ്സിതാ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകോ നേവ ഗജ്ജിതാ, നോ വസ്സിതാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗജ്ജിതാ ച ഹോതി വസ്സിതാ ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗജ്ജിതാ ച ഹോതി വസ്സിതാ ച. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, വലാഹകോ ഗജ്ജിതാ ച വസ്സിതാ ച; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ വലാഹകൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. ദുതിയം.

൩. കുമ്ഭസുത്തം

൧൦൩. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, കുമ്ഭാ. കതമേ ചത്താരോ? തുച്ഛോ പിഹിതോ, പൂരോ വിവടോ, തുച്ഛോ വിവടോ, പൂരോ പിഹിതോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ കുമ്ഭാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ കുമ്ഭൂപമാ [പു. പ. ൧൬൦] പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? തുച്ഛോ പിഹിതോ, പൂരോ വിവടോ, തുച്ഛോ വിവടോ, പൂരോ പിഹിതോ.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ തുച്ഛോ ഹോതി പിഹിതോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ തുച്ഛോ ഹോതി പിഹിതോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, കുമ്ഭോ തുച്ഛോ പിഹിതോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പൂരോ ഹോതി വിവടോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ന പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പൂരോ ഹോതി വിവടോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, കുമ്ഭോ പൂരോ വിവടോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ തുച്ഛോ ഹോതി വിവടോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ന പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ തുച്ഛോ ഹോതി വിവടോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, കുമ്ഭോ തുച്ഛോ വിവടോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പൂരോ ഹോതി പിഹിതോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പൂരോ ഹോതി പിഹിതോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, കുമ്ഭോ പൂരോ പിഹിതോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ കുമ്ഭൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. തതിയം.

൪. ഉദകരഹദസുത്തം

൧൦൪. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, ഉദകരഹദാ. കതമേ ചത്താരോ? ഉത്താനോ ഗമ്ഭീരോഭാസോ, ഗമ്ഭീരോ ഉത്താനോഭാസോ, ഉത്താനോ ഉത്താനോഭാസോ, ഗമ്ഭീരോ ഗമ്ഭീരോഭാസോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ഉദകരഹദാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ഉദകരഹദൂപമാ [പു. പ. ൧൬൧] പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? ഉത്താനോ ഗമ്ഭീരോഭാസോ, ഗമ്ഭീരോ ഉത്താനോഭാസോ, ഉത്താനോ ഉത്താനോഭാസോ, ഗമ്ഭീരോ ഗമ്ഭീരോഭാസോ.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഉത്താനോ ഹോതി ഗമ്ഭീരോഭാസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഉത്താനോ ഹോതി ഗമ്ഭീരോഭാസോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഉദകരഹദോ ഉത്താനോ ഗമ്ഭീരോഭാസോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗമ്ഭീരോ ഹോതി ഉത്താനോഭാസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ന പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗമ്ഭീരോ ഹോതി ഉത്താനോഭാസോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഉദകരഹദോ ഗമ്ഭീരോ ഉത്താനോഭാസോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഉത്താനോ ഹോതി ഉത്താനോഭാസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ന പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഉത്താനോ ഹോതി ഉത്താനോഭാസോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഉദകരഹദോ ഉത്താനോ ഉത്താനോഭാസോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗമ്ഭീരോ ഹോതി ഗമ്ഭീരോഭാസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗമ്ഭീരോ ഹോതി ഗമ്ഭീരോഭാസോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഉദകരഹദോ ഗമ്ഭീരോ ഗമ്ഭീരോഭാസോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ഉദകരഹദൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. അമ്ബസുത്തം

൧൦൫. ‘‘ചത്താരിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അമ്ബാനി. കതമാനി ചത്താരി? ആമം പക്കവണ്ണി [പക്കവണ്ണീ (പു. പ. ൧൫൯)], പക്കം ആമവണ്ണി [ആമവണ്ണീ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)], ആമം ആമവണ്ണി, പക്കം പക്കവണ്ണി – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരി അമ്ബാനി. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ അമ്ബൂപമാ [പക്കവണ്ണീ (പു. പ. ൧൫൯)] പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? ആമോ പക്കവണ്ണീ, പക്കോ ആമവണ്ണീ, ആമോ ആമവണ്ണീ, പക്കോ പക്കവണ്ണീ.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ആമോ ഹോതി പക്കവണ്ണീ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ആമോ ഹോതി പക്കവണ്ണീ. സേയ്യഥാപി തം, ഭിക്ഖവേ, അമ്ബം ആമം പക്കവണ്ണി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പക്കോ ഹോതി ആമവണ്ണീ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ന പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പക്കോ ഹോതി ആമവണ്ണീ. സേയ്യഥാപി തം, ഭിക്ഖവേ, അമ്ബം പക്കം ആമവണ്ണി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ആമോ ഹോതി ആമവണ്ണീ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ന പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ആമോ ഹോതി ആമവണ്ണീ. സേയ്യഥാപി തം, ഭിക്ഖവേ, അമ്ബം ആമം ആമവണ്ണി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പക്കോ ഹോതി പക്കവണ്ണീ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ പാസാദികം ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പക്കോ ഹോതി പക്കവണ്ണീ. സേയ്യഥാപി തം, ഭിക്ഖവേ, അമ്ബം പക്കം പക്കവണ്ണി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ അമ്ബൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയഅമ്ബസുത്തം

(ഛട്ഠം ഉത്താനത്ഥമേവാതി അട്ഠകഥായം ദസ്സിതം, പാളിപോത്ഥകേസു പന കത്ഥചിപി ന ദിസ്സതി.) [( ) ‘‘ഛട്ഠം ഉക്കാനത്ഥമേവാ’’തി അട്ഠകഥായം ദസ്സിതം, പാളിപോത്ഥകേസു പന കത്ഥചിപി ന ദിസ്സതി. ‘‘… ആമം പക്കോഭാസം, പക്കം ആമോഭാസ’’ന്തിആദിനാ പാഠോ ഭവേയ്യ]

൭. മൂസികസുത്തം

൧൦൭. ‘‘ചതസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, മൂസികാ. കതമാ ചതസ്സോ? ഗാധം കത്താ നോ വസിതാ, വസിതാ നോ ഗാധം കത്താ, നേവ ഗാധം കത്താ നോ വസിതാ, ഗാധം കത്താ ച വസിതാ ച – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതസ്സോ മൂസികാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ മൂസികൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? ഗാധം കത്താ നോ വസിതാ, വസിതാ നോ ഗാധം കത്താ, നേവ ഗാധം കത്താ നോ വസിതാ, ഗാധം കത്താ ച വസിതാ ച.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗാധം കത്താ ഹോതി നോ വസിതാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗാധം കത്താ ഹോതി, നോ വസിതാ. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, മൂസികാ ഗാധം കത്താ, നോ വസിതാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ വസിതാ ഹോതി, നോ ഗാധം കത്താ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ധമ്മം ന പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ വസിതാ ഹോതി, നോ ഗാധം കത്താ. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, മൂസികാ വസിതാ ഹോതി, നോ ഗാധം കത്താ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം, പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവ ഗാധം കത്താ ഹോതി നോ വസിതാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ധമ്മം ന പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവ ഗാധം കത്താ ഹോതി, നോ വസിതാ. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, മൂസികാ നേവ ഗാധം കത്താ ഹോതി, നോ വസിതാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗാധം കത്താ ച ഹോതി വസിതാ ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗാധം കത്താ ച ഹോതി വസിതാ ച. സേയ്യഥാപി സാ, ഭിക്ഖവേ, മൂസികാ ഗാധം കത്താ ച ഹോതി വസിതാ ച; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ മൂസികൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. സത്തമം.

൮. ബലീബദ്ദസുത്തം

൧൦൮. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, ബലീബദ്ദാ [ബലിവദ്ദാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.), ബലിബദ്ധാ (ക.) പു. പ. ൧൬൨]. കതമേ ചത്താരോ? സഗവചണ്ഡോ നോ പരഗവചണ്ഡോ, പരഗവചണ്ഡോ നോ സഗവചണ്ഡോ, സഗവചണ്ഡോ ച പരഗവചണ്ഡോ ച, നേവ സഗവചണ്ഡോ നോ പരഗവചണ്ഡോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ബലീബദ്ദാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ബലീബദ്ദൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? സഗവചണ്ഡോ നോ പരഗവചണ്ഡോ, പരഗവചണ്ഡോ നോ സഗവചണ്ഡോ, സഗവചണ്ഡോ ച പരഗവചണ്ഡോ ച, നേവ സഗവചണ്ഡോ നോ പരഗവചണ്ഡോ.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ സഗവചണ്ഡോ ഹോതി, നോ പരഗവചണ്ഡോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സകപരിസം ഉബ്ബേജേതാ ഹോതി, നോ പരപരിസം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ സഗവചണ്ഡോ ഹോതി, നോ പരഗവചണ്ഡോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ബലീബദ്ദോ സഗവചണ്ഡോ, നോ പരഗവചണ്ഡോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പരഗവചണ്ഡോ ഹോതി, നോ സഗവചണ്ഡോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ പരപരിസം ഉബ്ബേജേതാ ഹോതി, നോ സകപരിസം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പരഗവചണ്ഡോ ഹോതി, നോ സഗവചണ്ഡോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ബലീബദ്ദോ പരഗവചണ്ഡോ, നോ സഗവചണ്ഡോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ സഗവചണ്ഡോ ച ഹോതി പരഗവചണ്ഡോ ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സകപരിസം ഉബ്ബേജേതാ ഹോതി പരപരിസഞ്ച. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ സഗവചണ്ഡോ ച ഹോതി പരഗവചണ്ഡോ ച. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ബലീബദ്ദോ സഗവചണ്ഡോ ച പരഗവചണ്ഡോ ച; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവ സഗവചണ്ഡോ ഹോതി നോ പരഗവചണ്ഡോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ നേവ സകപരിസം ഉബ്ബേജേതാ ഹോതി, നോ പരപരിസഞ്ച. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവ സഗവചണ്ഡോ ഹോതി, നോ പരഗവചണ്ഡോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ബലീബദ്ദോ നേവ സഗവചണ്ഡോ, നോ പരഗവചണ്ഡോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ബലീബദ്ദൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. അട്ഠമം.

൯. രുക്ഖസുത്തം

൧൦൯. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖാ. കതമേ ചത്താരോ? ഫേഗ്ഗു ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ, ഫേഗ്ഗു സാരപരിവാരോ, സാരോ ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ, സാരോ സാരപരിവാരോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ രുക്ഖാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ രുക്ഖൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? ഫേഗ്ഗു ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ, ഫേഗ്ഗു സാരപരിവാരോ, സാരോ ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ, സാരോ സാരപരിവാരോ.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഫേഗ്ഗു ഹോതി ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ദുസ്സീലോ ഹോതി പാപധമ്മോ; പരിസാപിസ്സ ഹോതി ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഫേഗ്ഗു ഹോതി ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖോ ഫേഗ്ഗു ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഫേഗ്ഗു ഹോതി സാരപരിവാരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ദുസ്സീലോ ഹോതി പാപധമ്മോ; പരിസാ ച ഖ്വസ്സ ഹോതി സീലവതീ കല്യാണധമ്മാ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഫേഗ്ഗു ഹോതി സാരപരിവാരോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖോ ഫേഗ്ഗു സാരപരിവാരോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ സാരോ ഹോതി ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സീലവാ ഹോതി കല്യാണധമ്മോ; പരിസാ ച ഖ്വസ്സ ഹോതി ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ സാരോ ഹോതി ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖോ സാരോ ഫേഗ്ഗുപരിവാരോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ സാരോ ഹോതി സാരപരിവാരോ? ഇധ ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സീലവാ ഹോതി കല്യാണധമ്മോ; പരിസാപിസ്സ ഹോതി സീലവതീ കല്യാണധമ്മാ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ സാരോ ഹോതി സാരപരിവാരോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖോ സാരോ സാരപരിവാരോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ രുക്ഖൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി [പു. പ. ൧൭൦]. നവമം.

൧൦. ആസീവിസസുത്തം

൧൧൦. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, ആസീവിസാ [ആസിവിസാ (ക.) പു. പ. ൧൬൩]. കതമേ ചത്താരോ? ആഗതവിസോ ന ഘോരവിസോ, ഘോരവിസോ ന ആഗതവിസോ, ആഗതവിസോ ച ഘോരവിസോ ച, നേവാഗതവിസോ ന ഘോരവിസോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ആസീവിസാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ആസീവിസൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? ആഗതവിസോ ന ഘോരവിസോ, ഘോരവിസോ ന ആഗതവിസോ, ആഗതവിസോ ച ഘോരവിസോ ച, നേവാഗതവിസോ ന ഘോരവിസോ.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ആഗതവിസോ ഹോതി, ന ഘോരവിസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ അഭിണ്ഹം കുജ്ഝതി. സോ ച ഖ്വസ്സ കോധോ [കോപോ (ക.) പു. പ. ൧൬൩] ന ദീഘരത്തം അനുസേതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ആഗതവിസോ ഹോതി, ന ഘോരവിസോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ആസീവിസോ ആഗതവിസോ, ന ഘോരവിസോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഘോരവിസോ ഹോതി, ന ആഗതവിസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ന ഹേവ ഖോ അഭിണ്ഹം കുജ്ഝതി. സോ ച ഖ്വസ്സ കോധോ ദീഘരത്തം അനുസേതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഘോരവിസോ ഹോതി, ന ആഗതവിസോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ആസീവിസോ ഘോരവിസോ, ന ആഗതവിസോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ആഗതവിസോ ച ഹോതി ഘോരവിസോ ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ അഭിണ്ഹം കുജ്ഝതി. സോ ച ഖ്വസ്സ കോധോ ദീഘരത്തം അനുസേതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ആഗതവിസോ ച ഹോതി ഘോരവിസോ ച. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ആസീവിസോ ആഗതവിസോ ച ഘോരവിസോ ച; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവാഗതവിസോ ഹോതി ന ഘോരവിസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ന ഹേവ ഖോ അഭിണ്ഹം കുജ്ഝതി. സോ ച ഖ്വസ്സ കോധോ ന ദീഘരത്തം അനുസേതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ നേവാഗതവിസോ ഹോതി, ന ഘോരവിസോ. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ആസീവിസോ നേവാഗതവിസോ ന ഘോരവിസോ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ആസീവിസൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. ദസമം.

വലാഹകവഗ്ഗോ പഠമോ.