൨. ആനണ്യസുത്തം

൬൨. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ചത്താരിമാനി, ഗഹപതി, സുഖാനി അധിഗമനീയാനി ഗിഹിനാ കാമഭോഗിനാ കാലേന കാലം സമയേന സമയം ഉപാദായ. കതമാനി ചത്താരി? അത്ഥിസുഖം, ഭോഗസുഖം, ആനണ്യസുഖം [അണണസുഖം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)], അനവജ്ജസുഖം.

‘‘കതമഞ്ച, ഗഹപതി, അത്ഥിസുഖം? ഇധ, ഗഹപതി, കുലപുത്തസ്സ ഭോഗാ ഹോന്തി ഉട്ഠാനവീരിയാധിഗതാ ബാഹാബലപരിചിതാ സേദാവക്ഖിത്താ ധമ്മികാ ധമ്മലദ്ധാ. സോ ‘ഭോഗാ മേ അത്ഥി ഉട്ഠാനവീരിയാധിഗതാ ബാഹാബലപരിചിതാ സേദാവക്ഖിത്താ ധമ്മികാ ധമ്മലദ്ധാ’തി അധിഗച്ഛതി സുഖം, അധിഗച്ഛതി സോമനസ്സം. ഇദം വുച്ചതി, ഗഹപതി, അത്ഥിസുഖം.

‘‘കതമഞ്ച, ഗഹപതി, ഭോഗസുഖം? ഇധ, ഗഹപതി, കുലപുത്തോ ഉട്ഠാനവീരിയാധിഗതേഹി ഭോഗേഹി ബാഹാബലപരിചിതേഹി സേദാവക്ഖിത്തേഹി ധമ്മികേഹി ധമ്മലദ്ധേഹി പരിഭുഞ്ജതി പുഞ്ഞാനി ച കരോതി. സോ ‘ഉട്ഠാനവീരിയാധിഗതേഹി ഭോഗേഹി ബാഹാബലപരിചിതേഹി സേദാവക്ഖിത്തേഹി ധമ്മികേഹി ധമ്മലദ്ധേഹി പരിഭുഞ്ജാമി പുഞ്ഞാനി ച കരോമീ’തി അധിഗച്ഛതി സുഖം, അധിഗച്ഛതി സോമനസ്സം. ഇദം വുച്ചതി, ഗഹപതി, ഭോഗസുഖം.

‘‘കതമഞ്ച, ഗഹപതി, ആനണ്യസുഖം? ഇധ, ഗഹപതി, കുലപുത്തോ ന കസ്സചി കിഞ്ചി ധാരേതി അപ്പം വാ ബഹും വാ. സോ ‘ന കസ്സചി കിഞ്ചി ധാരേമി [കിഞ്ചി വാ ദേതി (ക.)] അപ്പം വാ ബഹും വാ’തി അധിഗച്ഛതി സുഖം, അധിഗച്ഛതി സോമനസ്സം. ഇദം വുച്ചതി, ഗഹപതി, ആനണ്യസുഖം.

‘‘കതമഞ്ച, ഗഹപതി, അനവജ്ജസുഖം? ഇധ, ഗഹപതി, അരിയസാവകോ അനവജ്ജേന കായകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അനവജ്ജേന വചീകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അനവജ്ജേന മനോകമ്മേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. സോ ‘അനവജ്ജേനമ്ഹി കായകമ്മേന സമന്നാഗതോ, അനവജ്ജേന വചീകമ്മേന സമന്നാഗതോ, അനവജ്ജേന മനോകമ്മേന സമന്നാഗതോ’തി അധിഗച്ഛതി സുഖം, അധിഗച്ഛതി സോമനസ്സം. ഇദം വുച്ചതി, ഗഹപതി, അനവജ്ജസുഖം. ഇമാനി ഖോ, ഗഹപതി, ചത്താരി സുഖാനി അധിഗമനീയാനി ഗിഹിനാ കാമഭോഗിനാ കാലേന കാലം സമയേന സമയം ഉപാദായാ’’തി.

‘‘ആനണ്യസുഖം ഞത്വാന, അഥോ അത്ഥിസുഖം പരം;

ഭുഞ്ജം ഭോഗസുഖം മച്ചോ, തതോ പഞ്ഞാ വിപസ്സതി.

‘‘വിപസ്സമാനോ ജാനാതി, ഉഭോ ഭോഗേ സുമേധസോ;

അനവജ്ജസുഖസ്സേതം, കലം നാഗ്ഘതി സോളസി’’ന്തി. ദുതിയം;