൪. ഭരണ്ഡുകാലാമസുത്തം

൧൨൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസലേസു ചാരികം ചരമാനോ യേന കപിലവത്ഥു തദവസരി. അസ്സോസി ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ – ‘‘ഭഗവാ കിര കപിലവത്ഥും അനുപ്പത്തോ’’തി. അഥ ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതം ഖോ മഹാനാമം സക്കം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഗച്ഛ, മഹാനാമ, കപിലവത്ഥുസ്മിം, തഥാരൂപം ആവസഥം ജാന യത്ഥജ്ജ മയം ഏകരത്തിം വിഹരേയ്യാമാ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ ഭഗവതോ പടിസ്സുത്വാ കപിലവത്ഥും പവിസിത്വാ കേവലകപ്പം കപിലവത്ഥും അന്വാഹിണ്ഡന്തോ [ആഹിണ്ഡന്തോ (സ്യാ. കം.)] നാദ്ദസ കപിലവത്ഥുസ്മിം തഥാരൂപം ആവസഥം യത്ഥജ്ജ ഭഗവാ ഏകരത്തിം വിഹരേയ്യ.

അഥ ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘നത്ഥി, ഭന്തേ, കപിലവത്ഥുസ്മിം തഥാരൂപോ ആവസഥോ യത്ഥജ്ജ ഭഗവാ ഏകരത്തിം വിഹരേയ്യ. അയം, ഭന്തേ, ഭരണ്ഡു കാലാമോ ഭഗവതോ പുരാണസബ്രഹ്മചാരീ. തസ്സജ്ജ ഭഗവാ അസ്സമേ ഏകരത്തിം വിഹരതൂ’’തി. ‘‘ഗച്ഛ, മഹാനാമ, സന്ഥരം പഞ്ഞപേഹീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ ഭഗവതോ പടിസ്സുത്വാ യേന ഭരണ്ഡുസ്സ കാലാമസ്സ അസ്സമോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ സന്ഥരം പഞ്ഞാപേത്വാ ഉദകം ഠപേത്വാ പാദാനം ധോവനായ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സന്ഥതോ, ഭന്തേ, സന്ഥാരോ, ഉദകം ഠപിതം പാദാനം ധോവനായ. യസ്സദാനി, ഭന്തേ, ഭഗവാ കാലം മഞ്ഞതീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ യേന ഭരണ്ഡുസ്സ കാലാമസ്സ അസ്സമോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ പാദേ പക്ഖാലേസി. അഥ ഖോ മഹാനാമസ്സ സക്കസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അകാലോ ഖോ അജ്ജ ഭഗവന്തം പയിരുപാസിതും. കിലന്തോ ഭഗവാ. സ്വേ ദാനാഹം ഭഗവന്തം പയിരുപാസിസ്സാമീ’’തി ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി.

അഥ ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ മഹാനാമം സക്കം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘തയോ ഖോമേ, മഹാനാമ, സത്ഥാരോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ തയോ? ഇധ, മഹാനാമ, ഏകച്ചോ സത്ഥാ കാമാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി; ന രൂപാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, ന വേദനാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി. ഇധ പന, മഹാനാമ, ഏകച്ചോ സത്ഥാ കാമാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, രൂപാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി; ന വേദനാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി. ഇധ പന, മഹാനാമ, ഏകച്ചോ സത്ഥാ കാമാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, രൂപാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, വേദനാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി. ഇമേ ഖോ, മഹാനാമ, തയോ സത്ഥാരോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. ‘ഇമേസം, മഹാനാമ, തിണ്ണം സത്ഥാരാനം ഏകാ നിട്ഠാ ഉദാഹു പുഥു നിട്ഠാ’’’തി?

ഏവം വുത്തേ ഭരണ്ഡു കാലാമോ മഹാനാമം സക്കം ഏതദവോച – ‘‘ഏകാതി, മഹാനാമ, വദേഹീ’’തി. ഏവം വുത്തേ ഭഗവാ മഹാനാമം സക്കം ഏതദവോച – ‘‘നാനാതി, മഹാനാമ, വദേഹീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ ഭരണ്ഡു കാലാമോ മഹാനാമം സക്കം ഏതദവോച – ‘‘ഏകാതി, മഹാനാമ, വദേഹീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ ഭഗവാ മഹാനാമം സക്കം ഏതദവോച – ‘‘നാനാതി, മഹാനാമ, വദേഹീ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ ഭരണ്ഡു കാലാമോ മഹാനാമം സക്കം ഏതദവോച – ‘‘ഏകാതി, മഹാനാമ, വദേഹീ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ ഭഗവാ മഹാനാമം സക്കം ഏതദവോച – ‘‘നാനാതി, മഹാനാമ, വദേഹീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭരണ്ഡു കാലാമസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘മഹേസക്ഖസ്സ വതമ്ഹി മഹാനാമസ്സ സക്കസ്സ സമ്മുഖാ സമണേന ഗോതമേന യാവതതിയം അപസാദിതോ. യംനൂനാഹം കപിലവത്ഥുമ്ഹാ പക്കമേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ ഭരണ്ഡു കാലാമോ കപിലവത്ഥുമ്ഹാ പക്കാമി. യം കപിലവത്ഥുമ്ഹാ പക്കാമി തഥാ പക്കന്തോവ അഹോസി ന പുന പച്ചാഗച്ഛീതി. ചതുത്ഥം.