൧. കുസിനാരസുത്തം

൧൨൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ കുസിനാരായം വിഹരതി ബലിഹരണേ വനസണ്ഡേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതി. തമേനം ഗഹപതി വാ ഗഹപതിപുത്തോ വാ ഉപസങ്കമിത്വാ സ്വാതനായ ഭത്തേന നിമന്തേതി. ആകങ്ഖമാനോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അധിവാസേതി. സോ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന തസ്സ ഗഹപതിസ്സ വാ ഗഹപതിപുത്തസ്സ വാ നിവേസനം തേനുപസങ്കമതി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദതി. തമേനം സോ ഗഹപതി വാ ഗഹപതിപുത്തോ വാ പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേതി സമ്പവാരേതി.

‘‘തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘സാധു വത മ്യായം ഗഹപതി വാ ഗഹപതിപുത്തോ വാ പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേതി സമ്പവാരേതീ’തി. ഏവമ്പിസ്സ ഹോതി – ‘അഹോ വത മായം ഗഹപതി വാ ഗഹപതിപുത്തോ വാ ആയതിമ്പി ഏവരൂപേന പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേയ്യ സമ്പവാരേയ്യാ’തി! സോ തം പിണ്ഡപാതം ഗഥിതോ [ഗധിതോ (സ്യാ. കം. ക.)] മുച്ഛിതോ അജ്ഝോസന്നോ [അജ്ഝാപന്നോ (സീ. ക.) അജ്ഝോപന്നോ (ടീകാ)] അനാദീനവദസ്സാവീ അനിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതി. സോ തത്ഥ കാമവിതക്കമ്പി വിതക്കേതി, ബ്യാപാദവിതക്കമ്പി വിതക്കേതി, വിഹിംസാവിതക്കമ്പി വിതക്കേതി. ഏവരൂപസ്സാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ദിന്നം ന മഹപ്ഫലന്തി വദാമി. തം കിസ്സ ഹേതു? പമത്തോ ഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിഹരതി.

‘‘ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതി. തമേനം ഗഹപതി വാ ഗഹപതിപുത്തോ വാ ഉപസങ്കമിത്വാ സ്വാതനായ ഭത്തേന നിമന്തേതി. ആകങ്ഖമാനോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അധിവാസേതി. സോ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന തസ്സ ഗഹപതിസ്സ വാ ഗഹപതിപുത്തസ്സ വാ നിവേസനം തേനുപസങ്കമതി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദതി. തമേനം സോ ഗഹപതി വാ ഗഹപതിപുത്തോ വാ പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേതി സമ്പവാരേതി.

‘‘തസ്സ ന ഏവം ഹോതി – ‘സാധു വത മ്യായം ഗഹപതി വാ ഗഹപതിപുത്തോ വാ പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേതി സമ്പവാരേതീ’തി. ഏവമ്പിസ്സ ന ഹോതി – ‘അഹോ വത മായം ഗഹപതി വാ ഗഹപതിപുത്തോ വാ ആയതിമ്പി ഏവരൂപേന പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേയ്യ സമ്പവാരേയ്യാ’തി! സോ തം പിണ്ഡപാതം അഗഥിതോ അമുച്ഛിതോ അനജ്ഝോസന്നോ ആദീനവദസ്സാവീ നിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതി. സോ തത്ഥ നേക്ഖമ്മവിതക്കമ്പി വിതക്കേതി, അബ്യാപാദവിതക്കമ്പി വിതക്കേതി, അവിഹിംസാവിതക്കമ്പി വിതക്കേതി. ഏവരൂപസ്സാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ദിന്നം മഹപ്ഫലന്തി വദാമി. തം കിസ്സ ഹേതു? അപ്പമത്തോ ഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിഹരതീ’’തി. പഠമം.