൧൦. ദുതിയനിദാനസുത്തം

൧൧൩. ‘‘തീണിമാനി, ഭിക്ഖവേ, നിദാനാനി കമ്മാനം സമുദയായ. കതമാനി തീണി? അതീതേ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി; അനാഗതേ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി; പച്ചുപ്പന്നേ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അതീതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി? അതീതേ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ചേതസാ അനുവിതക്കേതി അനുവിചാരേതി. തസ്സ അതീതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ചേതസാ അനുവിതക്കയതോ അനുവിചാരയതോ ഛന്ദോ ജായതി. ഛന്ദജാതോ തേഹി ധമ്മേഹി സംയുത്തോ ഹോതി. ഏതമഹം, ഭിക്ഖവേ, സംയോജനം വദാമി യോ ചേതസോ സാരാഗോ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അതീതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനാഗതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി? അനാഗതേ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ചേതസാ അനുവിതക്കേതി അനുവിചാരേതി. തസ്സ അനാഗതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ചേതസാ അനുവിതക്കയതോ അനുവിചാരയതോ ഛന്ദോ ജായതി. ഛന്ദജാതോ തേഹി ധമ്മേഹി സംയുത്തോ ഹോതി. ഏതമഹം, ഭിക്ഖവേ, സംയോജനം വദാമി യോ ചേതസോ സാരാഗോ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അനാഗതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പച്ചുപ്പന്നേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി? പച്ചുപ്പന്നേ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ചേതസാ അനുവിതക്കേതി അനുവിചാരേതി. തസ്സ പച്ചുപ്പന്നേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ചേതസാ അനുവിതക്കയതോ അനുവിചാരയതോ ഛന്ദോ ജായതി. ഛന്ദജാതോ തേഹി ധമ്മേഹി സംയുത്തോ ഹോതി. ഏതമഹം, ഭിക്ഖവേ, സംയോജനം വദാമി യോ ചേതസോ സാരാഗോ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചുപ്പന്നേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ജായതി. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി നിദാനാനി കമ്മാനം സമുദയായ.

‘‘തീണിമാനി, ഭിക്ഖവേ, നിദാനാനി കമ്മാനം സമുദയായ. കതമാനി തീണി? അതീതേ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി; അനാഗതേ ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി; പച്ചുപ്പന്നേ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അതീതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി? അതീതാനം, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയാനം ധമ്മാനം ആയതിം വിപാകം പജാനാതി. ആയതിം വിപാകം വിദിത്വാ തദഭിനിവത്തേതി. തദഭിനിവത്തേത്വാ [തദഭിനിവജ്ജേതി, തദഭിനിവജ്ജേത്വാ (സീ. സ്യാ. കം.)] ചേതസാ അഭിനിവിജ്ഝിത്വാ [അഭിവിരാജേത്വാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] പഞ്ഞായ അതിവിജ്ഝ [അഭിനിവിജ്ഝ (ക.)] പസ്സതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അതീതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനാഗതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി? അനാഗതാനം, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയാനം ധമ്മാനം ആയതിം വിപാകം പജാനാതി. ആയതിം വിപാകം വിദിത്വാ തദഭിനിവത്തേതി. തദഭിനിവത്തേത്വാ ചേതസാ അഭിനിവിജ്ഝിത്വാ പഞ്ഞായ അതിവിജ്ഝ പസ്സതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അനാഗതേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പച്ചുപ്പന്നേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി? പച്ചുപ്പന്നാനം, ഭിക്ഖവേ, ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയാനം ധമ്മാനം ആയതിം വിപാകം പജാനാതി, ആയതിം വിപാകം വിദിത്വാ തദഭിനിവത്തേതി, തദഭിനിവത്തേത്വാ ചേതസാ അഭിനിവിജ്ഝിത്വാ പഞ്ഞായ അതിവിജ്ഝ പസ്സതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചുപ്പന്നേ ഛന്ദരാഗട്ഠാനിയേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ ഛന്ദോ ന ജായതി. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി നിദാനാനി കമ്മാനം സമുദയായാ’’തി. ദസമം.

സമ്ബോധവഗ്ഗോ പഠമോ.