൯. അകുസലമൂലസുത്തം

൭൦. ‘‘തീണിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അകുസലമൂലാനി. കതമാനി തീണി? ലോഭോ അകുസലമൂലം, ദോസോ അകുസലമൂലം, മോഹോ അകുസലമൂലം.

‘‘യദപി, ഭിക്ഖവേ, ലോഭോ തദപി അകുസലമൂലം [അകുസലം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]; യദപി ലുദ്ധോ അഭിസങ്ഖരോതി കായേന വാചായ മനസാ തദപി അകുസലം [അകുസലമൂലം (ക.)]; യദപി ലുദ്ധോ ലോഭേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ പരസ്സ അസതാ ദുക്ഖം ഉപ്പാദയതി [ഉപദഹതി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] വധേന വാ ബന്ധനേന വാ ജാനിയാ വാ ഗരഹായ വാ പബ്ബാജനായ വാ ബലവമ്ഹി ബലത്ഥോ ഇതിപി തദപി അകുസലം [ഇദം പന സബ്ബത്ഥപി ഏവമേവ ദിസ്സതി]. ഇതിസ്സമേ ലോഭജാ ലോഭനിദാനാ ലോഭസമുദയാ ലോഭപച്ചയാ അനേകേ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി.

‘‘യദപി, ഭിക്ഖവേ, ദോസോ തദപി അകുസലമൂലം; യദപി ദുട്ഠോ അഭിസങ്ഖരോതി കായേന വാചായ മനസാ തദപി അകുസലം; യദപി ദുട്ഠോ ദോസേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ പരസ്സ അസതാ ദുക്ഖം ഉപ്പാദയതി വധേന വാ ബന്ധനേന വാ ജാനിയാ വാ ഗരഹായ വാ പബ്ബാജനായ വാ ബലവമ്ഹി ബലത്ഥോ ഇതിപി തദപി അകുസലം. ഇതിസ്സമേ ദോസജാ ദോസനിദാനാ ദോസസമുദയാ ദോസപച്ചയാ അനേകേ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി.

‘‘യദപി, ഭിക്ഖവേ, മോഹോ തദപി അകുസലമൂലം; യദപി മൂള്ഹോ അഭിസങ്ഖരോതി കായേന വാചായ മനസാ തദപി അകുസലം; യദപി മൂള്ഹോ മോഹേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ പരസ്സ അസതാ ദുക്ഖം ഉപ്പാദയതി വധേന വാ ബന്ധനേന വാ ജാനിയാ വാ ഗരഹായ വാ പബ്ബാജനായ വാ ബലവമ്ഹി ബലത്ഥോ ഇതിപി തദപി അകുസലം. ഇതിസ്സമേ മോഹജാ മോഹനിദാനാ മോഹസമുദയാ മോഹപച്ചയാ അനേകേ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി. ഏവരൂപോ ചായം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ വുച്ചതി അകാലവാദീതിപി, അഭൂതവാദീതിപി, അനത്ഥവാദീതിപി, അധമ്മവാദീതിപി, അവിനയവാദീതിപി.

‘‘കസ്മാ ചായം, ഭിക്ഖവേ, ഏവരൂപോ പുഗ്ഗലോ വുച്ചതി അകാലവാദീതിപി, അഭൂതവാദീതിപി, അനത്ഥവാദീതിപി, അധമ്മവാദീതിപി, അവിനയവാദീതിപി? തഥാഹായം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പരസ്സ അസതാ ദുക്ഖം ഉപ്പാദയതി വധേന വാ ബന്ധനേന വാ ജാനിയാ വാ ഗരഹായ വാ പബ്ബാജനായ വാ ബലവമ്ഹി ബലത്ഥോ ഇതിപി. ഭൂതേന ഖോ പന വുച്ചമാനോ അവജാനാതി, നോ പടിജാനാതി; അഭൂതേന വുച്ചമാനോ ന ആതപ്പം കരോതി, തസ്സ നിബ്ബേഠനായ ഇതിപേതം അതച്ഛം ഇതിപേതം അഭൂതന്തി. തസ്മാ ഏവരൂപോ പുഗ്ഗലോ വുച്ചതി അകാലവാദീതിപി, അഭൂതവാദീതിപി, അനത്ഥവാദീതിപി, അധമ്മവാദീതിപി, അവിനയവാദീതിപി.

‘‘ഏവരൂപോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ലോഭജേഹി പാപകേഹി അകുസലേഹി ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ ദുക്ഖം വിഹരതി, സവിഘാതം സഉപായാസം സപരിളാഹം. കായസ്സ ച ഭേദാ പരം മരണാ ദുഗ്ഗതി പാടികങ്ഖാ.

‘‘ദോസജേഹി…പേ… മോഹജേഹി പാപകേഹി അകുസലേഹി ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ ദുക്ഖം വിഹരതി, സവിഘാതം സഉപായാസം സപരിളാഹം. കായസ്സ ച ഭേദാ പരം മരണാ ദുഗ്ഗതി പാടികങ്ഖാ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, സാലോ വാ ധവോ വാ ഫന്ദനോ വാ തീഹി മാലുവാലതാഹി ഉദ്ധസ്തോ പരിയോനദ്ധോ അനയം ആപജ്ജതി, ബ്യസനം ആപജ്ജതി, അനയബ്യസനം ആപജ്ജതി; ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏവരൂപോ പുഗ്ഗലോ ലോഭജേഹി പാപകേഹി അകുസലേഹി ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ ദുക്ഖം വിഹരതി, സവിഘാതം സഉപായാസം സപരിളാഹം. കായസ്സ ച ഭേദാ പരം മരണാ ദുഗ്ഗതി പാടികങ്ഖാ.

‘‘ദോസജേഹി…പേ… മോഹജേഹി പാപകേഹി അകുസലേഹി ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ ദുക്ഖം വിഹരതി സവിഘാതം സഉപായാസം സപരിളാഹം. കായസ്സ ച ഭേദാ പരം മരണാ ദുഗ്ഗതി പാടികങ്ഖാ. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി അകുസലമൂലാനീതി.

‘‘തീണിമാനി, ഭിക്ഖവേ, കുസലമൂലാനി. കതമാനി തീണി? അലോഭോ കുസലമൂലം, അദോസോ കുസലമൂലം, അമോഹോ കുസലമൂലം.

‘‘യദപി, ഭിക്ഖവേ, അലോഭോ തദപി കുസലമൂലം [കുസലം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]; യദപി അലുദ്ധോ അഭിസങ്ഖരോതി കായേന വാചായ മനസാ തദപി കുസലം [കുസലമൂലം (ക.)]; യദപി അലുദ്ധോ ലോഭേന അനഭിഭൂതോ അപരിയാദിന്നചിത്തോ ന പരസ്സ അസതാ ദുക്ഖം ഉപ്പാദയതി വധേന വാ ബന്ധനേന വാ ജാനിയാ വാ ഗരഹായ വാ പബ്ബാജനായ വാ ബലവമ്ഹി ബലത്ഥോ ഇതിപി തദപി കുസലം. ഇതിസ്സമേ അലോഭജാ അലോഭനിദാനാ അലോഭസമുദയാ അലോഭപച്ചയാ അനേകേ കുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി.

‘‘യദപി, ഭിക്ഖവേ, അദോസോ തദപി കുസലമൂലം; യദപി അദുട്ഠോ അഭിസങ്ഖരോതി കായേന വാചായ മനസാ തദപി കുസലം; യദപി അദുട്ഠോ ദോസേന അനഭിഭൂതോ അപരിയാദിന്നചിത്തോ ന പരസ്സ അസതാ ദുക്ഖം ഉപ്പാദയതി വധേന വാ ബന്ധനേന വാ ജാനിയാ വാ ഗരഹായ വാ പബ്ബാജനായ വാ ബലവമ്ഹി ബലത്ഥോ ഇതിപി തദപി കുസലം. ഇതിസ്സമേ അദോസജാ അദോസനിദാനാ അദോസസമുദയാ അദോസപച്ചയാ അനേകേ കുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി.

‘‘യദപി, ഭിക്ഖവേ, അമോഹോ തദപി കുസലമൂലം; യദപി അമൂള്ഹോ അഭിസങ്ഖരോതി കായേന വാചായ മനസാ തദപി കുസലം; യദപി അമൂള്ഹോ മോഹേന അനഭിഭൂതോ അപരിയാദിന്നചിത്തോ ന പരസ്സ അസതാ ദുക്ഖം ഉപ്പാദയതി വധേന വാ ബന്ധനേന വാ ജാനിയാ വാ ഗരഹായ വാ പബ്ബാജനായ വാ ബലവമ്ഹി ബലത്ഥോ ഇതിപി തദപി കുസലം. ഇതിസ്സമേ അമോഹജാ അമോഹനിദാനാ അമോഹസമുദയാ അമോഹപച്ചയാ അനേകേ കുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി. ഏവരൂപോ ചായം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ വുച്ചതി കാലവാദീതിപി, ഭൂതവാദീതിപി, അത്ഥവാദീതിപി, ധമ്മവാദീതിപി, വിനയവാദീതിപി.

‘‘കസ്മാ ചായം, ഭിക്ഖവേ, ഏവരൂപോ പുഗ്ഗലോ വുച്ചതി കാലവാദീതിപി, ഭൂതവാദീതിപി, അത്ഥവാദീതിപി, ധമ്മവാദീതിപി, വിനയവാദീതിപി? തഥാഹായം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ന പരസ്സ അസതാ ദുക്ഖം ഉപ്പാദയതി വധേന വാ ബന്ധനേന വാ ജാനിയാ വാ ഗരഹായ വാ പബ്ബാജനായ വാ ബലവമ്ഹി ബലത്ഥോ ഇതിപി. ഭൂതേന ഖോ പന വുച്ചമാനോ പടിജാനാതി നോ അവജാനാതി; അഭൂതേന വുച്ചമാനോ ആതപ്പം കരോതി തസ്സ നിബ്ബേഠനായ – ‘ഇതിപേതം അതച്ഛം, ഇതിപേതം അഭൂത’ന്തി. തസ്മാ ഏവരൂപോ പുഗ്ഗലോ വുച്ചതി കാലവാദീതിപി, അത്ഥവാദീതിപി, ധമ്മവാദീതിപി, വിനയവാദീതിപി.

‘‘ഏവരൂപസ്സ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലസ്സ ലോഭജാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സുഖം വിഹരതി അവിഘാതം അനുപായാസം അപരിളാഹം. ദിട്ഠേവ ധമ്മേ പരിനിബ്ബായതി.

‘‘ദോസജാ…പേ… പരിനിബ്ബായതി. മോഹജാ…പേ… പരിനിബ്ബായതി. സേയ്യഥാപി ഭിക്ഖവേ, സാലോ വാ ധവോ വാ ഫന്ദനോ വാ തീഹി മാലുവാലതാഹി ഉദ്ധസ്തോ പരിയോനദ്ധോ. അഥ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ കുദ്ദാല-പിടകം [കുദ്ദാലപിടകം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ആദായ. സോ തം മാലുവാലതം മൂലേ ഛിന്ദേയ്യ, മൂലേ ഛേത്വാ പലിഖണേയ്യ, പലിഖണിത്വാ മൂലാനി ഉദ്ധരേയ്യ, അന്തമസോ ഉസീരനാളിമത്താനിപി [ഉസീരനാളമത്താനിപി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]. സോ തം മാലുവാലതം ഖണ്ഡാഖണ്ഡികം ഛിന്ദേയ്യ, ഖണ്ഡാഖണ്ഡികം ഛേത്വാ ഫാലേയ്യ, ഫാലേത്വാ സകലികം സകലികം കരേയ്യ, സകലികം സകലികം കരിത്വാ വാതാതപേ വിസോസേയ്യ, വാതാതപേ വിസോസേത്വാ അഗ്ഗിനാ ഡഹേയ്യ, അഗ്ഗിനാ ഡഹിത്വാ മസിം കരേയ്യ, മസിം കരിത്വാ മഹാവാതേ വാ ഓഫുണേയ്യ നദിയാ വാ സീഘസോതായ പവാഹേയ്യ. ഏവമസ്സ [ഏവമസ്സു (സീ.), ഏവസ്സു (ക.)] താ, ഭിക്ഖവേ, മാലുവാലതാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏവരൂപസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ലോഭജാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സുഖം വിഹരതി അവിഘാതം അനുപായാസം അപരിളാഹം. ദിട്ഠേവ ധമ്മേ പരിനിബ്ബായതി.

‘‘ദോസജാ …പേ… മോഹജാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സുഖം വിഹരതി അവിഘാതം അനുപായാസം അപരിളാഹം. ദിട്ഠേവ ധമ്മേ പരിനിബ്ബായതി. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി കുസലമൂലാനീ’’തി. നവമം.