൪. സരഭസുത്തം

൬൫. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ. തേന ഖോ പന സമയേന സരഭോ നാമ പരിബ്ബാജകോ അചിരപക്കന്തോ ഹോതി ഇമസ്മാ ധമ്മവിനയാ. സോ രാജഗഹേ പരിസതി [പരിസതിം (സീ. പീ.)] ഏവം വാചം ഭാസതി – ‘‘അഞ്ഞാതോ മയാ സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മോ. അഞ്ഞായ ച പനാഹം സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മം ഏവാഹം തസ്മാ ധമ്മവിനയാ അപക്കന്തോ’’തി. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ രാജഗഹം പിണ്ഡായ പവിസിംസു. അസ്സോസും ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ സരഭസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ രാജഗഹേ പരിസതി ഏവം വാചം ഭാസമാനസ്സ – ‘‘അഞ്ഞാതോ മയാ സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മോ. അഞ്ഞായ ച പനാഹം സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മം ഏവാഹം തസ്മാ ധമ്മവിനയാ അപക്കന്തോ’’തി.

അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും – ‘‘സരഭോ നാമ, ഭന്തേ, പരിബ്ബാജകോ അചിരപക്കന്തോ ഇമസ്മാ ധമ്മവിനയാ. സോ രാജഗഹേ പരിസതി ഏവം വാചം ഭാസതി – ‘അഞ്ഞാതോ മയാ സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മോ. അഞ്ഞായ ച പനാഹം സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മം ഏവാഹം തസ്മാ ധമ്മവിനയാ അപക്കന്തോ’തി. സാധു ഭന്തേ, ഭഗവാ യേന സിപ്പിനികാതീരം [സപ്പിനികാതീരം (സീ. പീ.), സപ്പിനിയാ തീരം (സ്യാ. കം.)] പരിബ്ബാജകാരാമോ യേന സരഭോ പരിബ്ബാജകോ തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന.

അഥ ഖോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേന സിപ്പിനികാതീരം പരിബ്ബാജകാരാമോ യേന സരഭോ പരിബ്ബാജകോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ സരഭം പരിബ്ബാജകം ഏതദവോച – ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, സരഭ, ഏവം വദേസി – ‘അഞ്ഞാതോ മയാ സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മോ. അഞ്ഞായ ച പനാഹം സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മം ഏവാഹം തസ്മാ ധമ്മവിനയാ അപക്കന്തോ’’’തി? ഏവം വുത്തേ സരഭോ പരിബ്ബാജകോ തുണ്ഹീ അഹോസി.

ദുതിയമ്പി ഖോ, ഭഗവാ സരഭം പരിബ്ബാജകം ഏതദവോച – ‘‘വദേഹി, സരഭ, കിന്തി തേ അഞ്ഞാതോ സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മോ? സചേ തേ അപരിപൂരം ഭവിസ്സതി, അഹം പരിപൂരേസ്സാമി. സചേ പന തേ പരിപൂരം ഭവിസ്സതി, അഹം അനുമോദിസ്സാമീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ സരഭോ പരിബ്ബാജകോ തുണ്ഹീ അഹോസി.

തതിയമ്പി ഖോ ഭഗവാ സരഭം പരിബ്ബാജകം ഏതദവോച – (‘‘യോ [മയാ (സ്യാ. കം. പീ.)] ഖോ സരഭ പഞ്ഞായതി സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മോ) [( ) സീ. പോത്ഥകേ നത്ഥി] ‘‘വദേഹി, സരഭ, കിന്തി തേ അഞ്ഞാതോ സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മോ? സചേ തേ അപരിപൂരം ഭവിസ്സതി, അഹം പരിപൂരേസ്സാമി. സചേ പന തേ പരിപൂരം ഭവിസ്സതി, അഹം അനുമോദിസ്സാമീ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ സരഭോ പരിബ്ബാജകോ തുണ്ഹീ അഹോസി.

അഥ ഖോ തേ പരിബ്ബാജകാ സരഭം പരിബ്ബാജകം ഏതദവോചും – ‘‘യദേവ ഖോ ത്വം, ആവുസോ സരഭ, സമണം ഗോതമം യാചേയ്യാസി തദേവ തേ സമണോ ഗോതമോ പവാരേതി. വദേഹാവുസോ സരഭ, കിന്തി തേ അഞ്ഞാതോ സമണാനം സക്യപുത്തികാനം ധമ്മോ? സചേ തേ അപരിപൂരം ഭവിസ്സതി, സമണോ ഗോതമോ പരിപൂരേസ്സതി. സചേ പന തേ പരിപൂരം ഭവിസ്സതി, സമണോ ഗോതമോ അനുമോദിസ്സതീ’’തി. ഏവം വുത്തേ സരഭോ പരിബ്ബാജകോ തുണ്ഹീഭൂതോ മങ്കുഭൂതോ പത്തക്ഖന്ധോ അധോമുഖോ പജ്ഝായന്തോ അപ്പടിഭാനോ നിസീദി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ സരഭം പരിബ്ബാജകം തുണ്ഹീഭൂതം മങ്കുഭൂതം പത്തക്ഖന്ധം അധോമുഖം പജ്ഝായന്തം അപ്പടിഭാനം വിദിത്വാ തേ പരിബ്ബാജകേ ഏതദവോച –

‘‘യോ ഖോ മം, പരിബ്ബാജകാ [പരിബ്ബാജകോ (പീ. ക.)], ഏവം വദേയ്യ – ‘സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ തേ പടിജാനതോ ഇമേ ധമ്മാ അനഭിസമ്ബുദ്ധാ’തി, തമഹം തത്ഥ സാധുകം സമനുയുഞ്ജേയ്യം സമനുഗാഹേയ്യം സമനുഭാസേയ്യം. സോ വത മയാ സാധുകം സമനുയുഞ്ജിയമാനോ സമനുഗാഹിയമാനോ സമനുഭാസിയമാനോ അട്ഠാനമേതം അനവകാസോ യം സോ തിണ്ണം ഠാനാനം നാഞ്ഞതരം [അഞ്ഞതരം (ക.)] ഠാനം നിഗച്ഛേയ്യ, അഞ്ഞേന വാ അഞ്ഞം പടിചരിസ്സതി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേസ്സതി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരിസ്സതി, തുണ്ഹീഭൂതോ മങ്കുഭൂതോ [തുണ്ഹീഭൂതോ വാ മങ്കുഭൂതോ (സീ. സ്യാ. കം.), തുണ്ഹീഭൂതോ വാ മങ്കുഭൂതോ വാ (പീ.)] പത്തക്ഖന്ധോ അധോമുഖോ പജ്ഝായന്തോ അപ്പടിഭാനോ നിസീദിസ്സതി, സേയ്യഥാപി സരഭോ പരിബ്ബാജകോ.

‘‘യോ ഖോ മം, പരിബ്ബാജകാ, ഏവം വദേയ്യ – ‘ഖീണാസവസ്സ തേ പടിജാനതോ ഇമേ ആസവാ അപരിക്ഖീണാ’തി, തമഹം തത്ഥ സാധുകം സമനുയുഞ്ജേയ്യം സമനുഗാഹേയ്യം സമനുഭാസേയ്യം. സോ വത മയാ സാധുകം സമനുയുഞ്ജിയമാനോ സമനുഗാഹിയമാനോ സമനുഭാസിയമാനോ അട്ഠാനമേതം അനവകാസോ യം സോ തിണ്ണം ഠാനാനം നാഞ്ഞതരം ഠാനം നിഗച്ഛേയ്യ, അഞ്ഞേന വാ അഞ്ഞം പടിചരിസ്സതി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേസ്സതി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരിസ്സതി, തുണ്ഹീഭൂതോ മങ്കുഭൂതോ പത്തക്ഖന്ധോ അധോമുഖോ പജ്ഝായന്തോ അപ്പടിഭാനോ നിസീദിസ്സതി, സേയ്യഥാപി സരഭോ പരിബ്ബാജകോ.

‘‘യോ ഖോ മം, പരിബ്ബാജകാ, ഏവം വദേയ്യ – ‘യസ്സ ഖോ പന തേ അത്ഥായ ധമ്മോ ദേസിതോ, സോ ന നിയ്യാതി തക്കരസ്സ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയായാ’തി, തമഹം തത്ഥ സാധുകം സമനുയുഞ്ജേയ്യം സമനുഗാഹേയ്യം സമനുഭാസേയ്യം. സോ വത മയാ സാധുകം സമനുയുഞ്ജിയമാനോ സമനുഗാഹിയമാനോ സമനുഭാസിയമാനോ അട്ഠാനമേതം അനവകാസോ യം സോ തിണ്ണം ഠാനാനം നാഞ്ഞതരം ഠാനം നിഗച്ഛേയ്യ, അഞ്ഞേന വാ അഞ്ഞം പടിചരിസ്സതി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേസ്സതി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരിസ്സതി, തുണ്ഹീഭൂതോ മങ്കുഭൂതോ പത്തക്ഖന്ധോ അധോമുഖോ പജ്ഝായന്തോ അപ്പടിഭാനോ നിസീദിസ്സതി, സേയ്യഥാപി സരഭോ പരിബ്ബാജകോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ സിപ്പിനികാതീരേ പരിബ്ബാജകാരാമേ തിക്ഖത്തും സീഹനാദം നദിത്വാ വേഹാസം പക്കാമി.

അഥ ഖോ തേ പരിബ്ബാജകാ അചിരപക്കന്തസ്സ ഭഗവതോ സരഭം പരിബ്ബാജകം സമന്തതോ വാചായസന്നിതോദകേന [വാചാസത്തിതോദകേന (സീ.)] സഞ്ജമ്ഭരിമകംസു [സഞ്ചുമ്ഭരിമകംസു (പീ., ദീ. നി. ൧.൪൨൧) സം. നി. ൨.൨൪൩ ഉപരിപാഠോ വിയ] – ‘‘സേയ്യഥാപി, ആവുസോ സരഭ, ബ്രഹാരഞ്ഞേ ജരസിങ്ഗാലോ ‘സീഹനാദം നദിസ്സാമീ’തി സിങ്ഗാലകംയേവ [സേഗാലകംയേവ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] നദതി, ഭേരണ്ഡകംയേവ നദതി [ഭേദണ്ഡകം (ക.)]; ഏവമേവം ഖോ ത്വം, ആവുസോ സരഭ, അഞ്ഞത്രേവ സമണേന ഗോതമേന ‘സീഹനാദം നദിസ്സാമീ’തി സിങ്ഗാലകംയേവ നദസി ഭേരണ്ഡകംയേവ നദസി. സേയ്യഥാപി, ആവുസോ സരഭ, അമ്ബുകസഞ്ചരീ [അമ്ബകമദ്ദരീ (സീ.)] ‘പുരിസകരവിതം [ഫുസ്സകരവിതം (സീ.), പുസ്സകരവിതം (സ്യാ. കം. പീ.)] രവിസ്സാമീ’തി അമ്ബുകസഞ്ചരിരവിതംയേവ രവതി; ഏവമേവം ഖോ ത്വം, ആവുസോ സരഭ, അഞ്ഞത്രേവ സമണേന ഗോതമേന ‘പുരിസകരവിതം രവിസ്സാമീ’തി, അമ്ബുകസഞ്ചരിരവിതംയേവ രവസി. സേയ്യഥാപി, ആവുസോ സരഭ, ഉസഭോ സുഞ്ഞായ ഗോസാലായ ഗമ്ഭീരം നദിതബ്ബം മഞ്ഞതി; ഏവമേവം ഖോ ത്വം, ആവുസോ സരഭ, അഞ്ഞത്രേവ സമണേന ഗോതമേന ഗമ്ഭീരം നദിതബ്ബം മഞ്ഞസീ’’തി. അഥ ഖോ തേ പരിബ്ബാജകാ സരഭം പരിബ്ബാജകം സമന്തതോ വാചായസന്നിതോദകേന സഞ്ജമ്ഭരിമകംസൂതി. ചതുത്ഥം.