൮. ഗൂഥഭാണീസുത്തം

൨൮. ‘‘തയോമേ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ തയോ? ഗൂഥഭാണീ, പുപ്ഫഭാണീ, മധുഭാണീ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗൂഥഭാണീ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സഭഗ്ഗതോ വാ പരിസഗ്ഗതോ വാ [സഭാഗതോ വാ പരിസാഗതോ വാ (സ്യാ. കം.)] ഞാതിമജ്ഝഗതോ വാ പൂഗമജ്ഝഗതോ വാ രാജകുലമജ്ഝഗതോ വാ അഭിനീതോ സക്ഖിപുട്ഠോ – ‘ഏഹമ്ഭോ പുരിസ, യം ജാനാസി തം വദേഹീ’തി. സോ അജാനം വാ ആഹ ‘ജാനാമീ’തി, ജാനം വാ ആഹ ‘ന ജാനാമീ’തി, അപസ്സം വാ ആഹ ‘പസ്സാമീ’തി, പസ്സം വാ ആഹ ‘ന പസ്സാമീ’തി [മ. നി. ൧.൪൪൦; പു. പ. ൯൧]; ഇതി അത്തഹേതു വാ പരഹേതു വാ ആമിസകിഞ്ചിക്ഖഹേതു വാ സമ്പജാനമുസാ ഭാസിതാ ഹോതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഗൂഥഭാണീ.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പുപ്ഫഭാണീ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സഭഗ്ഗതോ വാ പരിസഗ്ഗതോ വാ ഞാതിമജ്ഝഗതോ വാ പൂഗമജ്ഝഗതോ വാ രാജകുലമജ്ഝഗതോ വാ അഭിനീതോ സക്ഖിപുട്ഠോ – ‘ഏഹമ്ഭോ പുരിസ, യം പജാനാസി തം വദേഹീ’തി, സോ അജാനം വാ ആഹ ‘ന ജാനാമീ’തി, ജാനം വാ ആഹ ‘ജാനാമീ’തി, അപസ്സം വാ ആഹ ‘ന പസ്സാമീ’തി, പസ്സം വാ ആഹ ‘പസ്സാമീ’തി; ഇതി അത്തഹേതു വാ പരഹേതു വാ ആമിസകിഞ്ചിക്ഖഹേതു വാ ന സമ്പജാനമുസാ ഭാസിതാ ഹോതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ പുപ്ഫഭാണീ.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ മധുഭാണീ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ഫരുസം വാചം പഹായ ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി; യാ സാ വാചാ നേലാ കണ്ണസുഖാ പേമനീയാ ഹദയങ്ഗമാ പോരീ ബഹുജനകന്താ ബഹുജനമനാപാ തഥാരൂപിം വാചം ഭാസിതാ ഹോതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ മധുഭാണീ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തയോ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി. അട്ഠമം.