൫. ഉത്തിയസുത്തം

൯൫. അഥ ഖോ ഉത്തിയോ പരിബ്ബാജകോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ഉത്തിയോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’’ന്തി? ‘‘അബ്യാകതം ഖോ ഏതം, ഉത്തിയ, മയാ – ‘സസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’’’ന്തി.

‘‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, അസസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’’ന്തി? ‘‘ഏതമ്പി ഖോ, ഉത്തിയ, അബ്യാകതം മയാ – ‘അസസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’’’ന്തി.

‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, അന്തവാ ലോകോ…പേ… അനന്തവാ ലോകോ… തം ജീവം തം സരീരം… അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം… ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ … ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’’ന്തി? ‘‘ഏതമ്പി ഖോ, ഉത്തിയ, അബ്യാകതം മയാ – ‘നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’’’ന്തി.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’ന്തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘അബ്യാകതം ഖോ ഏതം, ഉത്തിയ, മയാ – സസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’ന്തി വദേസി.

‘‘‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, അസസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’ന്തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ – ‘ഏതമ്പി ഖോ, ഉത്തിയ, അബ്യാകതം മയാ അസസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’ന്തി വദേസി.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, അന്തവാ ലോകോ…പേ… അനന്തവാ ലോകോ… തം ജീവം തം സരീരം… അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം… ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞന്തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ – ‘ഏതമ്പി ഖോ, ഉത്തിയ, അബ്യാകതം മയാ – ‘നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’ന്തി വദേസി. അഥ കിഞ്ചരഹി ഭോതാ ഗോതമേന ബ്യാകത’’ന്തി?

‘‘അഭിഞ്ഞായ ഖോ അഹം, ഉത്തിയ, സാവകാനം ധമ്മം ദേസേമി സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി.

‘‘യം പനേതം ഭവം ഗോതമോ അഭിഞ്ഞായ സാവകാനം ധമ്മം ദേസേസി സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായ, സബ്ബോ വാ [സബ്ബോ ച (ക.)] തേന ലോകോ നീയതി [നീയിസ്സതി (സീ.), നിയ്യാസ്സതി (സ്യാ.), നിയ്യംസ്സതി (പീ.)] ഉപഡ്ഢോ വാ തിഭാഗോ വാ’’തി [തിഭാഗോ വാതി പദേഹി (ക.)]? ഏവം വുത്തേ ഭഗവാ തുണ്ഹീ അഹോസി.

അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘മാ ഹേവം ഖോ ഉത്തിയോ പരിബ്ബാജകോ പാപകം ദിട്ഠിഗതം പടിലഭി – ‘സബ്ബസാമുക്കംസികം വത മേ സമണോ ഗോതമോ പഞ്ഹം പുട്ഠോ സംസാദേതി, നോ വിസ്സജ്ജേതി, ന നൂന വിസഹതീ’തി. തദസ്സ ഉത്തിയസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ ദീഘരത്തം അഹിതായ ദുക്ഖായാ’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഉത്തിയം പരിബ്ബാജകം ഏതദവോച – ‘‘തേനഹാവുസോ ഉത്തിയ, ഉപമം തേ കരിസ്സാമി. ഉപമായ മിധേകച്ചേ വിഞ്ഞൂ പുരിസാ ഭാസിതസ്സ അത്ഥം ആജാനന്തി. സേയ്യഥാപി, ആവുസോ ഉത്തിയ, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം ദള്ഹുദ്ധാപം [ദള്ഹുദ്ദാപം (സീ. പീ.)] ദള്ഹപാകാരതോരണം ഏകദ്വാരം. തത്രസ്സ ദോവാരികോ പണ്ഡിതോ ബ്യത്തോ മേധാവീ അഞ്ഞാതാനം നിവാരേതാ ഞാതാനം പവേസേതാ. സോ തസ്സ നഗരസ്സ സമന്താ അനുപരിയായപഥം അനുക്കമതി. അനുപരിയായപഥം അനുക്കമമാനോ ന പസ്സേയ്യ പാകാരസന്ധിം വാ പാകാരവിവരം വാ, അന്തമസോ ബിളാരനിക്ഖമനമത്തമ്പി. നോ ച ഖ്വസ്സ ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘ഏത്തകാ പാണാ ഇമം നഗരം പവിസന്തി വാ നിക്ഖമന്തി വാ’തി. അഥ ഖ്വസ്സ ഏവമേത്ഥ ഹോതി – ‘യേ ഖോ കേചി ഓളാരികാ പാണാ ഇമം നഗരം പവിസന്തി വാ നിക്ഖമന്തി വാ, സബ്ബേ തേ ഇമിനാ ദ്വാരേന പവിസന്തി വാ നിക്ഖമന്തി വാ’തി.

‘‘ഏവമേവം ഖോ, ആവുസോ ഉത്തിയ, ന തഥാഗതസ്സ ഏവം ഉസ്സുക്കം ഹോതി – ‘സബ്ബോ വാ തേന ലോകോ നീയതി, ഉപഡ്ഢോ വാ, തിഭാഗോ വാ’തി. അഥ ഖോ ഏവമേത്ഥ തഥാഗതസ്സ ഹോതി – ‘യേ ഖോ കേചി ലോകമ്ഹാ നീയിംസു വാ നീയന്തി വാ നീയിസ്സന്തി വാ, സബ്ബേ തേ പഞ്ച നീവരണേ പഹായ ചേതസോ ഉപക്കിലേസേ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണേ, ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സുപ്പതിട്ഠിതചിത്താ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ യഥാഭൂതം ഭാവേത്വാ. ഏവമേതേ [ഏവമേതേന (ക.)] ലോകമ്ഹാ നീയിംസു വാ നീയന്തി വാ നീയിസ്സന്തി വാ’തി. യദേവ ഖോ ത്വം [യദേവ ഖ്വേത്ഥ (ക.)], ആവുസോ ഉത്തിയ, ഭഗവന്തം പഞ്ഹം [ഇമം പഞ്ഹം (സ്യാ. ക.)] അപുച്ഛി തദേവേതം പഞ്ഹം ഭഗവന്തം അഞ്ഞേന പരിയായേന അപുച്ഛി. തസ്മാ തേ തം ഭഗവാ ന ബ്യാകാസീ’’തി. പഞ്ചമം.