൪. വജ്ജിയമാഹിതസുത്തം

൯൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ ചമ്പായം വിഹരതി ഗഗ്ഗരായ പോക്ഖരണിയാ തീരേ. അഥ ഖോ വജ്ജിയമാഹിതോ ഗഹപതി ദിവാ ദിവസ്സ ചമ്പായ നിക്ഖമി ഭഗവന്തം ദസ്സനായ. അഥ ഖോ വജ്ജിയമാഹിതസ്സ ഗഹപതിസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അകാലോ ഖോ താവ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ. പടിസല്ലീനോ ഭഗവാ. മനോഭാവനീയാനമ്പി ഭിക്ഖൂനം അകാലോ ദസ്സനായ. പടിസല്ലീനാ മനോഭാവനീയാപി ഭിക്ഖൂ. യംനൂനാഹം യേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ആരാമോ തേനുപസങ്കമേയ്യ’’ന്തി.

അഥ ഖോ വജ്ജിയമാഹിതോ ഗഹപതി യേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ആരാമോ തേനുപസങ്കമി. തേന ഖോ പന സമയേന തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ സങ്ഗമ്മ സമാഗമ്മ ഉന്നാദിനോ ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദാ അനേകവിഹിതം തിരച്ഛാനകഥം കഥേന്താ നിസിന്നാ ഹോന്തി.

അദ്ദസംസു ഖോ തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ വജ്ജിയമാഹിതം ഗഹപതിം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന അഞ്ഞമഞ്ഞം സണ്ഠാപേസും – ‘‘അപ്പസദ്ദാ ഭോന്തോ ഹോന്തു. മാ ഭോന്തോ സദ്ദമകത്ഥ. അയം വജ്ജിയമാഹിതോ ഗഹപതി ആഗച്ഛതി സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സാവകോ. യാവതാ ഖോ പന സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സാവകാ ഗിഹീ ഓദാതവസനാ ചമ്പായം പടിവസന്തി, അയം തേസം അഞ്ഞതരോ വജ്ജിയമാഹിതോ ഗഹപതി. അപ്പസദ്ദകാമാ ഖോ പന തേ ആയസ്മന്തോ അപ്പസദ്ദവിനീതാ അപ്പസദ്ദസ്സ വണ്ണവാദിനോ. അപ്പേവ നാമ അപ്പസദ്ദം പരിസം വിദിത്വാ ഉപസങ്കമിതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാ’’തി.

അഥ ഖോ തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ തുണ്ഹീ അഹേസും. അഥ ഖോ വജ്ജിയമാഹിതോ ഗഹപതി യേന തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തേഹി അഞ്ഞതിത്ഥിയേഹി പരിബ്ബാജകേഹി സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ വജ്ജിയമാഹിതം ഗഹപതിം തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ ഏതദവോചും – ‘‘സച്ചം കിര, ഗഹപതി, സമണോ ഗോതമോ സബ്ബം തപം ഗരഹതി, സബ്ബം തപസ്സിം ലൂഖാജീവിം ഏകംസേന ഉപക്കോസതി ഉപവദതീ’’തി? ‘‘ന ഖോ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സബ്ബം തപം ഗരഹതി നപി സബ്ബം തപസ്സിം ലൂഖാജീവിം ഏകംസേന ഉപക്കോസതി ഉപവദതി. ഗാരയ്ഹം ഖോ, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഗരഹതി, പസംസിതബ്ബം പസംസതി. ഗാരയ്ഹം ഖോ പന, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഗരഹന്തോ പസംസിതബ്ബം പസംസന്തോ വിഭജ്ജവാദോ ഭഗവാ. ന സോ ഭഗവാ ഏത്ഥ ഏകംസവാദോ’’തി.

ഏവം വുത്തേ അഞ്ഞതരോ പരിബ്ബാജകോ വജ്ജിയമാഹിതം ഗഹപതിം ഏതദവോച – ‘‘ആഗമേഹി ത്വം, ഗഹപതി, യസ്സ ത്വം സമണസ്സ ഗോതമസ്സ വണ്ണം ഭാസതി, സമണോ ഗോതമോ വേനയികോ അപ്പഞ്ഞത്തികോ’’തി? ‘‘ഏത്ഥപാഹം, ഭന്തേ, ആയസ്മന്തേ വക്ഖാമി സഹധമ്മേന – ‘ഇദം കുസല’ന്തി, ഭന്തേ, ഭഗവതാ പഞ്ഞത്തം; ‘ഇദം അകുസല’ന്തി, ഭന്തേ, ഭഗവതാ പഞ്ഞത്തം. ഇതി കുസലാകുസലം ഭഗവാ പഞ്ഞാപയമാനോ സപഞ്ഞത്തികോ ഭഗവാ; ന സോ ഭഗവാ വേനയികോ അപ്പഞ്ഞത്തികോ’’തി.

ഏവം വുത്തേ തേ പരിബ്ബാജകാ തുണ്ഹീഭൂതാ മങ്കുഭൂതാ പത്തക്ഖന്ധാ അധോമുഖാ പജ്ഝായന്താ അപ്പടിഭാനാ നിസീദിംസു. അഥ ഖോ വജ്ജിയമാഹിതോ ഗഹപതി തേ പരിബ്ബാജകേ തുണ്ഹീഭൂതേ മങ്കുഭൂതേ പത്തക്ഖന്ധേ അധോമുഖേ പജ്ഝായന്തേ അപ്പടിഭാനേ വിദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വജ്ജിയമാഹിതോ ഗഹപതി യാവതകോ അഹോസി തേഹി അഞ്ഞതിത്ഥിയേഹി പരിബ്ബാജകേഹി സദ്ധിം കഥാസല്ലാപോ തം സബ്ബം ഭഗവതോ ആരോചേസി.

‘‘സാധു സാധു, ഗഹപതി! ഏവം ഖോ തേ, ഗഹപതി, മോഘപുരിസാ കാലേന കാലം സഹധമ്മേന സുനിഗ്ഗഹിതം നിഗ്ഗഹേതബ്ബാ. നാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബം തപം തപിതബ്ബന്തി വദാമി; ന ച പനാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബം തപം ന തപിതബ്ബന്തി വദാമി; നാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബം സമാദാനം സമാദിതബ്ബന്തി വദാമി; ന പനാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബം സമാദാനം ന സമാദിതബ്ബന്തി വദാമി; നാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബം പധാനം പദഹിതബ്ബന്തി വദാമി; ന പനാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബം പധാനം ന പദഹിതബ്ബന്തി വദാമി; നാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബോ പടിനിസ്സഗ്ഗോ പടിനിസ്സജ്ജിതബ്ബോതി വദാമി. ന പനാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബോ പടിനിസ്സഗ്ഗോ ന പടിനിസ്സജ്ജിതബ്ബോതി വദാമി; നാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബാ വിമുത്തി വിമുച്ചിതബ്ബാതി വദാമി; ന പനാഹം, ഗഹപതി, സബ്ബാ വിമുത്തി ന വിമുച്ചിതബ്ബാതി വദാമി.

‘‘യഞ്ഹി, ഗഹപതി, തപം തപതോ അകുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, ഏവരൂപം തപം ന തപിതബ്ബന്തി വദാമി. യഞ്ച ഖ്വസ്സ ഗഹപതി, തപം തപതോ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, കുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, ഏവരൂപം തപം തപിതബ്ബന്തി വദാമി.

‘‘യഞ്ഹി, ഗഹപതി, സമാദാനം സമാദിയതോ അകുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, ഏവരൂപം സമാദാനം ന സമാദിതബ്ബന്തി വദാമി. യഞ്ച ഖ്വസ്സ, ഗഹപതി, സമാദാനം സമാദിയതോ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, കുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, ഏവരൂപം സമാദാനം സമാദിതബ്ബന്തി വദാമി.

‘‘യഞ്ഹി, ഗഹപതി, പധാനം പദഹതോ അകുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, ഏവരൂപം പധാനം ന പദഹിതബ്ബന്തി വദാമി. യഞ്ച ഖ്വസ്സ, ഗഹപതി, പധാനം പദഹതോ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി കുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, ഏവരൂപം പധാനം പദഹിതബ്ബന്തി വദാമി.

‘‘യഞ്ഹി, ഗഹപതി, പടിനിസ്സഗ്ഗം പടിനിസ്സജ്ജതോ അകുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, ഏവരൂപോ പടിനിസ്സഗ്ഗോ ന പടിനിസ്സജ്ജിതബ്ബോതി വദാമി. യഞ്ച ഖ്വസ്സ, ഗഹപതി, പടിനിസ്സഗ്ഗം പടിനിസ്സജ്ജതോ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, കുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, ഏവരൂപോ പടിനിസ്സഗ്ഗോ പടിനിസ്സജ്ജിതബ്ബോതി വദാമി.

‘‘യഞ്ഹി, ഗഹപതി, വിമുത്തിം വിമുച്ചതോ അകുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, ഏവരൂപാ വിമുത്തി ന വിമുച്ചിതബ്ബാതി വദാമി. യഞ്ച ഖ്വസ്സ, ഗഹപതി, വിമുത്തിം വിമുച്ചതോ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, കുസലാ ധമ്മാ അഭിവഡ്ഢന്തി, ഏവരൂപാ വിമുത്തി വിമുച്ചിതബ്ബാതി വദാമീ’’തി.

അഥ ഖോ വജ്ജിയമാഹിതോ ഗഹപതി ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ അചിരപക്കന്തേ വജ്ജിയമാഹിതേ ഗഹപതിമ്ഹി ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘യോപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ദീഘരത്തം അപ്പരജക്ഖോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ, സോപി ഏവമേവം അഞ്ഞതിത്ഥിയേ പരിബ്ബാജകേ സഹധമ്മേന സുനിഗ്ഗഹിതം നിഗ്ഗണ്ഹേയ്യ യഥാ തം വജ്ജിയമാഹിതേന ഗഹപതിനാ നിഗ്ഗഹിതാ’’തി. ചതുത്ഥം.