൩. കിംദിട്ഠികസുത്തം

൯൩. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി ദിവാ ദിവസ്സ സാവത്ഥിയാ നിക്ഖമി ഭഗവന്തം ദസ്സനായ. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ഗഹപതിസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അകാലോ ഖോ താവ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ. പടിസല്ലീനോ ഭഗവാ. മനോഭാവനീയാനമ്പി ഭിക്ഖൂനം അകാലോ ദസ്സനായ. പടിസല്ലീനാ മനോഭാവനീയാ ഭിക്ഖൂ. യംനൂനാഹം യേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ആരാമോ തേനുപസങ്കമേയ്യ’’ന്തി.

അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി യേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ആരാമോ തേനുപസങ്കമി. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ സങ്ഗമ്മ സമാഗമ്മ ഉന്നാദിനോ ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദാ അനേകവിഹിതം തിരച്ഛാനകഥം കഥേന്താ നിസിന്നാ ഹോന്തി. അദ്ദസംസു ഖോ തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന അഞ്ഞമഞ്ഞം സണ്ഠാപേസും – ‘‘അപ്പസദ്ദാ ഭോന്തോ ഹോന്തു, മാ ഭോന്തോ സദ്ദമകത്ഥ. അയം അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി ആരാമം ആഗച്ഛതി സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സാവകോ. യാവതാ ഖോ പന സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സാവകാ ഗിഹീ ഓദാതവസനാ സാവത്ഥിയം പടിവസന്തി, അയം തേസം അഞ്ഞതരോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി. അപ്പസദ്ദകാമാ ഖോ പന തേ ആയസ്മന്തോ അപ്പസദ്ദവിനീതാ അപ്പസദ്ദസ്സ വണ്ണവാദിനോ. അപ്പേവ നാമ അപ്പസദ്ദം പരിസം വിദിത്വാ ഉപസങ്കമിതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാ’’തി.

അഥ ഖോ തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ തുണ്ഹീ അഹേസും. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി യേന തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തേഹി അഞ്ഞതിത്ഥിയേഹി പരിബ്ബാജകേഹി സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ ഏതദവോചും – ‘‘വദേഹി, ഗഹപതി, കിംദിട്ഠികോ സമണോ ഗോതമോ’’തി? ‘‘ന ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സബ്ബം ദിട്ഠിം ജാനാമീ’’തി.

‘‘ഇതി കിര ത്വം, ഗഹപതി, ന സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സബ്ബം ദിട്ഠിം ജാനാസി; വദേഹി, ഗഹപതി, കിംദിട്ഠികാ ഭിക്ഖൂ’’തി? ‘‘ഭിക്ഖൂനമ്പി ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ന സബ്ബം ദിട്ഠിം ജാനാമീ’’തി.

‘‘ഇതി കിര ത്വം, ഗഹപതി, ന സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സബ്ബം ദിട്ഠിം ജാനാസി നപി ഭിക്ഖൂനം സബ്ബം ദിട്ഠിം ജാനാസി; വദേഹി, ഗഹപതി, കിംദിട്ഠികോസി തുവ’’ന്തി? ‘‘ഏതം ഖോ, ഭന്തേ, അമ്ഹേഹി ന ദുക്കരം ബ്യാകാതും യംദിട്ഠികാ മയം. ഇങ്ഘ താവ ആയസ്മന്തോ യഥാസകാനി ദിട്ഠിഗതാനി ബ്യാകരോന്തു, പച്ഛാപേതം അമ്ഹേഹി ന ദുക്കരം ഭവിസ്സതി ബ്യാകാതും യംദിട്ഠികാ മയ’’ന്തി.

ഏവം വുത്തേ അഞ്ഞതരോ പരിബ്ബാജകോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഏതദവോച – ‘‘സസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞന്തി – ഏവംദിട്ഠികോ അഹം, ഗഹപതീ’’തി.

അഞ്ഞതരോപി ഖോ പരിബ്ബാജകോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഏതദവോച – ‘‘അസസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞന്തി – ഏവംദിട്ഠികോ അഹം, ഗഹപതീ’’തി.

അഞ്ഞതരോപി ഖോ പരിബ്ബാജകോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഏതദവോച – ‘‘അന്തവാ ലോകോ…പേ… അനന്തവാ ലോകോ… തം ജീവം തം സരീരം… അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം… ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞന്തി – ഏവംദിട്ഠികോ അഹം, ഗഹപതീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി തേ പരിബ്ബാജകേ ഏതദവോച – ‘‘യ്വായം, ഭന്തേ, ആയസ്മാ ഏവമാഹ – ‘സസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞന്തി – ഏവംദിട്ഠികോ അഹം, ഗഹപതീ’തി, ഇമസ്സ അയമായസ്മതോ ദിട്ഠി അത്തനോ വാ അയോനിസോമനസികാരഹേതു ഉപ്പന്നാ പരതോഘോസപച്ചയാ വാ. സാ ഖോ പനേസാ ദിട്ഠി ഭൂതാ സങ്ഖതാ ചേതയിതാ പടിച്ചസമുപ്പന്നാ. യം ഖോ പന കിഞ്ചി ഭൂതം സങ്ഖതം ചേതയിതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം തദനിച്ചം. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം തദേവേസോ ആയസ്മാ അല്ലീനോ, തദേവേസോ ആയസ്മാ അജ്ഝുപഗതോ.

‘‘യോപായം, ഭന്തേ, ആയസ്മാ ഏവമാഹ – ‘അസസ്സതോ ലോകോ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞന്തി – ഏവംദിട്ഠികോ അഹം, ഗഹപതീ’തി, ഇമസ്സാപി അയമായസ്മതോ ദിട്ഠി അത്തനോ വാ അയോനിസോമനസികാരഹേതു ഉപ്പന്നാ പരതോഘോസപച്ചയാ വാ. സാ ഖോ പനേസാ ദിട്ഠി ഭൂതാ സങ്ഖതാ ചേതയിതാ പടിച്ചസമുപ്പന്നാ. യം ഖോ പന കിഞ്ചി ഭൂതം സങ്ഖതം ചേതയിതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം തദനിച്ചം. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം തദേവേസോ ആയസ്മാ അല്ലീനോ, തദേവേസോ ആയസ്മാ അജ്ഝുപഗതോ.

‘‘യോപായം, ഭന്തേ, ആയസ്മാ ഏവമാഹ – ‘അന്തവാ ലോകോ …പേ… അനന്തവാ ലോകോ… തം ജീവം തം സരീരം… അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം… ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ, ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞന്തി – ഏവംദിട്ഠികോ അഹം, ഗഹപതീ’തി, ഇമസ്സാപി അയമായസ്മതോ ദിട്ഠി അത്തനോ വാ അയോനിസോമനസികാരഹേതു ഉപ്പന്നാ പരതോഘോസപച്ചയാ വാ. സാ ഖോ പനേസാ ദിട്ഠി ഭൂതാ സങ്ഖതാ ചേതയിതാ പടിച്ചസമുപ്പന്നാ. യം ഖോ പന കിഞ്ചി ഭൂതം സങ്ഖതം ചേതയിതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം തദനിച്ചം. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം തദേവേസോ ആയസ്മാ അല്ലീനോ, തദേവേസോ ആയസ്മാ അജ്ഝുപഗതോ’’തി.

ഏവം വുത്തേ തേ പരിബ്ബാജകാ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഏതദവോചും – ‘‘ബ്യാകതാനി ഖോ, ഗഹപതി, അമ്ഹേഹി സബ്ബേഹേവ യഥാസകാനി ദിട്ഠിഗതാനി. വദേഹി, ഗഹപതി, കിംദിട്ഠികോസി തുവ’’ന്തി? ‘‘യം ഖോ, ഭന്തേ, കിഞ്ചി ഭൂതം സങ്ഖതം ചേതയിതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം തദനിച്ചം. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. ‘യം ദുക്ഖം തം നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി – ഏവംദിട്ഠികോ അഹം, ഭന്തേ’’തി.

‘‘യം ഖോ, ഗഹപതി, കിഞ്ചി ഭൂതം സങ്ഖതം ചേതയിതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം തദനിച്ചം. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം തദേവ ത്വം, ഗഹപതി, അല്ലീനോ, തദേവ ത്വം, ഗഹപതി, അജ്ഝുപഗതോ’’തി.

‘‘യം ഖോ, ഭന്തേ, കിഞ്ചി ഭൂതം സങ്ഖതം ചേതയിതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം തദനിച്ചം. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. ‘യം ദുക്ഖം തം നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, നമേസോ അത്താ’തി – ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ സുദിട്ഠം. തസ്സ ച ഉത്തരി നിസ്സരണം യഥാഭൂതം പജാനാമീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ തേ പരിബ്ബാജകാ തുണ്ഹീഭൂതാ മങ്കുഭൂതാ പത്തക്ഖന്ധാ അധോമുഖാ പജ്ഝായന്താ അപ്പടിഭാനാ നിസീദിംസു. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി തേ പരിബ്ബാജകേ തുണ്ഹീഭൂതേ മങ്കുഭൂതേ പത്തക്ഖന്ധേ അധോമുഖേ പജ്ഝായന്തേ അപ്പടിഭാനേ വിദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി യാവതകോ അഹോസി തേഹി അഞ്ഞതിത്ഥിയേഹി പരിബ്ബാജകേഹി സദ്ധിം കഥാസല്ലാപോ തം സബ്ബം ഭഗവതോ ആരോചേസി. ‘‘സാധു സാധു, ഗഹപതി! ഏവം ഖോ തേ, ഗഹപതി, മോഘപുരിസാ കാലേന കാലം സഹധമ്മേന സുനിഗ്ഗഹിതം നിഗ്ഗഹേതബ്ബാ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി സമാദപേസി സമുത്തേജേസി സമ്പഹംസേസി. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ അചിരപക്കന്തേ അനാഥപിണ്ഡികേ ഗഹപതിമ്ഹി ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘യോപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വസ്സസതുപസമ്പന്നോ [ഭിക്ഖു ദീഘരത്തം അവേധി ധമ്മോ (സ്യാ.)] ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ, സോപി ഏവമേവം അഞ്ഞതിത്ഥിയേ പരിബ്ബാജകേ സഹധമ്മേന സുനിഗ്ഗഹിതം നിഗ്ഗണ്ഹേയ്യ യഥാ തം അനാഥപിണ്ഡികേന ഗഹപതിനാ നിഗ്ഗഹിതാ’’തി. തതിയം.